I nie toga prawnika. Broda zreszt\u0105 te\u017c nie - cho\u0107 popularno\u015b\u0107 tej ostatniej na spotkaniach prawnik\u00f3w zdaje si\u0119 temu przeczy\u0107. Ale do rzeczy. Czy kto\u015b spotka\u0142 si\u0119 z takim przypadkiem: na pierwszy rzut oka ciekawy i obiecuj\u0105cy tytu\u0142, a potem lektura i ... rozczarowanie oraz poczucie straconego czasu. I nie, nie, nie - mylisz si\u0119, krytyczny Czytelniku; to nie jest charakterystyka tego wpisu. To jedynie uczucia mo\u017cliwe do do\u015bwiadczenia, kiedy solidny fundament naszego procesu okazuje si\u0119 p\u0142ywaj\u0105c\u0105 wysp\u0105. Gdy z tytularnej darowizny - tak umi\u0142owanej przez wszystkich powod\u00f3w w sprawach zachowkowych - robi nam si\u0119 nagle w oczach s\u0105du inna umowa, kt\u00f3ra (z punktu widzenia zachowku) jest nic nie warta. Gdy\u017c, jak doskonale wiemy, to nie nazwa, a tre\u015b\u0107 umowy, jest kluczowa dla jej interpretacji. <\/p>\n
Oddajmy zatem g\u0142os judykaturze - oto fragmenty z orzeczenia S\u0105du Apelacyjnego w Poznaniu. Pow\u00f3d wskazywa\u0142 na akt notarialny nazwany \"darowizn\u0105\". Na jego nieszcz\u0119\u015bcie s\u0105d wczyta\u0142 si\u0119 tak\u017ce w te tre\u015bci, kt\u00f3re by\u0142y pod samym tytu\u0142em. Mo\u017cna potraktowa\u0107 je jako ciekawe przypomnienie, \u017ce zachowek to jednak nie\u0142atwa instytucja. <\/p>\n
<\/p>\n Nietrafny by\u0142 zarzut dotycz\u0105cy bezpodstawnego uznania przez S\u0105d Okr\u0119gowy, i\u017c umowa zawarta aktem notarialnym w dniu 15.11.2000 r. pomi\u0119dzy S. N. i J. N. a M. N. (2) nie stanowi\u0142a w istocie umowy darowizny.<\/p>\n W nast\u0119pstwie wej\u015bcia w \u017cycie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w (jedn. tekst Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342) dosz\u0142o do zmiany modelu przekazywania gospodarstw rolnych. Punkt ci\u0119\u017cko\u015bci przesun\u0105\u0142 si\u0119 z rozporz\u0105dzenia w\u0142asno\u015bci\u0105 ziemi na wycofanie si\u0119 z rolniczej aktywno\u015bci. Omawiana ustawa wprowadzi\u0142a bowiem poj\u0119cie prawne \u201ezaprzestanie prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci rolniczej\u201d uzale\u017cniaj\u0105c od tego wyp\u0142at\u0119 nale\u017cnej rolnikowi emerytury lub renty (art. 28). Zaprzestanie prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci rolniczej w \u015bwietle przepis\u00f3w omawianej ustawy wi\u0105\u017ce si\u0119 z wyzbyciem si\u0119 przez rolnika w\u0142asno\u015bci i posiadania gospodarstwa rolnego. Ustawodawca dopu\u015bci\u0142 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 form wyzbycia si\u0119 gospodarstwa rolnego. Mo\u017ce wi\u0119c to nast\u0105pi\u0107 zar\u00f3wno na podstawie um\u00f3w przewidzianych w Kodeksie cywilnym wzgl\u0119dnie na podstawie odr\u0119bnego typu um\u00f3w nazwanych, okre\u015blonych w ustawie art. 84 i 85, jako umowa z nast\u0119pc\u0105. W ramach obowi\u0105zuj\u0105cej swobody um\u00f3w strony mog\u0105 dokona\u0107 wyboru umowy prowadz\u0105cej do wyzbycia si\u0119 przez rolnika w\u0142asno\u015bci i posiadania gospodarstwa. Je\u017celi jednak, w zwi\u0105zku z zaprzestaniem prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci rolniczej, zdecyduj\u0105 si\u0119 na kodeksow\u0105 umow\u0119 darowizny, to ma to taki skutek, \u017ce pozbawienie obdarowanego w\u0142asno\u015bci darowanej nieruchomo\u015bci i odzyskanie jej przez darczy\u0144c\u0119 mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko w spos\u00f3b przewidziany w art. 898 \u00a7 1 kc, a wi\u0119c przez odwo\u0142anie darowizny z przyczyn wskazanych w art. 898 \u00a7 1 i 899 \u00a7 2 kc. Tak wi\u0119c w konsekwencji wyboru przez strony umowy darowizny, w zwi\u0105zku z zaprzestaniem prowadzenia przez rolnika dzia\u0142alno\u015bci rolniczej, wy\u0142\u0105czone jest uznanie tej umowy za umow\u0119 z nast\u0119pc\u0105 (art. 84 i 85 ustawy o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w), a tak\u017ce jej rozwi\u0105zanie w trybie art. 89 tej ustawy (por. np. wyrok z dnia 19 listopada 1996 r., III CKN 9\/96, niepubl. czy wyrok z dnia 4 lutego 1997 r., III CKN 26\/96, OSNC 1997, z. 6-7, poz. 80). Analiza umowy notarialnej zawartej w dniu 15 listopada 2000 r. wskazuje, \u017ce wprawdzie umowa ta zosta\u0142a okre\u015blona jako \u201eumowa darowizny\u201d to jednak w jej tre\u015bci strony w spos\u00f3b jednoznaczny i kategoryczny odwo\u0142a\u0142y si\u0119 do ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w. Strony okaza\u0142y bowiem notariuszowi decyzje KRUS Oddzia\u0142 w P. o przyznaniu im renty rolniczej (\u00a7 3 umowy) a w \u00a7 4 jednoznacznie o\u015bwiadczy\u0142y, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 \u201ew sprawie zaopatrzenia rentowego nale\u017cnego im na podstawie powo\u0142anych wy\u017cej decyzji, tj. w my\u015bl przepis\u00f3w ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w (\u2026) po zaprzestaniu przez nich prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci rolniczej\u201d (k. 105). Nie ulega zatem \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce u pod\u0142o\u017ca tej\u017ce umowy by\u0142a ch\u0119\u0107 uzyskania \u015bwiadcze\u0144 z ubezpieczenia spo\u0142ecznego rolnik\u00f3w. Konsekwencj\u0105 tego jest m. in. tryb jej ewentualnego rozwi\u0105zania, bowiem zawarcie umowy z nast\u0119pc\u0105 wy\u0142\u0105cza mo\u017cliwo\u015b\u0107 odwo\u0142ania darowizny z oparciu o przes\u0142anki wynikaj\u0105ce z Kodeksu cywilnego. Przekazanie gospodarstwa rolnego nast\u0119pcy ma ten i skutek, \u017ce w zamian za rezygnacje z prowadzenia gospodarstwa i przekazanie go osobie m\u0142odszej, osoba przekazuj\u0105ca to gospodarstwo uzyskuje od instytucji pa\u0144stwowej prawo do \u015bwiadcze\u0144 rentowych czy emerytalnych. Z tego te\u017c wzgl\u0119du warto\u015bci gospodarstwa rolnego przekazanego nast\u0119pcy na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 przy ustalaniu zachowku. Pogl\u0105d taki wyrazi\u0142 ju\u017c S\u0105d Najwy\u017cszy na gruncie poprzedniej ustawy przyjmuj\u0105c, \u017ce \u201eWarto\u015bci gospodarstwa rolnego przekazanego nast\u0119pcy na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 pa\u017adziernika 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych \u015bwiadczeniach dla rolnik\u00f3w i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 przy ustalaniu zachowku (Uchwa\u0142a S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 19 lutego 1991 r. III CZP 4\/91OSNC 1991\/8-9\/103). Co istotne, w dacie podejmowania tej uchwa\u0142y wesz\u0142a ju\u017c w \u017cycie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w, co by\u0142o uwzgl\u0119dniane przez S\u0105d Najwy\u017cszy \u2013 jak wynika z uzasadnienia \u2013 przy jej podejmowaniu.<\/p>\n W rezultacie trzeba przyj\u0105\u0107, \u017ce zasadnie s\u0105d I instancji uzna\u0142, i\u017c umowa z dnia 15 listopada 2000 r. mia\u0142a charakter umowy z nast\u0119pc\u0105 (art. 84 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w a w konsekwencji warto\u015b\u0107 tak przekazanego gospodarstwa rolnego nie podlega\u0142a zaliczeniu na zachowek. Tym samym zarzut naruszenia \u201eart. 65 k.c. w zw. z art. 84, 85 i 57 ustawy o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym rolnik\u00f3w w zw. z art. 993 k.c.\u201d nie m\u00f3g\u0142 odnie\u015b\u0107 zamierzonego skutku prawnego.<\/p><\/blockquote>\n <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" I nie toga prawnika. Broda zreszt\u0105 te\u017c nie - cho\u0107 popularno\u015b\u0107 tej ostatniej na spotkaniach prawnik\u00f3w zdaje si\u0119 temu przeczy\u0107. Ale do rzeczy. Czy kto\u015b spotka\u0142 si\u0119 z takim przypadkiem: na pierwszy rzut oka ciekawy i obiecuj\u0105cy tytu\u0142, a potem lektura i ... rozczarowanie oraz poczucie straconego czasu. I nie, nie, nie - mylisz si\u0119, Czytaj dalej... \"Nie tytu\u0142 czyni umow\u0119\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[12,126,128,37,127,124,125],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1260"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1299,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions\/1299"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}