Dzieci. Dla rodzic\u00f3w to szcz\u0119\u015bcie i rado\u015b\u0107, ale te\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107. Za ich wychowanie i za ich czyny. Zasady tej odpowiedzialno\u015bci kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 inaczej w zale\u017cno\u015bci od wieku dziecka, gdzie najwa\u017cniejsze dwa \"kamienie milowe\" to: 1) uko\u0144czenie 13. roku \u017cycia i 2) uzyskanie pe\u0142noletno\u015bci. I nawet w tych podstawowych wariantach zagadnienia te rodz\u0105 szereg w\u0105tpliwo\u015bci prawnych, w tym w zakresie rozumienia winy w nadzorze. Warto prze\u015bledzi\u0107 te regu\u0142y w oparciu o trzy przyk\u0142adowe sprawy s\u0105dowe, kt\u00f3re \u0142\u0105czy jedna cecha wsp\u00f3lna \u2013 ma\u0142oletni sprawca szkody (przynajmniej w ocenie powod\u00f3w).<\/p>\n
Zostawmy w tym miejscu na boku szersze dywagacje teoretyczne o zasadach odpowiedzialno\u015bci ma\u0142oletnich, skoro czekaj\u0105 do lektury trzy realne przypadki prawne. Aspekt ten z pewno\u015bci\u0105 jeszcze kiedy\u015b trafi na \u0142amy bloga. W tym miejscu mo\u017cna og\u00f3lnie stwierdzi\u0107, \u017ce do czasu uko\u0144czenia lat 13 ma\u0142oletni nie ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za wyrz\u0105dzon\u0105 szkod\u0119 (mowa oczywi\u015bcie o odpowiedzialno\u015bci opartej o win\u0119). Za t\u0105 granic\u0105 - z regu\u0142y - taka zdolno\u015b\u0107 deliktowa mo\u017ce by\u0107 mu przypisana. Tam za\u015b gdzie nie ma odpowiedzialno\u015bci ma\u0142oletniego mo\u017ce natomiast wchodzi\u0107 w gr\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 rodzic\u00f3w \/ opiekun\u00f3w (je\u015bli kto\u015b wyka\u017ce im win\u0119 w nadzorze).<\/p>\n
Kazus nr 1. W wyniku niew\u0142a\u015bciwego zachowania ma\u0142oletniego dosz\u0142o do uszkodzenia pojazdu innej osoby. W dost\u0119pnym publicznie uzasadnieniu brak wszystkich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce dziecko porusza\u0142o si\u0119 na rowerze w spos\u00f3b niezgodny z zasadami ruchu drogowego. S\u0105d I instancji bardzo szeroko podszed\u0142 do zasad odpowiedzialno\u015bci z tytu\u0142y winy w nadzorze i przeanalizowa\u0142 w istocie to, czy dziecko by\u0142o w\u0142a\u015bciwie wychowywane przez rodzic\u00f3w.<\/p>\n
pozwana nie zdo\u0142a\u0142a ekskulpowa\u0107 si\u0119 z odpowiedzialno\u015bci, albowiem zaniedbanie w nadzorze jakiego dopu\u015bci\u0142a si\u0119\u00a0<\/em>polega\u0142o na niewpojeniu synowi w dostatecznym stopniu zasad prawid\u0142owego poruszania si\u0119 w ruchu drogowym i w og\u00f3le\u00a0w \u015brodowisku miejskim.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Wyrok ten nie osta\u0142 si\u0119 po apelacji. Przy okazji S\u0105d Okr\u0119gowy w \u0141odzi podzieli\u0142 si\u0119 szeregiem interesuj\u0105cych wniosk\u00f3w w zakresie winy w nadzorze.<\/p>\n
s\u0105d odwo\u0142awczy w obecnym sk\u0142adzie, odmiennie ni\u017c uczyni\u0142 to S\u0105d Rejonowy, nie podziela i uznaje za zbyt daleko id\u0105ca tez\u0119 prezentowan\u0105 niekiedy w pi\u015bmiennictwie, a tak\u017ce w niekt\u00f3rych wypowiedziach judykatury, i\u017c o naruszeniu obowi\u0105zk\u00f3w nadzoru w rozumieniu art. 427 k.c. mog\u0105 decydowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c pope\u0142nione b\u0142\u0119dy w wychowaniu. Znaczy\u0142oby to bowiem, \u017ce obowi\u0105zek nadzoru nie wyczerpuje si\u0119 w okre\u015blonych powinno\u015bciach dotycz\u0105cych konkretnej sytuacji i osoby, ale zak\u0142ada respektowanie pewnego abstrakcyjnie uj\u0119tego modelu wychowawczego. W konsekwencji poszerza\u0142oby to nadmiernie odpowiedzialno\u015b\u0107 sprawuj\u0105cych nadz\u00f3r i w praktyce w niekt\u00f3rych przypadkach eliminowa\u0142o z g\u00f3ry mo\u017cliwo\u015bci ekskulpacji nadzoruj\u0105cego. Mo\u017cna wszak\u017ce wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, \u017ce zawinione zaniedbania w procesie wychowawczym ze swej istoty roz\u0142o\u017conym na wiele lat przes\u0105dza\u0142yby o odpowiedzialno\u015bci danego podmiotu w sytuacji wyrz\u0105dzenia szkody przez osob\u0119, do nadzoru kt\u00f3rej by\u0142 zobowi\u0105zany, mimo \u017ce nie b\u0119dzie mo\u017cna mu postawi\u0107 zarzutu winy w samej chwili wyrz\u0105dzenia szkody przez sprawc\u0119. Nie mo\u017cna zatem na podstawie tylko samego nagannego zachowania dzieci wnioskowa\u0107 o b\u0142\u0119dach wychowawczych, zaniedbaniach i winie w nadzorze ich rodzic\u00f3w. Natomiast nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce pope\u0142nione b\u0142\u0119dy w wychowaniu wzmagaj\u0105 wymagania staranno\u015bci dotycz\u0105ce konkretnej sytuacji i osoby.(...)<\/em><\/p>\n
Nawet gdyby jednak przychyli\u0107 si\u0119 do stanowiska przeciwnego i w\u0142\u0105czy\u0107 w sk\u0142ad poj\u0119cia nadzoru poj\u0119cie wychowania w szerokim tego s\u0142owa znaczeniu, w sytuacji procesowej z jak\u0105 mamy do czynienia w niniejszej sprawie, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie spos\u00f3b przypisa\u0107 winy pozwanej z tego tytu\u0142u. Dla przypisania odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej pozwanej nie jest wystarczaj\u0105ce poprzestanie na apriorycznym za\u0142o\u017ceniu, \u017ce prawid\u0142owo realizowany proces wychowawczy powinien\u00a0wykluczy\u0107 bezprawno\u015b\u0107 zachowania pozostaj\u0105cego pod nadzorem, ale konieczne by\u0142oby dodatkowe ustalenie, i\u017c\u00a0wyrz\u0105dzenie szkody przez jej ma\u0142oletniego syna, by\u0142o nast\u0119pstwem ra\u017c\u0105cych zaniedba\u0144 w tych aspektach procesu\u00a0przekazywania prawid\u0142owych wzorc\u00f3w spo\u0142ecznych zachowa\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y bezpo\u015bredni i rzeczywisty wp\u0142yw na post\u0119powanie ma\u0142oletniego w konkretnych okoliczno\u015bciach w jakich dosz\u0142o do zdarzenia. S\u0105d Rejonowy w swych\u00a0rozwa\u017caniach nie odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do argumentacji, kt\u00f3ra uzasadnia\u0142aby wniosek o wyst\u0119powaniu opisanej zale\u017cno\u015bci.\u00a0Truizmem zreszt\u0105 jest twierdzenie, \u017ce wypadki komunikacyjne, w tym tak\u017ce z udzia\u0142em pieszych s\u0105 zjawiskiem\u00a0powszechnym, a ich \u017ar\u00f3d\u0142o zazwyczaj wieloprzyczynowe, st\u0105d te\u017c trudno jest nawet powi\u0105za\u0107 obowi\u0105zek respektowania\u00a0przepis\u00f3w ruchu drogowego i powszechnie rozumianych zasad ostro\u017cno\u015bci wymaganych od os\u00f3b przebywaj\u0105cych w\u00a0przestrzeni komunikacyjnej, z konkretnym modelem wychowawczym, kt\u00f3rego wdro\u017cenie mog\u0142oby zapobiec naruszeniu\u00a0wskazanych regu\u0142. W rozpoznawanej sprawie, pozwanej nie spos\u00f3b zarzuci\u0107, aby w realizacji procesu wychowawczego syna\u00a0dopu\u015bci\u0142a si\u0119 jakichkolwiek zaniedba\u0144, kt\u00f3re wynika\u0142y nie tylko z norm ustawowych, ale r\u00f3wnie\u017c ze zwyk\u0142ego rozs\u0105dku,\u00a0<\/em>popartego zasadami do\u015bwiadczenia, nakazuj\u0105cych podj\u0119cie czynno\u015bci zapobiegaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci powstania zagro\u017cenia\u00a0<\/em>dla jego zdrowia lub \u017cycia. Ocena ta jest zasadna zw\u0142aszcza wobec faktu, \u017ce jak wynika z prawid\u0142owo poczynionych ustale\u0144 syn pozwanej posiada\u0142 kart\u0119 rowerow\u0105, a pozwana poucza\u0142a go o zasadach bezpiecze\u0144stwa w ruchu drogowym i\u00a0<\/em>konieczno\u015bci ich przestrzegania. Nie mo\u017cna tak\u017ce traci\u0107 z pola widzenia faktu, \u017ce realia ruchu ulicznego cechuje dynamika\u00a0<\/em>zjawisk, kt\u00f3rych przebiegu nie spos\u00f3b przewidzie\u0107, a na pewno nie w stopniu, kt\u00f3ry pozwala skorelowa\u0107 przyczyny\u00a0<\/em>zdarzenia w jakim pow\u00f3d poni\u00f3s\u0142 szkod\u0119 z ewentualnymi b\u0142\u0119dami wychowawczymi pope\u0142nionymi przez pozwan\u0105<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Kazus nr 2. Tak\u017ce prawomocnie rozstrzygni\u0119ty przez S\u0105d Okr\u0119gowy w \u0141odzi.<\/p>\n
9-letni D. B., syn pozwanego K. B., wybieg\u0142 z chodnika za pi\u0142k\u0105 na jezdni\u0119 wprost przed nadje\u017cd\u017caj\u0105cy samoch\u00f3d marki B. nr rej. (...) kierowany przez K. D.. poruszaj\u0105cy si\u0119 od ul. (...) w kierunku ul. (...). K. D., chc\u0105c unikn\u0105\u0107 potr\u0105cenia ch\u0142opca, odbi\u0142 w prawo i uderzy\u0142 w ogrodzenie posesji nr (...). Samoch\u00f3d uderzy\u0142 w ch\u0142opca lusterkiem, dziecko przewr\u00f3ci\u0142o si\u0119, wsta\u0142o i pobieg\u0142o na pobocze, z kt\u00f3rego wcze\u015bniej wybieg\u0142o na jezdni\u0119.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
W pierwszej instancji przyj\u0119to odpowiedzialno\u015b\u0107 rodzica za skutki tego zdarzenia.<\/p>\n
S\u0105d Rejonowy uzna\u0142, \u017ce syn pozwanego, z uwagi na wiek nie by\u0142 jeszcze w stanie samodzielnie zadba\u0107 o swoje bezpiecze\u0144stwo, a pozwany jako jego rodzic nie powinien dopu\u015bci\u0107 do sytuacji samodzielnego chodzenia dziecko na boisko, znajduj\u0105ce si\u0119 przy ruchliwej ulicy. W konsekwencji pozwany zdaniem S\u0105du I Instancji ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za skutki wypadku, przy czym kieruj\u0105cy pojazdem B. przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania wypadku w rozumieniu art. 362 k.c., gdy\u017c przekroczy\u0142 dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 o ok. 24 km\/h, a gdyby porusza\u0142 si\u0119 z dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 mia\u0142by mo\u017cliwo\u015b\u0107 unikni\u0119cia skutk\u00f3w wypadku. W konsekwencji zdaniem S\u0105du I Instancji obaj uczestnicy zdarzenia ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za skutki zdarzenia w 50 %.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
W II instancji przedstawiono odmienne rozumowanie.<\/p>\n
Inaczej rzecz ujmuj\u0105c, gdyby kieruj\u0105cy pojazdem porusza\u0142 si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 dozwolon\u0105, mia\u0142by techniczn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 unikni\u0119cia kontaktu pojazdu z dzieckiem i w og\u00f3le szkody w poje\u017adzie, poprzez prosty manewr hamowania i zatrzymania pojazdu w odleg\u0142o\u015bci ok. 12,7 m od toru ruchu dziecka. Tym samym nie dosz\u0142oby do szkody w poje\u017adzie pow\u00f3dki. W konsekwencji, to kieruj\u0105cy pojazdem winien by\u0107 traktowany jako sprawca zdarzenia. Pomi\u0119dzy zachowanie dziecka, kt\u00f3re znalaz\u0142o si\u0119 na jezdni, a szkod\u0105 pow\u00f3dki w postaci uszkodze\u0144 pojazdu nie ma adekwatnego zwi\u0105zku przyczynowego. Sama bowiem obecno\u015b\u0107 dziecka na jezdni, w miejscu i czasie, jak to istotnie mia\u0142o miejsce w okoliczno\u015bciach sprawy, nie skutkowa\u0142aby szkod\u0105 w poje\u017adzie, gdyby kieruj\u0105cy zastosowa\u0142 si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cych regu\u0142 ruchu drogowego i jecha\u0142 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 dozwolon\u0105. Przyczyn\u0105 tej szkody by\u0142a nadmierna pr\u0119dko\u015b\u0107 z jak\u0105 porusza\u0142 si\u0119 samoch\u00f3d B., kierowany przez sprawc\u0119 zdarzenia, syna pow\u00f3dki. Szkoda w poje\u017adzie, zreszt\u0105 znacznych rozmiar\u00f3w, zaistnia\u0142a na skutek silnego uderzenia pojazdu w ogrodzenie posesji w miejscu zdarzenia. O sile uderzenia \u015bwiadczy m. in. wystrzelenie poduszek powietrznych w aucie. Kieruj\u0105cy, z uwagi na nadmiern\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, aby unikn\u0105\u0107 potr\u0105cenia ch\u0142opca podj\u0105\u0142 manewr zmiany kierunku jazdy i manewr zatrzymania pojazdu i w efekcie pojazd uderzy\u0142 w ogrodzenie. Tymczasem, przy zachowaniu pr\u0119dko\u015bci dopuszczanej, do unikni\u0119cia kontaktu pojazdu z dzieckiem wystarczy\u0142by manewr hamowania, kt\u00f3ry by\u0142by skuteczny ju\u017c w znacznej odleg\u0142o\u015bci przed torem ruchu dziecka.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Czyli, to \u017ce pojazd wjecha\u0142 w ogrodzenie to by\u0142a wy\u0142\u0105czna wina kierowcy. Jurydycznie, bo tak \u017cyciowo, to przecie\u017c gdyby nie dziecko przed mask\u0105, to nikt by w p\u0142ot nie wje\u017cd\u017ca\u0142. Niemniej s\u0105d uzna\u0142, \u017ce jad\u0105c przepisowo kierowca by\u0142by w stanie wyhamowa\u0107 przed dzieckiem. St\u0105d wy\u0142\u0105cznie swoim zachowaniem sprowokowa\u0142 takie, a nie inne skutki zdarzenia. Tym samym jego pierwotne przyczynienie (wskazane w I instancji) s\u0105d przy rozpoznawaniu apelacji zakwalifikowa\u0142 jako sprawstwo.<\/p>\n
W tych okoliczno\u015bciach kwestia ewentualnej winy w nadzorze pozwanego nad ma\u0142oletnim dzieckiem D. B. nie mia\u0142a dla rozstrzygni\u0119cia sprawy wi\u0119kszego znaczenia. Zgodnie bowiem z art. 361 \u00a7 1 k.c. zobowi\u0105zany do naprawienia szkody ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 tylko za normalne nast\u0119pstwa dzia\u0142ania lub zaniechania z kt\u00f3rego szkoda wynik\u0142a. Skoro za\u015b bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 szkody w poje\u017adzie by\u0142a nadmierna pr\u0119dko\u015b\u0107 z jak\u0105 porusza\u0142 si\u0119 pojazd, zrywa si\u0119 zwi\u0105zek przyczynowy pomi\u0119dzy sposobem sprawowania nadzoru na ma\u0142oletnim D. B., a szkod\u0105 w poje\u017adzie pow\u00f3dki. Przyczyna zdarzenia w postaci nadmiernej pr\u0119dko\u015bci z jak\u0105 porusza\u0142o si\u0119 auto poch\u0142ania inne okoliczno\u015bci, kt\u00f3re mia\u0142y znaczenie dla zaistnienia zdarzenia, w tym obecno\u015b\u0107 dziecka na drodze.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Kazus nr 3.<\/p>\n
Tym razem relacja rower \u2013 rower. W I instancji S\u0105d Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim. Pow\u00f3d tak uzasadnia\u0142 pow\u00f3dztwo:<\/p>\n
podczas jazdy rowerem, dosz\u0142o do zajechania mu drogi przez jad\u0105ce na rowerku dziecko na skutek czego pow\u00f3d przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i dozna\u0142 urazu barku. Krzywda i szkoda powsta\u0142e w wyniku zdarzenia z 28 maja 2016 r. wymagaj\u0105 zap\u0142aty kwoty wskazanej w pozwie.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
S\u0105d poprowadzi\u0142 rozwa\u017cania w zakresie postrzegania winy w nadzorze w orzecznictwie<\/p>\n
W wyroku z 8 kwietnia 2003 r. sygn. akt IV CKN 50\/01 S\u0105d Najwy\u017cszy stwierdzi\u0142, \u017ce \" obowi\u0105zek nadzoru rodzic\u00f3w nad ma\u0142oletnim powy\u017cej 13 lat jest obowi\u0105zkiem nale\u017cytej staranno\u015bci i zakres tego obowi\u0105zku oraz stawiane wymagania nie mog\u0105 by\u0107 okre\u015blane w oderwaniu od \u015brodowiska i miejscowych stosunk\u00f3w, a tak\u017ce poziomu rozwoju ma\u0142oletniego oraz istniej\u0105cego stopnia zagro\u017cenia przed zdarzeniem wyrz\u0105dzaj\u0105cym szkod\u0119 dla os\u00f3b trzecich\". Podobny pogl\u0105d S\u0105d Najwy\u017cszy wyrazi\u0142 ju\u017c w orzeczeniu z 31 stycznia 1936 r. ( sygn akt III C 151\/35, OSN 1936, Nr 8, poz. 331), w kt\u00f3rym podkre\u015bli\u0142, \u017ce miar\u0119 nadzoru, jakim rodzice powinni otoczy\u0107 swoje dziecko, okre\u015bla\u0107 nale\u017cy \" wed\u0142ug tego, czego mo\u017cna wymaga\u0107 od licz\u0105cych si\u0119 z wiekiem i rozwojem dziecka rozumnych rodzic\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem ich gospodarczego po\u0142o\u017cenia, ich w\u0142asnych interes\u00f3w i obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych\".\u00a0<\/em>W orzecznictwie s\u0105d\u00f3w powszechnych wskazuje si\u0119, \u017ce domniemanie zwi\u0105zku przyczynowego pomi\u0119dzy szkod\u0105 a wadliwie wykonywanym nadzorem mo\u017cna obali\u0107 poprzez wykazanie, \u017ce czyn pozostaj\u0105cego pod nadzorem nast\u0105pi\u0142 tak niespodziewanie, \u017ce nie mo\u017cna mu by\u0142o przeszkodzi\u0107 pomimo starannego nadzoru. R\u00f3wnie\u017c w wyroku z 3 pa\u017adziernika 2012 r. S\u0105d Najwy\u017cszy w sprawie II CSK 737\/11 wyra\u017anie podkre\u015bli\u0142, \u017ce rodzice nie ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015bci za szkody wyrz\u0105dzone przez ich dziecko, je\u017celi szkody tej nie mo\u017cna by\u0142o przewidzie\u0107.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Dodatkowe spojrzenie pad\u0142o tak\u017ce na spos\u00f3b wychowywania dzieci oraz ocen\u0119 dopuszczenia 8-letniego dziecka do poruszania si\u0119 na rowerze bez obecno\u015bci rodzic\u00f3w (a przy obecno\u015bci 12-letniej kole\u017canki).<\/p>\n
Zwraca si\u0119 bowiem uwag\u0119, \u017ce nadz\u00f3r i wychowanie uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie i maj\u0105 obszary wsp\u00f3lne. Zapewnienie bezpiecze\u0144stwa osobom trzecim nie stanowi w zasadzie bezpo\u015bredniego celu czynno\u015bci wychowawczych, jest natomiast jakby celem drugoplanowym (po\u015brednim) i z tego wzgl\u0119du zachowuje znaczenie dla problematyki nadzoru. Nie wszystkie aspekty wychowania s\u0105 przy tym w r\u00f3wnym stopniu wa\u017cne dla stworzenia odpowiednich, dogodnych warunk\u00f3w dla sprawowania nadzoru. Niew\u0105tpliwie istniej\u0105 jednak takie dzia\u0142ania wychowawcze, kt\u00f3re w praktyce niezmiernie \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z kwesti\u0105 ochrony zar\u00f3wno osoby dziecka, jak i jego otoczenia. Oznacza to zatem, \u017ce przy ocenie wykonywania \u201estarannego nadzoru\u201d nie jest oboj\u0119tne, czy rodzice ma\u0142oletniego potrafili wpoi\u0107 mu podstawowe zasady zwi\u0105zane z poszanowaniem praw innych os\u00f3b, wskazywali na potrzeb\u0119 zachowania ostro\u017cno\u015bci oraz czy zwracali uwag\u0119 na jego niew\u0142a\u015bciwe zachowanie. Je\u015bli wobec ma\u0142oletnich nie by\u0142y wcze\u015bniej stosowane jakiekolwiek \u015brodki wychowawcze, to ich rodzice nie maj\u0105 podstaw, aby przypuszcza\u0107, \u017ce ma\u0142oletni mog\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b nieprawid\u0142owy, a tym samym, \u017ce rodzice powinni przedsi\u0119wzi\u0105\u0107 \u015brodki opieku\u0144cze wy\u017csze ani\u017celi w tego typu sytuacjach normalnie przyj\u0119te. (\u2026)<\/em><\/p>\n
W tym kontek\u015bcie s\u0105d rejonowy uzna\u0142, \u017ce nie mo\u017cna rodzicom ma\u0142oletniej zarzuci\u0107, \u017ce wadliwie wykonywali czynno\u015bci nadzorcze pozwalaj\u0105c ma\u0142oletniej poje\u017adzi\u0107 na rowerze pod opiek\u0105 12 letniej kole\u017canki na drodze, na kt\u00f3rej dopuszcza si\u0119 ruch pieszych i rower\u00f3w. (\u2026)<\/em><\/p>\n
Tym samym puszczenie 8-latki, w stosunku do kt\u00f3rej przed tym zdarzeniem nie ujawni\u0142y si\u0119 \u017cadne okoliczno\u015bci nakazuj\u0105ce rodzicom podj\u0119cie zwi\u0119kszonych norm ostro\u017cno\u015bci (ma\u0142oletnia nie mia\u0142a problem\u00f3w z jazd\u0105 na rowerze, nie mia\u0142a upadk\u00f3w, zachwiania r\u00f3wnowagi itp.) by\u0142o zachowaniem zgodnym z zasadami wiedzy i do\u015bwiadczenia \u017cyciowego, uwzgl\u0119dnia\u0142o normy spo\u0142eczne i zwyczaje miejscowe. Takie post\u0119powanie w\u0142a\u015bciwie zabezpiecza\u0142o ma\u0142oletni\u0105 i osoby postronne.(\u2026)<\/em><\/p>\n
Nie spos\u00f3b oczekiwa\u0107 i wymaga\u0107 od rodzic\u00f3w, aby znajdowali si\u0119 w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci 8-letniego dziecka, kt\u00f3re nie ujawnia problem\u00f3w z jazd\u0105 na rowerze. Takie oczekiwanie jest nieracjonalne i wypacza stosunki spo\u0142eczne. Analizuj\u0105c stanowisko i argumentacj\u0119 powoda uzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce wymaga on od rodzic\u00f3w, aby byli przy ma\u0142oletniej ca\u0142y czas. Tylko bowiem bezpo\u015brednia blisko\u015b\u0107 rodzica mog\u0142aby sprawi\u0107, \u017ce podj\u0105\u0142by manewr koryguj\u0105cy za dziecko i unikn\u0105\u0142 w ten spos\u00f3b niebezpiecznego zdarzenia, wypadku. Ci\u0119\u017cko sobie wyobrazi\u0107, aby rodzice biegali ko\u0142o roweru 8-letniego dziecka, kt\u00f3re w tym wieku osi\u0105ga pr\u0119dko\u015bci na rowerze wr\u0119cz nieosi\u0105galne dla biegaj\u0105cego cz\u0142owieka. (\u2026)<\/em><\/p>\n
Z kolei je\u015bli by przyj\u0105\u0107, \u017ce pow\u00f3d oczekuje \u017ce rodzic winien znajdowa\u0107 si\u0119 w pewnej odleg\u0142o\u015bci od dziecka, a wi\u0119c by wyszed\u0142 z dzieckiem na rower i wyznaczy\u0142 odleg\u0142o\u015b\u0107 do jakiej dziecko mo\u017ce si\u0119 samodzielnie oddala\u0107 od niego lub jecha\u0142 za nim na rowerze, to takie czynno\u015bci nadzorcze nie zapobieg\u0142yby szkodzie. Rodzic pozostaj\u0105cy w pewnej odleg\u0142o\u015bci od dziecka nie m\u00f3g\u0142by podj\u0105\u0107 czynno\u015b\u0107 koryguj\u0105cych i nadzorczych nad dzieckiem a tym samym nie m\u00f3g\u0142by zapobiec szkodzie i zdarzeniu, kt\u00f3re mia\u0142o przebieg nag\u0142y i dynamiczny. (\u2026)<\/em><\/p>\n
Oczekiwania powoda sprowadzaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c do konstatacji, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 rodzic\u00f3w jest oparta na zasadzie ryzyka, a takie oczekiwanie jak wskazano wcze\u015bniej nie ma umocowania w przepisach prawa.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
S\u0105d wskaza\u0142 tak\u017ce, \u017ce od doros\u0142ych wymaga si\u0119 wi\u0119kszej przezorno\u015bci, ni\u017c od dzieci. I wypunktowa\u0142 powodowi, \u017ce w du\u017cej mierze on te\u017c post\u0105pi\u0142 niew\u0142a\u015bciwie.<\/p>\n
Pow\u00f3d widz\u0105c wi\u0119c grupk\u0119 oko\u0142o 10 dzieci winien dostosowa\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 do tej sytuacji i przewidywa\u0107, \u017ce z grupki dzieci nagle mo\u017ce wyskoczy\u0107 dziecko. Dostosowanie pr\u0119dko\u015bci przez powoda i zachowanie szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci sprawi\u0142oby, \u017ce w takiej sytuacji by\u0142by w stanie zapobiec zderzeniu z dzieckiem. Modelowy dobry obywatel w takiej sytuacji tak dostosowa\u0142by pr\u0119dko\u015b\u0107, \u017ce w sytuacji nag\u0142ego wej\u015bcia pod ko\u0142a dziecka, by\u0142by w stanie zatrzyma\u0107 si\u0119 lub gwa\u0142towanie skr\u0119ci\u0107 a posiadana pr\u0119dko\u015b\u0107 (odpowiednia w tych warunkach) nie spowodowa\u0142aby wyrzucenia rowerzysty przez kierownic\u0119 lub innych spektakularnych zdarze\u0144. Pami\u0119ta\u0107 bowiem nale\u017cy, \u017ce pierwszy rowerzysta na zachowanie ma\u0142oletniej zareagowa\u0142 prawid\u0142owo i skr\u0119ci\u0142 gwa\u0142towanie w prawo unikaj\u0105c zderzenia oraz swojego upadku.(\u2026)<\/em><\/p>\n
Fakt, \u017ce pow\u00f3d jad\u0105cy za koleg\u0105 nie by\u0142 w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 na rowerze w ocenie s\u0105du \u015bwiadczy o tym, \u017ce nie zachowa\u0142 szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci, nie obserwowa\u0142 bacznie drogi przed sob\u0105 i nie zachowa\u0142 bezpiecznego odst\u0119pu od kolegi. (\u2026)<\/em><\/p>\n
Zdaniem orzekaj\u0105cego s\u0105du, gdyby pow\u00f3d zachowa\u0142 bezpieczn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od kolegi, to nag\u0142ym skr\u0119tem kolegi i obecno\u015bci\u0105 ma\u0142oletniej A. P. na swojej drodze nie by\u0142by tak bardzo zaskoczony i m\u00f3g\u0142by unikn\u0105\u0107 upadku, tak jak R. G. (1). Jad\u0105c bezpo\u015brednio za R. G. (1), pow\u00f3d nie mia\u0142 warunk\u00f3w do obserwacji drogi (R. G. (1) zas\u0142ania\u0142 mu znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 drogi) i w sytuacji nag\u0142ej by\u0142 dodatkowo zaskoczony a ryzyko zderzenia wi\u0119ksze maj\u0105c na uwadze ruchu rower\u00f3w i czas reakcji cz\u0142owieka.(\u2026)<\/em><\/p>\n
Nale\u017cy jednocze\u015bnie odnotowa\u0107, \u017ce droga pieszo \u2013 rowerowa w tym miejscu ko\u0144czy si\u0119 z uwagi na przeci\u0119cie przez drog\u0119 nad jezioro, na kt\u00f3rej dopuszczony jest ruchu pojazd\u00f3w mechanicznych i rozpoczyna si\u0119 zaraz za drog\u0105. Tym samym obowi\u0105zkiem powoda doje\u017cd\u017caj\u0105cego do tego miejsca by\u0142o dodatkowo zmniejsza\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 celem zatrzymania si\u0119 na ko\u0144cu drogi pieszo-rowerowej, przeprowadzenia roweru przez drog\u0119 publiczn\u0105 i nast\u0119pnie wsi\u0105\u015b\u0107 na rower i kontynuowa\u0107 na nim dalsz\u0105 jazd\u0119. Z okoliczno\u015bci zdarzenia wynika, \u017ce pow\u00f3d nie zamierza\u0142 zatrzyma\u0107 si\u0119 w miejscu zako\u0144czenia drogi rowerowej a drog\u0119 publiczn\u0105 przejecha\u0107 na rowerze bez zmniejszania pr\u0119dko\u015bci.<\/em>\u00a0<\/em><\/p><\/blockquote>\n
W \u015bwietle powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 s\u0105d uzna\u0142, \u017ce rodzice ma\u0142oletniej nie ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015bci za to zdarzenie, a tym samym z odpowiedzialno\u015bci zwolniony jest ich ubezpieczyciel \u2013 A.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Jakie wnioski mo\u017cna wysnu\u0107 z tych spraw ? \u017be takie pow\u00f3dztwo ma du\u017c\u0105 szans\u0119 na oddalenie ? Mo\u017ce nie a\u017c tak stanowczo, ale na pewno nie s\u0105 to sprawy proste. Jak wida\u0107 - nieco pewniej mog\u0105 si\u0119 czu\u0107 procesowo tylko ci z powod\u00f3w, kt\u00f3rym nie mo\u017cna zarzuci\u0107 \u017cadnej nieprawid\u0142owo\u015bci. Zasady do\u015bwiadczenia \u017cyciowego podpowiadaj\u0105, \u017ce na widok dziecka w okolicy naszego toru jazdy nale\u017cy zwolni\u0107 lub nawet si\u0119 zatrzyma\u0107. Ka\u017cdy, kto ma dzieci, wie doskonale jak nieprzewidywalne mog\u0105 by\u0107 one w swoich zachowaniach. Skoro doro\u015bli powoduj\u0105 tyle wypadk\u00f3w, to jakiego poziomu ostro\u017cno\u015bci mo\u017cna racjonalnie oczekiwa\u0107 od ma\u0142oletnich. Gdyby trafi\u0142o na dziecko \u2013 sprawc\u0119 szkody, kt\u00f3rego rodzice dopuszczaliby si\u0119 \"oficjalnych\" zaniedba\u0144 wychowawczych, to by\u0107 mo\u017ce kolejn\u0105 win\u0119 w nadzorze \u0142atwiej by\u0142oby tutaj konstruowa\u0107. To s\u0105 jednak bardzo indywidualne aspekty ka\u017cdej z takich spraw.<\/p>\n
A jakie w\u0105tki mog\u0105 jeszcze zawita\u0107 do polemiki s\u0105dowej w tego typu sporach? Na przyk\u0142ad \u2013 czasem trafi\u0105 si\u0119 dzieci, kt\u00f3re mimo starszego wieku (powy\u017cej 13 lat) nie naby\u0142y jeszcze umiej\u0119tno\u015bci poznawczych i poziomu rozwoju, kt\u00f3re s\u0105 typowe dla ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Do takich dzieci i wywo\u0142anych przez nie szk\u00f3d nadal zastosowanie b\u0119dzie mia\u0142 re\u017cim winy w nadzorze i odpowiedzialno\u015bci rodzic\u00f3w (opiekun\u00f3w). A czy stwierdzenie winy dziecka za wypadek (pieszy potr\u0105cony przez pojazd) wy\u0142\u0105cza mo\u017cliwo\u015b\u0107 dochodzenia przez to dziecko odszkodowania\/ zado\u015b\u0107uczynienia\u00a0 z OC kieruj\u0105cego ? Tak\u017ce nie, bo przecie\u017c tutaj mamy zasad\u0119 winy, a przy OC pojazdu odpowiedzialno\u015b\u0107 bazuje na zasadzie ryzyka (cho\u0107 zapewne przyczynienie pieszego by\u0142oby tu znaczne). Na dzieci zatem trzeba bardzo uwa\u017ca\u0107 \u2013 i bez r\u00f3\u017cnicy jest przy tej tezie, czy m\u00f3wimy o codziennym \u017cyciu, czy o konstruowaniu pozw\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzieci. Dla rodzic\u00f3w to szcz\u0119\u015bcie i rado\u015b\u0107, ale te\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107. Za ich wychowanie i za ich czyny. Zasady tej odpowiedzialno\u015bci kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 inaczej w zale\u017cno\u015bci od wieku dziecka, gdzie najwa\u017cniejsze dwa \"kamienie milowe\" to: 1) uko\u0144czenie 13. roku \u017cycia i 2) uzyskanie pe\u0142noletno\u015bci. I nawet w tych podstawowych wariantach zagadnienia te rodz\u0105 szereg w\u0105tpliwo\u015bci prawnych, Czytaj dalej... \"Gdy dzieci powoduj\u0105 szkody\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[216,149,218,32,34,37,217,79,41,59,219,57],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1960"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1960"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1976,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1960\/revisions\/1976"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}