Zastrzeganie kar umownych jest bardzo rozpowszechnione w obrocie gospodarczym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 um\u00f3w zawiera tego typu regulacje. Nie zawsze jednak kary s\u0105 stosowane w spos\u00f3b racjonalny. S\u0105 naturalnie kontrakty podwy\u017cszonego ryzyka dla zamawiaj\u0105cego, ale w typowych i powtarzalnych umowach przewidywanie sankcji za ka\u017cde najdrobniejsze uchybienie mo\u017ce odbi\u0107 si\u0119 czkawk\u0105 obu stronom. Taka \"przezorno\u015b\u0107\" sprawia te\u017c, \u017ce strony umowy od samego pocz\u0105tku dzia\u0142aj\u0105 bardzo ostro\u017cnie i pozostaj\u0105 w nieustaj\u0105cym szachu. Wykonawca st\u0105pa po polu minowym z ka\u017cd\u0105 czynno\u015bci\u0105, wi\u0119c - w zakresie wymog\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy i dotrzymywania nale\u017cytej staranno\u015bci - przerzuca, co tylko mo\u017ce, na zamawiaj\u0105cego. Nie trzeba te\u017c by\u0107 analitykiem biznesu, \u017ceby zrozumie\u0107, \u017ce ryzyko kar wykonawca zawsze wkalkuluje w cen\u0119, co oczywi\u015bcie podro\u017cy jego ofert\u0119. Zbyt wyg\u00f3rowane kary stanowi\u0107 mog\u0105 problem tak\u017ce dla zamawiaj\u0105cego, kt\u00f3ry musi potem dochodzi\u0107 \u0142atwych do zwalczania roszcze\u0144. Refleksji nie wymaga jednak wy\u0142\u0105cznie wprowadzanie kar umownych do umowy. Nawet \u015bwietnie opisane sankcje umowne nie zdadz\u0105 si\u0119 na nic, je\u015bli zastanowienia zabraknie na etapie ich egzekwowania. I vice versa - nawet \u015bwietna praktyka nie b\u0119dzie skuteczna, je\u015bli kary s\u0105 uj\u0119te zbyt w\u0105sko. <\/p>\n
Prze\u015bled\u017amy w\u0105tek na przyk\u0142adzie konkretnej umowy i wynikaj\u0105cego z niej procesu. <\/p>\n
W umowie zastrze\u017cono na rzecz zamawiaj\u0105cego kary umowne na wypadek zaistnienia okre\u015blonych w umowie okoliczno\u015bci. W szczeg\u00f3lno\u015bci \u00a79 ust. 2 lit b umowy stanowi\u0142, \u017ce zamawiaj\u0105cy ma prawo \u017c\u0105da\u0107 od wykonawcy kary umownej w wysoko\u015bci 20 % wynagrodzenia brutto, okre\u015blonego w \u00a7 7 ust. 1 umowy, (czyli w wysoko\u015bci 11.280,56 z\u0142) w przypadku rozwi\u0105zania umowy na skutek okoliczno\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w \u00a7 10 ust. 5 umowy. Z kolei \u00a7 10 ust. 5 stanowi\u0142, \u017ce: \u201eZamawiaj\u0105cy mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 umow\u0119 ze skutkiem natychmiastowym, w przypadku: a) gdy Wykonawca nie przyst\u0105pi\u0142 do realizacji umowy, b) gdy Wykonawca zaprzesta\u0142 realizacji umowy w trakcie jej wykonywania, c) gdy Wykonawca z\u0142o\u017cy\u0142 fa\u0142szywe o\u015bwiadczanie lub inne dokumenty po\u015bwiadczaj\u0105ce nieprawd\u0119, b\u0105d\u017a nie poda\u0142 istotnych okoliczno\u015bci maj\u0105cych wp\u0142yw na zawarcie umowy\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Pozwany jednak troszk\u0119 pokomplikowa\u0142, na poz\u00f3r klarowny, temat zaprzestania realizacji umowy<\/p>\n
<\/p>\n
Pozwany jest przedsi\u0119biorc\u0105 prowadz\u0105cym dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 polegaj\u0105c\u0105 m.in. na prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci pocztowej. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 pocztowa jest dzia\u0142alno\u015bci\u0105 regulowan\u0105 i wymaga wpisu do rejestru operator\u00f3w pocztowych. W czasie realizacji \u0142\u0105cz\u0105cej strony umowy na \u015bwiadczenie us\u0142ug pocztowych, pozwany ograniczy\u0142 obszar dzia\u0142alno\u015bci pocztowej, co skutkowa\u0142o, dokonan\u0105 na jego wniosek, zmian\u0105 wpisu do rejestru operator\u00f3w pocztowych. Przed zmian\u0105 pozwany prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenie ca\u0142ego kraju i za granic\u0105, po zmianie obszar prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci pocztowej zosta\u0142 ograniczony do obszaru kilku gmin na terenie kraju, m.in. gminy B., T., Z.. Pozwany podj\u0105\u0142 pr\u00f3by zawarcia z operatorem pocztowym Poczt\u0105 Polsk\u0105 S.A. umowy o wsp\u00f3\u0142prac\u0119, o kt\u00f3rej mowa w art. 35 ustawy Prawo pocztowe pozwalaj\u0105cej utrzyma\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiadczenia us\u0142ug pocztowych na obszarze nieobj\u0119tym wpisem do rejestru operator\u00f3w pocztowych. Poczta Polska S.A. odm\u00f3wi\u0142a zawarcia z pozwanym umowy o wsp\u00f3\u0142prac\u0119.<\/p>\n
W pi\u015bmie z dnia 12 lipca 2016 r. pozwany poinformowa\u0142 powoda, \u017ce zachodzi du\u017ce ryzyko braku mo\u017cliwo\u015bci \u015bwiadczenia us\u0142ugi pocz\u0105wszy od 1 sierpnia 2016 r., wskutek dzia\u0142a\u0144 Poczty Polskiej S.A., polegaj\u0105cych na niezgodnym z prawem zani\u017caniu us\u0142ug pocztowych, w wyniku czego \u015bwiadczenie us\u0142ug pocztowych okaza\u0142o si\u0119 nierentowne. Pozwany zapowiada\u0142, \u017ce mo\u017ce by\u0107 zmuszony do zako\u0144czenia \u015bwiadczenia us\u0142ugi na podstawie powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w prawa z ko\u0144cem lipca. Proponowa\u0142 w tej sprawie spotkanie. W odpowiedzi na pismo pow\u00f3d w pi\u015bmie z dnia 15 lipca 2016 r. zaprasza\u0142 pozwanego na spotkanie, na kt\u00f3re pozwany si\u0119 nie stawi\u0142. W pi\u015bmie z dnia 19 lipca 2016 r. pow\u00f3d zwraca\u0142 si\u0119 do pozwanego o sprecyzowanie czy wykonawca b\u0119dzie dalej \u015bwiadczy\u0142 us\u0142ugi pocztowe.<\/p>\n
Pozwany pismem z dnia 25 lipca 2016 r., kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142o do Urz\u0119du Miejskiego w S. w dniu 26 lipca 2016 r., z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie o odst\u0105pieniu od umowy z dniem 1 sierpnia 2016 r. Jako podstaw\u0119 odst\u0105pienia wskaza\u0142 art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, wyja\u015bniaj\u0105c m.in., \u017ce obszar wykonywania dzia\u0142alno\u015bci pocztowej ujawniony w rejestrze operator\u00f3w pocztowych, jest inny w stosunku do obszaru okre\u015blonego w umowie o \u015bwiadczenie us\u0142ug pocztowych.<\/p><\/blockquote>\n
<\/em><\/p>\n
Pow\u00f3d musia\u0142 jako\u015b na t\u0119 sytuacj\u0119 zareagowa\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
W zwi\u0105zku ze z\u0142o\u017conym przez pozwanego o\u015bwiadczeniem o odst\u0105pieniu od umowy, pow\u00f3d naliczy\u0142 kar\u0119 umown\u0105 w wysoko\u015bci 11.280,56 z\u0142, uj\u0119t\u0105 w nocie ksi\u0119gowej z dnia 2 sierpnia 2016 r. nr (...) i wezwa\u0142 pozwanego do zap\u0142aty wskazanej kwoty w terminie 7 dni. Z tytu\u0142u realizacji przez pozwanego us\u0142ug pocztowych w miesi\u0105cu lipcu 2016 r., przys\u0142ugiwa\u0142o mu od powoda wynagrodzenie w kwocie 3.935,85 z\u0142, obj\u0119te faktur\u0105 z dnia 1 sierpnia 2016 r. nr (...). Gmina S.w pi\u015bmie z dnia 17 sierpnia 2016 r. z\u0142o\u017cy\u0142a o\u015bwiadczenie o potr\u0105ceniu wierzytelno\u015bci z tytu\u0142u kary umownej z w\/w wierzytelno\u015bci\u0105, jak\u0105 pozwany mia\u0142 wzgl\u0119dem powoda. Pow\u00f3d wzywa\u0142 kilkakrotnie pozwanego do dobrowolnej zap\u0142aty pozosta\u0142ej nale\u017cno\u015bci w wysoko\u015bci 7.344,71 z\u0142, w tym pismem z dnia 16 wrze\u015bnia 2016 r., listem adwokackim z dnia 20 grudnia 2016 r. W odpowiedziach pozwany wskazywa\u0142, \u017ce jego dzia\u0142ania by\u0142y zgodne z prawem, zasadne, konieczne i niezawinione i nie uzna\u0142 zasadno\u015bci roszcze\u0144 powoda, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 przy tym na prywatn\u0105 opinie prawn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 skuteczno\u015bci odst\u0105pienia od umowy. Pow\u00f3d z kolei w pi\u015bmie z dnia 23 stycznia 2017 r. podtrzymywa\u0142 swoje stanowisko o zasadno\u015bci naliczenia kary umownej, wskazuj\u0105c, \u017ce dosz\u0142o do zaprzestania realizacji umowy, a przyczyny zaprzestanie \u015bwiadczenia us\u0142ug le\u017ca\u0142y po stronie pozwanego, co powoduje, \u017ce pow\u00f3d ma prawo \u017c\u0105da\u0107 kary umownej, na podstawie wi\u0105\u017c\u0105cej strony umowy.<\/p><\/blockquote>\n
<\/em><\/p>\n
I w tym momencie wida\u0107 ju\u017c kluczowe ryzyko ca\u0142ego procesu o zap\u0142at\u0119 kar umownych. Brak dostrze\u017cenia - a raczej: pr\u00f3b\u0119 przymkni\u0119cia oka - przez Powoda na fakt, \u017ce istnieje r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy rozwi\u0105zaniem umowy, a odst\u0105pieniem od niej. Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce argumentacja skierowana zosta\u0142a na wykazanie bezskuteczno\u015bci o\u015bwiadczenia w przedmiocie odst\u0105pienia. Skutki odst\u0105pienia od kontraktu s\u0105 bowiem do\u015b\u0107 powa\u017cne. Przyjmuje si\u0119 wszak w\u00f3wczas, \u017ce umowy nie zawarto. Odpadaj\u0105 \u015bwiadczenia g\u0142\u00f3wne, a wraz z nimi \u015bwiadczenia akcesoryjne. Orzecznictwo potwierdzi\u0142o - po r\u00f3\u017cnych zawirowaniach - \u017ce ewentualna kara za odst\u0105pienie od umowy pozostaje jednak w takim wypadku w mocy. Przyjmuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zazwyczaj, \u017ce w pewnym zakresie skutki odst\u0105pienia mog\u0105 by\u0107 uregulowane odmiennie przez strony w samej umowie - oczywi\u015bcie bez naruszenia istoty ca\u0142ej instytucji prawnej (np. kwestia poufno\u015bci). <\/p>\n
Ale omawiana umowa nie zawiera\u0142a literalnie klauzuli z kar\u0105 umown\u0105 na wypadek odst\u0105pienia. I taka by\u0142a w\u0142a\u015bnie finalna konkluzja s\u0105du. To nic, \u017ce przyczyny odst\u0105pienia od umowy le\u017ca\u0142y po stronie wykonawcy. By\u0107 mo\u017ce nawet sam je wykreowa\u0142, \u017ceby wyj\u015b\u0107 z niekorzystnej umowy. To nie by\u0142o przedmiotem rozwa\u017ca\u0144 (zarzutu). Pozwany ubieg\u0142 powoda i odst\u0105pi\u0142 od umowy, zanim ten zd\u0105\u017cy\u0142 umow\u0119 rozwi\u0105za\u0107 w trybie natychmiastowym (a zaprzestanie wykonywania umowy przez pozwanego by\u0142o przes\u0142ank\u0105 dla takiego aktu). Takie - niekorzystne dla powoda - wnioski potwierdzi\u0142 zreszt\u0105 na skutek apelacji tak\u017ce s\u0105d II instancji - S\u0105d Okr\u0119gowy w Rzeszowie:<\/p>\n
<\/p>\n
W konkretnym przypadku, to pozwany z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie o odst\u0105pieniu od umowy na podstawie art. 16 u. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. prawo pocztowe. Zgodnie z brzmieniem artrt. 16. 1. pkt4 Prawa pocztowego \/ ustawa z dnia 23 listopada 2012r. Dz.U.2017.1481 j.t.\/ - Operator pocztowy odmawia zawarcia umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ugi pocztowej albo mo\u017ce odst\u0105pi\u0107 od umowy, je\u017celi: us\u0142uga pocztowa mia\u0142aby by\u0107 wykonywana w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci na obszarze nieobj\u0119tym wpisem do rejestru, chyba \u017ce operator pocztowy zawar\u0142 umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wykonanie us\u0142ugi poza tym obszarem;. Interpretuj\u0105c tre\u015b\u0107 umowy \u0142\u0105cz\u0105cej strony za prawid\u0142owe nale\u017ca\u0142o uzna\u0107 i podzieli\u0107 zwa\u017cania S\u0105du I instancji, \u017ce nie zosta\u0142y ziszczone przes\u0142anki wynikaj\u0105ce z \u00a7 10 u. 5 umowy, skoro to pow\u00f3d m\u00f3g\u0142 rozwi\u0105za\u0107 umow\u0119, a w niniejszej sprawie umow\u0119 wypowiedzia\u0142 pozwany sk\u0142adaj\u0105c stosowne o\u015bwiadczenie w dniu 25 lipca 2016r ze skutkiem na dzie\u0144 1 sierpnia 2017 r. Wobec takiej konstrukcji postanowie\u0144 umowy apeluj\u0105ca b\u0142\u0119dnie zarzuca S\u0105dowi I instancji naruszenie art. 483 \u00a7 1 kc oraz art. 484 \u00a7 1 kc, skoro brak by\u0142o przes\u0142anek do naliczenia kary umownej.<\/p><\/blockquote>\n
<\/em><\/p>\n
I co z takim fantem zrobi\u0107 ? Zapewne najpierw warto by zmodyfikowa\u0107 wzory um\u00f3w w stosowanym SIWZ. Tak na przysz\u0142o\u015b\u0107. A potem rozwa\u017cy\u0107 naprawienie szkody na zasadach og\u00f3lnych. Ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia oraz zdecydowanie bardziej z\u0142o\u017cona i k\u0142opotliwa dla powoda \u015bcie\u017cka. A dla innych przestroga, \u017ce umowy trzeba pisa\u0107 w taki spos\u00f3b, aby uwzgl\u0119dnia\u0107 nie tylko przypadek niekompetencji i braku aktywno\u015bci kontrahenta, ale r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bnie jego przezorno\u015b\u0107 i aktywno\u015b\u0107. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zastrzeganie kar umownych jest bardzo rozpowszechnione w obrocie gospodarczym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 um\u00f3w zawiera tego typu regulacje. Nie zawsze jednak kary s\u0105 stosowane w spos\u00f3b racjonalny. S\u0105 naturalnie kontrakty podwy\u017cszonego ryzyka dla zamawiaj\u0105cego, ale w typowych i powtarzalnych umowach przewidywanie sankcji za ka\u017cde najdrobniejsze uchybienie mo\u017ce odbi\u0107 si\u0119 czkawk\u0105 obu stronom. Taka \"przezorno\u015b\u0107\" sprawia te\u017c, \u017ce strony Czytaj dalej... \"Filozofia kar umownych\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[20,94,32,37,183,79,46,90],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t