Funkcjonowanie na rynku wymaga wielu kompromis\u00f3w. Niekiedy utrzymanie sta\u0142ych przychod\u00f3w zwi\u0105zane jest z konieczno\u015bci\u0105 godzenia si\u0119 na nieuczciwe praktyki silniejszego kontrahenta. Duzi gracze mog\u0105 wi\u0119cej, wi\u0119c czasem prowadzi to do wykorzystywania innych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Aby nie straci\u0107 dobrych relacji z potentatem, mniejsze firmy przystaj\u0105 na dodatkowe op\u0142aty, prowizje, przymusowe promocje i r\u00f3\u017cne inne korekty finansowe. Wszyscy na danym rynku o tym wiedz\u0105, wszystkich to dotyka, ale nikt nie chce si\u0119 wychyli\u0107. A\u017c do czasu. W ko\u0144cu jaka\u015b kropla przeleje czar\u0119 albo po prostu kto\u015b postanowi si\u0119 przebran\u017cowi\u0107 i ju\u017c bez opor\u00f3w zapragnie rozliczy\u0107 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Bo to, co jest korzystne dla poszkodowanych podmiot\u00f3w, to fakt, \u017ce znoszenie takich praktyk przez jaki\u015b czas nie tworzy domniemania, \u017ce to by\u0142 akceptowalny przez obie strony przejaw swobody um\u00f3w. <\/p>\n
Poni\u017cej opis jednej ze spraw. W zasadzie taki troszk\u0119 klasyk w tej p\u0142aszczy\u017anie. Bran\u017ca przewozowa. Du\u017cy podmiot i kilku przewo\u017anik\u00f3w realizuj\u0105cych us\u0142ugi na jego rzecz. <\/p>\n
<\/p>\n (...) Strony zawar\u0142y umow\u0119, kt\u00f3rej przedmiotem by\u0142o \u015bwiadczenie przez pow\u00f3dk\u0119 na rzecz pozwanego us\u0142ug przewozowych (kurierskich). W zgodzie z powy\u017cszym pow\u00f3dce przys\u0142ugiwa\u0107 mia\u0142o wynagrodzenie okre\u015blone w za\u0142\u0105czniku numer 2 do umowy, p\u0142atne raz w miesi\u0105cu na podstawie prawid\u0142owo wystawionej faktury VAT. W trakcie wykonywania umowy, w cyklach miesi\u0119cznych, pow\u00f3dka otrzymywa\u0142a ponadto od pozwanego specyfikacj\u0119 wykonanych przewoz\u00f3w wraz ze wskazaniem wysoko\u015bci nale\u017cnego jej wynagrodzenia, od kt\u00f3rego pozwany odlicza\u0142 dwuprocentowy rabat. Praktyka tego rodzaju by\u0142a przez niego stosowana tak\u017ce wobec innych przewo\u017anik\u00f3w, kt\u00f3rzy zobowi\u0105zani byli wystawia\u0107 faktury na kwoty po dokonanych wcze\u015bniej potr\u0105ceniach. Pow\u00f3dka i inni przewo\u017anicy tolerowali to, poniewa\u017c chcieli utrzyma\u0107 zatrudnienie.<\/p><\/blockquote>\n <\/em><\/p>\n Pozwany w r\u00f3\u017cnych spos\u00f3b t\u0142umaczy\u0142 ten stan rzeczy. Wskazywa\u0142, \u017ce te dodatkowe koszty wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ubezpieczeniem podwykonawc\u00f3w, z korzystaniem ze wsp\u00f3lnego systemu, \u017ce stanowi\u0105 potr\u0105cenia kar umownych przewidzianych w umowie. Problemem by\u0142o jednak to, \u017ce pozwany nie zdo\u0142a\u0142 tych wszystkich okoliczno\u015bci odpowiednio i przekonuj\u0105co wyja\u015bni\u0107 oraz udowodni\u0107. <\/p>\n Bardziej interesuj\u0105ce, gdy\u017c og\u00f3lnej natury, s\u0105 poprowadzone w tej sprawie przez S\u0105du Apelacyjnego w Bia\u0142ymstoku rozwa\u017cania prawne:<\/p>\n \nZgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 roku O zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 153, poz. 1503- dalej jako \u201du.z.n.k.\u201d) czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia\u0142anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je\u017celi zagra\u017ca lub narusza interes innego przedsi\u0119biorcy lub klienta. W\u015br\u00f3d czyn\u00f3w nieuczciwej konkurencji wymienionych w ustawie znalaz\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania polegaj\u0105ce na utrudnianiu innym przedsi\u0119biorcom dost\u0119pu do rynku, czego przejawem jest opisane w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. pobieranie innych ni\u017c mar\u017ca handlowa op\u0142at za przyj\u0119cie towaru do sprzeda\u017cy. Pomimo stosowanego w przepisie nazewnictwa przyjmuje si\u0119, \u017ce w analizowanym wypadku mamy do czynienia z szeroko rozumian\u0105 sprzeda\u017c\u0105 towar\u00f3w i us\u0142ug, a nie jedynie rzeczy materialnych w rozumieniu przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego. W\u0105tpliwo\u015bci w doktrynie budzi te\u017c poj\u0119cie \u201emar\u017cy\u201d u\u017cyte w przepisie, kt\u00f3re w istocie odnosi si\u0119 do zysku dostawcy towaru lub us\u0142ugi, a nie jej sprzedawcy finalnemu klientowi. Na wadliwo\u015b\u0107 art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. w tym zakresie wskazuj\u0105 od lat komentatorzy (zob. D. Wolski, B. Leszczy\u0144ska i A. Pisz, J. Markiewicz itd.).<\/p>\n Oceniaj\u0105c stan faktyczny niniejszej sprawy, zgodzi\u0107 si\u0119 nale\u017cy ze stanowiskiem zaprezentowanym w wyroku T.K. z dnia 16 pa\u017adziernika 2016 roku, Sk 20\/12 (Legalis nr 1073343), kt\u00f3re m\u00f3wi, \u017ce analizowany przepis nakazuje orzekaj\u0105cym in casu s\u0105dom wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119: a) czy op\u0142aty by\u0142y przedmiotem negocjacji oraz zosta\u0142y zastrze\u017cone w pierwszej umowie \u0142\u0105cz\u0105cej przedsi\u0119biorc\u00f3w, czy te\u017c zosta\u0142y wprowadzone na etapie realizacji tej\u017ce umowy w drodze zgodnych o\u015bwiadcze\u0144 woli stron albo jednostronnej czynno\u015bci faktycznej jednego z przedsi\u0119biorc\u00f3w; b) czy op\u0142aty zosta\u0142y zastrze\u017cone w spos\u00f3b precyzyjny ab initio, czy te\u017c postanowienia umowy w tym zakresie mia\u0142y charakter odsy\u0142aj\u0105cy do p\u00f3\u017aniejszych jednostronnych czynno\u015bci jednego tylko przedsi\u0119biorcy lub nadano im form\u0119 blankietow\u0105; c) czy pob\u00f3r op\u0142at dokonano w spos\u00f3b transparentny; d) czy op\u0142aty zastrze\u017cono na dalszym etapie realizacji umowy pierwotnej z moc\u0105 wsteczn\u0105; e) czy op\u0142aty zastrze\u017cono w zamian za \u015bwiadczenia rzeczywi\u015bcie spe\u0142nione przez pobieraj\u0105cego op\u0142at\u0119; f) czy op\u0142aty zosta\u0142y zastrze\u017cone w spos\u00f3b proporcjonalny dla przedsi\u0119biorcy zobowi\u0105zanego do ich uiszczenia. Odnosz\u0105c si\u0119 do oceny proporcjonalno\u015bci zastrze\u017cenia op\u0142at, s\u0105d powinien oceni\u0107: a) czy op\u0142aty s\u0105 przydatne do realizacji celu przedsi\u0119biorcy; b) czy op\u0142aty s\u0105 niezb\u0119dne z uwagi na przedmiot prowadzonej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej; c) czy op\u0142aty nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nieadekwatnymi obci\u0105\u017ceniami danego przedsi\u0119biorcy. O nieadekwatno\u015bci \u015bwiadczy\u0107 za\u015b mo\u017ce m.in. nieuczciwe przeniesienie ryzyka zwi\u0105zanego z realizacj\u0105 umowy i prowadzeniem dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej przez przedsi\u0119biorc\u0119 pobieraj\u0105cego op\u0142at\u0119 na przedsi\u0119biorc\u0119 zobowi\u0105zanego do jej uiszczenia. Upowa\u017cnienie s\u0105du powszechnego do dokonania tego rodzaju ocen stanowi konsekwencj\u0119 na\u0142o\u017cenia przez prawodawc\u0119 na strony zawieraj\u0105ce umow\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w: przestrzegania ustawy, zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, pozostawania w zgodzie z natur\u0105 stosunku cywilnoprawnego \u0142\u0105cz\u0105cego strony oraz zakazu nadu\u017cycia praw podmiotowych (art. 3531 oraz art. 5 k.c.).<\/p>\n Przenosz\u0105c powy\u017csze dyrektywy na grunt niniejszej sprawy, S\u0105d Apelacyjny zauwa\u017ca, \u017ce: op\u0142aty pobierane przez pozwanego zosta\u0142y formalnie zastrze\u017cone w umowie g\u0142\u00f3wnej \u0142\u0105cz\u0105cej strony, ale nie podlega\u0142y negocjacjom (pow\u00f3dka nie akceptuj\u0105c zastrze\u017cenia o \u201epotr\u0105caniu nale\u017cno\u015bci\u201d mog\u0142a jedynie nie nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z pozwanym i firm\u0105 (...)), pochodzenie op\u0142at i \u015bcis\u0142e zasady ich pobierania nigdy nie zosta\u0142y sprecyzowane w umowie g\u0142\u00f3wnej i aneksie do niej, za\u015b pow\u00f3dka i inni przewo\u017anicy skazani byli w tej mierze na og\u00f3lnikowe wyja\u015bnienia zleceniodawcy, pob\u00f3r op\u0142at nigdy nie by\u0142 transparentny ( pozwany nie przedstawia\u0142 w tym zakresie \u017cadnych rozlicze\u0144, nie wyja\u015bnia\u0142 w jakiej cz\u0119\u015bci stanowi\u0105 one jego doch\u00f3d, a w jakiej s\u0105 obiektywnym kosztem funkcjonowania systemu przewoz\u00f3w kurierskich), op\u0142aty zosta\u0142y zastrze\u017cone w oderwaniu od konkretnych (weryfikowalnych) i ekwiwalentnych \u015bwiadcze\u0144 pozwanego na rzecz pow\u00f3dki i innych przewo\u017anik\u00f3w a ponadto mia\u0142y charakter nieproporcjonalny. M\u00f3wi\u0105c o nieproporcjonalno\u015bci powy\u017cszych op\u0142at wskaza\u0107 przede wszystkim trzeba w \u015blad za powo\u0142anym wy\u017cej wyrokiem T.K., \u017ce nie s\u0142u\u017cy\u0142y one realizacji celu powodowego przedsi\u0119biorstwa (a przynajmniej brak dowod\u00f3w na potwierdzenie odmiennej tezy), nie by\u0142y niezb\u0119dne z uwagi na przedmiot prowadzonej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej i nieadekwatnie obci\u0105\u017ca\u0142y s\u0142absz\u0105 stron\u0119 umowy, czyli pow\u00f3dk\u0119. <\/p>\n Maj\u0105c na uwadze powy\u017csze, S\u0105d Apelacyjny uzna\u0142, \u017ce pozwany zastrzegaj\u0105c i pobieraj\u0105c od pow\u00f3dki \u201erabat 2%\u201d oraz inne nieekwiwalentne oraz nieokre\u015blone w umowie p\u0142atno\u015bci, przy pomocy kt\u00f3rych zmniejsza\u0142 na zasadzie \u00a7 4 ust. 5 umowy nale\u017cne jej wynagrodzenie, dopu\u015bci\u0142 si\u0119 czynu nieuczciwej konkurencji opisanego w art. 3 ust. 1 i 15 ust.1 pkt 4 u.z.n.k. W tym miejscu podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, w opozycji do jednego z zarzut\u00f3w apelacji, \u017ce \u201estany faktyczne obj\u0119te hipoteza norm art. 15 ust. 1 u.z.n.k. zawsze przes\u0105dzaj\u0105 o wyst\u0105pieniu opisanej w tym przepisie postaci czynu nieuczciwej konkurencji, co zwalnia z obowi\u0105zku dowodzenia, \u017ce konkretne zachowanie skutkowa\u0142o utrudnieniem konkretnemu przedsi\u0119biorcy dost\u0119pu do rynku\u201d (tak S.N. w wyroku z dnia 25 pa\u017adziernika 2012 r., I CSK 147\/12, Legalis nr ). Innymi s\u0142owy, samo udowodnienie czynu nieuczciwej konkurencji niesie ze sob\u0105 dow\u00f3d utrudnienia dost\u0119pu do rynku.<\/p>\n W zgodzie z przedstawionymi argumentami S\u0105d Apelacyjny uzna\u0142 \u017c\u0105danie pow\u00f3dki za uzasadnione w \u015bwietle cyt. wcze\u015bniej przepis\u00f3w ustawy oraz normy art. 18 ust. 1 pkt u.z.n.k. Pozwany winien wi\u0119c zwr\u00f3ci\u0107 pow\u00f3dce kwotow\u0105 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 tego, co pobra\u0142 od niej z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji, a wi\u0119c 9.773,09 z\u0142 z odsetkami liczonymi na zasadzie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 k.c. Roszczenie pow\u00f3dki z pewno\u015bci\u0105 nie uleg\u0142o przedawnieniu za okres trzech lat przed dat\u0105 wytoczenia przedmiotowego pow\u00f3dztwa (zob. art. 20 ust. 1 u.z.n.k.).<\/em><\/p><\/blockquote>\n Tego typu sprawy s\u0105 bardzo interesuj\u0105ce i do\u015b\u0107 k\u0142opotliwe dowodowo. To troszk\u0119 tak jak z mobingiem - nawet je\u015bli kto\u015b si\u0119 odwa\u017cy wytoczy\u0107 proces, to reszta potencjalnych \u015bwiatk\u00f3w nie chce si\u0119 narazi\u0107 pracodawcy. Dopiero wygrane pow\u00f3dztwo uruchamia lawin\u0119. Tak samo jest z przedsi\u0119biorcami, gdzie wszyscy kalkuluj\u0105 zyski i straty okre\u015blonych wyst\u0105pie\u0144 przeciwko komu\u015b, kto faktycznie rozdaje karty w danej bran\u017cy. Jak wida\u0107 po omawianym przypadku - specyfika tych spraw przemawia za powierzeniem ich w pierwszej instancji s\u0105dom okr\u0119gowym. Nawet, je\u015bli roszczenie jest o niespe\u0142na 10.000 z\u0142. To s\u0105 po prostu zazwyczaj do\u015b\u0107 trudne sprawy. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Funkcjonowanie na rynku wymaga wielu kompromis\u00f3w. Niekiedy utrzymanie sta\u0142ych przychod\u00f3w zwi\u0105zane jest z konieczno\u015bci\u0105 godzenia si\u0119 na nieuczciwe praktyki silniejszego kontrahenta. Duzi gracze mog\u0105 wi\u0119cej, wi\u0119c czasem prowadzi to do wykorzystywania innych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Aby nie straci\u0107 dobrych relacji z potentatem, mniejsze firmy przystaj\u0105 na dodatkowe op\u0142aty, prowizje, przymusowe promocje i r\u00f3\u017cne inne korekty finansowe. Wszyscy Czytaj dalej... \"Nieuczciwy kontrahent nie jest bezkarny\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[22,164,32,37,41,59],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t