Sprawy spadkowe budz\u0105 ogromne emocje. Cz\u0119sto w rodzinach tl\u0105 si\u0119 jakie\u015b spory lub konflikty. Narastaj\u0105 latami urazy i animozje. W\u015br\u00f3d powinowatych, rodze\u0144stwa, potomstwa - we wszelkich mo\u017cliwych wariantach. Otwarcie spadku mo\u017ce w\u00f3wczas stanowi\u0107 swoisty katalizator. Im wi\u0119kszy maj\u0105tek, tym wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie. Duchy przesz\u0142o\u015bci wracaj\u0105 ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105, proporcjonalnie wzmocnione warto\u015bci\u0105 spadku. Wszystko to ma swoje uj\u015bcie na salach s\u0105dowych, bo tam gdzie jest kompromis, to zainteresowani za\u0142atwiaj\u0105 temat u notariusza. Gdy za\u015b jedna strona twierdzi, \u017ce osoba powo\u0142ana do spadku na ten spadek nie zas\u0142uguje, to wszystko staje si\u0119 nagle czarno-bia\u0142e. Ten pierwszy tego drugiego \"oczernia\", a ten drugi oczywi\u015bcie siebie \"wybiela\". I vice versa. <\/p>\n
Opisana poni\u017cej sprawa dotyczy\u0142a sporu najbli\u017cszych dla zmar\u0142ego os\u00f3b, tj. rodze\u0144stwa i \u017cony spadkodawcy. Bracia podejrzewali, \u017ce testament, na kt\u00f3ry powo\u0142ywa\u0142a si\u0119 \u017cona, zosta\u0142 pozyskany za pomoc\u0105 podst\u0119pu, a sam spadkodawca do ko\u0144ca nie zdawa\u0142 sobie sprawy ze skutk\u00f3w swojego dzia\u0142ania (uzale\u017cnienie od alkoholu). S\u0105d ustali\u0142 nast\u0119puj\u0105cy stan faktyczny. <\/p>\n
<\/p>\n Spadkodawca K. K. (1) i pozwana poznali si\u0119 w 1997 r. Zacz\u0119li si\u0119 potem systematycznie spotyka\u0107. W\u00f3wczas pozwana przeprowadzi\u0142a si\u0119 z Ukrainy do Polski i zamieszka\u0142a ze spadkodawc\u0105 we wsp\u00f3lnie wynaj\u0119tym mieszkaniu. W 2001 r. rozpocz\u0119li budow\u0119 domu w S.. 2 sierpnia 2002 r. zawarli zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski. Zamieszkali nast\u0119pnie w nowo wybudowanym domu. W 2006 r. pozwana wyjecha\u0142a na 2 lata na Ukrain\u0119. Kiedy wr\u00f3ci\u0142a do Polski, okresowo przybywa\u0142a w N.. W wyniku uzale\u017cnienia od alkoholu, kt\u00f3re ujawni\u0142o si\u0119 u spadkodawcy po kilku latach od zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, spad\u0142 na ni\u0105 obowi\u0105zek utrzymania domu i rodziny. Z tych przyczyn w 2011 r. wyjecha\u0142a do pracy w Belgii, sk\u0105d przesy\u0142a\u0142a m\u0119\u017cowi pieni\u0105dze. Z biegiem czasu ich wi\u0119zi ma\u0142\u017ce\u0144skie ulega\u0142y stopniowemu rozlu\u017anieniu. Kiedy pozwana przyje\u017cd\u017ca\u0142a do Polski, nie nocowa\u0142a ze spadkodawc\u0105. W 2013 r. nawi\u0105za\u0142a blisk\u0105 relacj\u0119 z M. B., z kt\u00f3rym do dnia zamkni\u0119cia rozprawy tworzy w Belgii nieformalny zwi\u0105zek, za\u015b fakt ten by\u0142 jej m\u0119\u017cowi oboj\u0119tny. W dalszym ci\u0105gu wspomaga\u0142a go te\u017c finansowo. 8 stycznia 2016 r. zadzwoni\u0142 do niej podczas jej pobytu w Polsce i poinformowa\u0142 o swoim z\u0142ym samopoczuciu. Przyjecha\u0142a w\u00f3wczas do niego ze swoim partnerem. Zasta\u0142a tam B. K., kt\u00f3ra wezwa\u0142a karetk\u0119 pogotowia. Ratownik medyczny odm\u00f3wi\u0142 zabrania spadkodawcy do szpitala i zaleci\u0142 wizyt\u0119 u lekarza rodzinnego, kt\u00f3ry z kolei skierowa\u0142 go do poradni specjalistycznej. Z tej ostatniej plac\u00f3wki odebra\u0142a go pozwana oraz jej partner. Odwie\u017ali go do domu i wykupili mu leki. Dat\u0105, w kt\u00f3rej dosz\u0142o do tych wydarze\u0144, zosta\u0142 opatrzony w\u0142asnor\u0119czny testament spadkodawcy, w kt\u00f3rym do spadku powo\u0142a\u0142 \u017con\u0119. Pozwana otrzyma\u0142a od niego testament w sierpniu 2016 r. Nigdy nie wspomnia\u0142 najbli\u017cszym cz\u0142onkom rodziny o fakcie, ani nawet o zamiarze, sporz\u0105dzenia tego rozrz\u0105dzenia.<\/p><\/blockquote>\n <\/em><\/p>\n Warto przypomnie\u0107 sobie regulacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 niegodno\u015bci. Przepisy te s\u0105 bowiem wyk\u0142adane bardzo rygorystycznie, tzn. - wyk\u0142adnia rozszerzaj\u0105ca nie jest akceptowana. S\u0105 to zatem dowodowo bardzo trudne sprawy dla ich inicjator\u00f3w. <\/p>\n Spadkobierca mo\u017ce by\u0107 uznany przez s\u0105d za niegodnego, je\u017celi: 1)\tdopu\u015bci\u0142 si\u0119 umy\u015blnie ci\u0119\u017ckiego przest\u0119pstwa przeciwko spadkodawcy;2)\tpodst\u0119pem lub gro\u017ab\u0105 nak\u0142oni\u0142 spadkodawc\u0119 do sporz\u0105dzenia lub odwo\u0142ania testamentu albo w taki sam spos\u00f3b przeszkodzi\u0142 mu w dokonaniu jednej z tych czynno\u015bci; 3)\tumy\u015blnie ukry\u0142 lub zniszczy\u0142 testament spadkodawcy, podrobi\u0142 lub przerobi\u0142 jego testament albo \u015bwiadomie skorzysta\u0142 z testamentu przez inn\u0105 osob\u0119 podrobionego lub przerobionego.<\/em><\/p><\/blockquote>\n Pow\u00f3d przegra\u0142 w I instancji i z\u0142o\u017cy\u0142 apelacj\u0119. Kilka jego zarzut\u00f3w w zakresie ustale\u0144 stanu faktycznego by\u0142o skutecznych. <\/p>\n <\/p>\n W apelacji s\u0142usznie nadto podni\u00f3s\u0142, \u017ce, wbrew ocenie jak\u0105 powzi\u0105\u0142 S\u0105d Okr\u0119gowy, nie utrzymywa\u0142a ona relacji rodzinnych z m\u0119\u017cem. \u0141\u0105czy\u0142y j\u0105 z nim jedynie s\u0142abe wi\u0119zi gospodarcze \u2013 ograniczaj\u0105ce si\u0119 do tego, \u017ce okazjonalnie przesy\u0142a\u0142a mu drobne sumy pieni\u0119dzy z zagranicy (odpowied\u017a na pozew k. 55 - 56; wyja\u015bnienia pozwanej \u2013 k. 235 v) - a ich zwi\u0105zek emocjonalny nie istnia\u0142, skoro jeszcze za jego \u017cycia nawi\u0105za\u0142a bliskie stosunki z nowym partnerem, z kt\u00f3rym na sta\u0142e zamieszka\u0142a w Belgii (zeznania S. K. - k. 237; O. O. k. 238 potwierdzone posi\u0142kowo przez wyja\u015bnienia pozwanej \u2013 k. 234 v, 235). Jak nadto wynika\u0142o z jej wypowiedzi utrwalonej na nagraniu, spadkodawca wyra\u017ca\u0142 przy niej ch\u0119\u0107 przekazania spadku na rzecz kt\u00f3rego\u015b ze swoich krewnych, a ona obawia\u0142a si\u0119, \u017ce zrealizuje on t\u0119 deklaracj\u0119 (zapis d\u017awi\u0119ku na pendrivie - k. 13, stenogram - k. 272, 273). By\u0142 on nadto bezspornie alkoholikiem, a w dniu kiedy sporz\u0105dzi\u0142 rozrz\u0105dzenie na wypadek \u015bmierci, znajdowa\u0142 si\u0119 w z\u0142ym stanie fizycznym i psychicznym (zeznania \u015bwiadk\u00f3w: B. K. \u2013 k. 236 v; S. K. \u2013 k. 237; W. K. (2) \u2013 k. 237 v; K. K. (2) \u2013 k. 237 v; potwierdzone przez zapisan\u0105 w karcie medycznej informacj\u0119, \u017ce \u201eby\u0142 po miesi\u0119cznym ci\u0105gu alkoholowym\u201d \u2013 k. 266 v). Zebrany materia\u0142 dowodowy \u015bwiadczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce 8 stycznia 2016 r. \u2013 to jest w dniu, kiedy sporz\u0105dzi\u0142 testament \u2013 pozwana przebywa\u0142a z nim w jednym domu (niezaprzeczone twierdzenie powoda potwierdzone dodatkowo wyja\u015bnieniami pozwanej \u2013 k. 235 v).<\/p><\/blockquote>\n <\/em><\/p>\n Dalej jednak nie by\u0142o ju\u017c tak r\u00f3\u017cowo. S\u0105d bowiem wykaza\u0142 powodowi, \u017ce prezentowana przez niego wersja zdarze\u0144 wcale nie musi by\u0107 prawdziwa. Nawet je\u015bli pozwana d\u0105\u017cy\u0142a do uzyskania testamentu, a nast\u0119pnie do chwili \u015bmierci m\u0119\u017ca celowo nie informowa\u0142a nikogo, \u017ce taki testament posiada, to niekoniecznie oznacza to, \u017ce pos\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 wcze\u015bniej podst\u0119pem lub gro\u017ab\u0105. <\/p>\n <\/p>\n (...) udowodnione przez powoda okoliczno\u015bci, mog\u0142yby co prawda \u2013 w odniesieniu do zaniedbywania przez pozwan\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich - stanowi\u0107 ewentualnie podstaw\u0119 do jej wydziedziczenia (art. 1008 k.c.), niemniej nie prowadzi\u0142y a priori do wniosku, \u017ce za pomoc\u0105 \u015bwiadomie wywo\u0142anego b\u0142\u0119du doprowadzi\u0142a testatora do sporz\u0105dzenia testamentu. Przeciwnie, nie wyklucza\u0142y one cho\u0107by tego, \u017ce d\u0105\u017c\u0105c do zabezpieczenia swoich interes\u00f3w sk\u0142oni\u0142a spadkodawc\u0119 za pomoc\u0105 perswazji (niewprowadzaj\u0105cej w b\u0142\u0105d argumentacji) - a zatem dzia\u0142ania, kt\u00f3re nie znajdowa\u0142o si\u0119 w wyk\u0142adanym \u015bci\u015ble katalogu przes\u0142anek aktualizuj\u0105cych dyspozycj\u0119 art. 928 k.c. - do napisania rozrz\u0105dzenia o wskazanej przez ni\u0105 tre\u015bci.<\/p>\n Wniosku takiego nie negowa\u0142y okoliczno\u015bci, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce po powstaniu testamentu. W szczeg\u00f3lno\u015bci, wbrew temu co podniesiono w apelacji, testator nie zadeklarowa\u0142 wtedy braku woli rozdysponowania spadkiem na rzecz \u017cony, skoro z zebranego materia\u0142u procesowego wynika\u0142o jedynie, \u017ce nie wspomina\u0142 przy swoich krewnych i kolegach o tym, kto b\u0119dzie po nim dziedziczy\u0142 (zeznania: T. J. k. 236; Z. L. k. 236 v; K. K. (2) k. 237 v potwierdzone posi\u0142kowo przez wyja\u015bnienia powoda - k. 234). Tezy zwi\u0105zanej z uzyskaniem rozrz\u0105dzenia w spos\u00f3b niezakazany przez art. 928 k.c. nie negowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e okoliczno\u015bci (udowodnione i nieudowodnione), kt\u00f3re w ocenie powoda mia\u0142y miejsce po powstaniu testamentu. (...) <\/p>\n Nawet gdyby wszystkie te zdarzenia mia\u0142y miejsce to, analizuj\u0105c je wraz z przywo\u0142anymi ju\u017c wcze\u015bniej wykazanymi faktami, mo\u017cna by\u0142oby z nich wywnioskowa\u0107 co najwy\u017cej, \u017ce przeciwniczka procesowa powoda: nie chcia\u0142a informowa\u0107 spadkobierc\u00f3w ustawowych o tre\u015bci niekorzystnej dla nich czynno\u015bci prawnej mortis causa; a nadto d\u0105\u017cy\u0142a do zabezpieczenia swoich interes\u00f3w maj\u0105tkowych oraz do pozyskania informacji odno\u015bnie tego, czy wymienione o\u015bwiadczenie woli by\u0142o wobec niej skuteczne (art. 231 k.p.c.). Dzia\u0142anie takie, jak wynika z zasad do\u015bwiadczenia \u017cyciowego, mog\u0142o by\u0107 podejmowane zar\u00f3wno w przypadku podst\u0119pnego, jak i niewprowadzaj\u0105cego w b\u0142\u0105d pozyskania testamentu.<\/p>\n Do odmiennej konstatacji nie mog\u0142y prowadzi\u0107 twierdzenia powoda, kt\u00f3re ten opar\u0142 o stanowisko, \u017ce w chwili dokonania rozrz\u0105dzenia testator nie by\u0142 \u015bwiadom znaczenia swojego post\u0119powania. Przede wszystkim okoliczno\u015b\u0107 ta nie zosta\u0142a wykazana. Nie \u015bwiadczy\u0142 o niej sam fakt, \u017ce spadkodawca by\u0142 uzale\u017cniony od alkoholu, a w dniu dokonania rozrz\u0105dzenia m\u00f3g\u0142 si\u0119 znajdowa\u0107 w stanie po jego spo\u017cyciu, skoro znaczenie tych zdarze\u0144 w kontek\u015bcie jego poczytalno\u015bci nie zosta\u0142o zweryfikowane przy u\u017cyciu wiedzy specjalnej. Tej mog\u0142aby dostarczy\u0107 jedynie opinia bieg\u0142ego (art. 278 k.p.c.), z kt\u00f3r\u0105 nie by\u0142y r\u00f3wnoznaczne dowody z dokument\u00f3w w postaci ekspertyz, jakie wykonano w innych sprawach cywilnych. Co wi\u0119cej, nawet gdyby uzna\u0107 omawian\u0105 okoliczno\u015b\u0107 za udowodnion\u0105, to nie stanowi\u0142aby ona podstawy do ustalenia, \u017ce pozwana wyzyska\u0142a - w spos\u00f3b kt\u00f3ry wype\u0142ni\u0142by przes\u0142anki art. 928 k.c. - brak \u015bwiadomo\u015bci spadkodawcy i nak\u0142oni\u0142a go podst\u0119pnie lub przy u\u017cyciu gro\u017aby, \u017ceby sporz\u0105dzi\u0142 testament na jej rzecz. W\u0105tpliwo\u015bci co do takiego przebiegu zdarze\u0144 kreowa\u0142 fakt, \u017ce, jak wynika\u0142o z tre\u015bci karty medycznej (pow\u00f3d go\u0142os\u0142ownie i polemicznie okre\u015bli\u0142 j\u0105 jako dowodz\u0105c\u0105 \u201ebraku logicznego dzia\u0142ania spadkodawcy\u201d), ratownik medyczny uzna\u0142 testatora za \u201eprzytomnego\u201d i w \u201elogicznym kontakcie\u201d. Skoro tak, to, r\u00f3wnie\u017c pozwana, nawet gdyby mia\u0142a wiedz\u0119, \u017ce spadkodawca spo\u017cywa\u0142 niedawno alkohol, mog\u0142a odnie\u015b\u0107 podobne wra\u017cenie. Pozwana nie dysponuje wiedz\u0105 specjalistyczn\u0105 dost\u0119pn\u0105 bieg\u0142ym, kt\u00f3rzy wydali opini\u0119 o stanie \u015bwiadomo\u015bci testatora w innym post\u0119powaniu. Nie ma zatem podstaw, by przypisywa\u0107 jej obowi\u0105zek upewnienia si\u0119 co do zdolno\u015bci m\u0119\u017ca do testowania, gdy\u017c nie mia\u0142a ku temu odpowiednich narz\u0119dzi intelektualnych \u2013 fachowej wiedzy medycznej i psychologicznej. Je\u017celi zatem w sprawie nie ma pewno\u015bci, czy zdawa\u0142a sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ma on wy\u0142\u0105czon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwiadomego albo swobodnego powzi\u0119cia decyzji i wyra\u017cenia woli, to brak by\u0142oby podstaw, aby kreowa\u0107 twierdzenie, zgodnie z kt\u00f3rym celowo (\u015bwiadomie), a zatem podst\u0119pnie, wykorzysta\u0142a ten stan testatora do sporz\u0105dzenia testamentu. S\u0105d Okr\u0119gowy zasadnie w rezultacie oceni\u0142, \u017ce opisane wy\u017cej okoliczno\u015bci pozwala\u0142yby co najwy\u017cej na to, aby stwierdzi\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 rozrz\u0105dzenia na wypadek \u015bmierci (art. 945 k.c.), nie za\u015b na to, aby uzna\u0107 j\u0105 za niegodn\u0105 dziedziczenia.<\/p><\/blockquote>\n <\/em><\/p>\n Z tez uzasadnienia wynika, \u017ce nie by\u0142a to jedyna sprawa s\u0105dowa w zakresie przedmiotowego dziedziczenia. Stan faktyczny na pewno by\u0142 bogatszy. S\u0105d w dodatku wskaza\u0142 powodowi, \u017ce oznaczonych twierdze\u0144 nawet nie pr\u00f3bowa\u0142 udowodni\u0107 (brak wniosk\u00f3w dowodowych, zw\u0142aszcza w zakresie bieg\u0142ych). Takie podsumowanie zawsze zamyka spraw\u0119 z pewnym niedom\u00f3wieniem. Przy czym mo\u017cna spekulowa\u0107, czy ten proces nie by\u0142 przypadkiem ostatnim ko\u0142em ratunkowym - czyli rezultatem niepowodzenia innych pr\u00f3b podwa\u017cenia tego dziedziczenia. <\/p>\n Dla m\u0142odszych adept\u00f3w prawa - jedna uwaga. W zasadzie wynika to z uwa\u017cnej lektury wpisu, ale dla tych, kt\u00f3rzy zaczynaj\u0105 czyta\u0107 od puenty : dla tego typu spraw (niegodno\u015b\u0107 dziedziczenia) w\u0142a\u015bciwy jest tryb procesu. Warto to zapami\u0119ta\u0107 na egzamin, gdy\u017c prawo spadkowe najcz\u0119\u015bciej kojarzy si\u0119 z post\u0119powaniem nieprocesowym. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sprawy spadkowe budz\u0105 ogromne emocje. Cz\u0119sto w rodzinach tl\u0105 si\u0119 jakie\u015b spory lub konflikty. Narastaj\u0105 latami urazy i animozje. W\u015br\u00f3d powinowatych, rodze\u0144stwa, potomstwa - we wszelkich mo\u017cliwych wariantach. Otwarcie spadku mo\u017ce w\u00f3wczas stanowi\u0107 swoisty katalizator. Im wi\u0119kszy maj\u0105tek, tym wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie. Duchy przesz\u0142o\u015bci wracaj\u0105 ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105, proporcjonalnie wzmocnione warto\u015bci\u0105 spadku. Wszystko to ma swoje Czytaj dalej... \"\u017bona niegodna (dziedziczenia)\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[14,235,37,79,124,236,44],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2135"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2135"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2139,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2135\/revisions\/2139"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}