Skarga paulia\u0144ska standardowo postrzegana jest jako bro\u0144 wierzyciela wobec nieuczciwego d\u0142u\u017cnika. Z regu\u0142y odnosimy j\u0105 do wierzytelno\u015bci zwi\u0105zanych z typowymi relacjami wynikaj\u0105cymi z prawa cywilnego. S\u0105 jednak tak\u017ce i inne rodzaje d\u0142ug\u00f3w, w tym zobowi\u0105zania podatkowe. Czy Skarb Pa\u0144stwa mo\u017ce wykorzysta\u0107 t\u0119 instytucj\u0119, aby zaspokoi\u0107 nale\u017cno\u015bci publiczne ? <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce i z tego korzysta. Najpierw jednak musi napotka\u0107 podatnika, kt\u00f3ry nie ma z czego op\u0142aci\u0107 podatku. Przy czym dodajmy - w opisywanym przypadku chodzi o nieujawnione \u017ar\u00f3d\u0142a przychodu. A takie zainteresowanie fiskusa raczej nie dotyka przeci\u0119tnego Kowalskiego na etacie. W praktyce te sprawy dotycz\u0105 najcz\u0119\u015bciej - w najlepszym razie - dzia\u0142anie w szarej strefie, a w najgorszym - czyn\u00f3w zabronionych przez prawo. <\/p>\n\n\n\n
Podatnik M. L. posiada zaleg\u0142o\u015bci podatkowe z tytu\u0142u podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych od dochod\u00f3w z nieujawnionych \u017ar\u00f3de\u0142 przychodu lub nieznajduj\u0105cych pokrycia w ujawnionych \u017ar\u00f3d\u0142ach za 2007 r. Przed Naczelnikiem Urz\u0119du Skarbowego w M. toczy si\u0119 post\u0119powanie egzekucyjne w administracji wobec M. L., kt\u00f3re jest bezskuteczne. Pomimo zastosowania wielu \u015brodk\u00f3w egzekucyjnych nie uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 zaspokojenia wierzytelno\u015bci. Pow\u00f3d poda\u0142, \u017ce prowadzi\u0142 post\u0119powanie maj\u0105ce na celu wyjawienie maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika przed S\u0105dem Rejonowym w M.. D\u0142u\u017cnik M. L. z\u0142o\u017cy\u0142 wykaz maj\u0105tku na podstawie art. 913 k.p.c., z kt\u00f3rego wynika, \u017ce nie posiada sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tkowych, z kt\u00f3rych mog\u0142aby by\u0107 prowadzona skutecznie egzekucja.<\/em>(...)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Pow\u00f3d poda\u0142, \u017ce w dniu 4 stycznia 2012 r. M. L. dokona\u0142 darowizny w formie aktu notarialnego Nr (\u2026) zawartej przed notariuszem A. S. udzia\u0142u wynosz\u0105cego 1\/10 cz\u0119\u015b\u0107 we wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci, po\u0142o\u017conej w K. gmina (\u2026) powiat (\u2026) wojew\u00f3dztwo (\u2026) sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z dzia\u0142ek nr pgr. (\u2026), (\u2026), (\u2026), pgr. (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), (\u2026), pgr. (\u2026), o \u0142\u0105cznej powierzchni 0,6458 ha, dla kt\u00f3rej IV Wydzia\u0142 Ksi\u0105g Wieczystych S\u0105du Rejonowego w M. prowadzi ksi\u0119g\u0119 wieczyst\u0105 nr (\u2026) na rzecz J. L.. Nast\u0119pnie strony tej umowy, tj. M. L. i J. L. dokonali zniesienia wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci tej nieruchomo\u015bci przez zawarcie ugody przed S\u0105dem Rejonowym w M. w dniu 16 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt (\u2026). Na podstawie tych czynno\u015bci w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci zosta\u0142 J. L., kt\u00f3ry w dniu 24 sierpnia 2012 r. z\u0142o\u017cy\u0142 zg\u0142oszenie o nabyciu w\u0142asno\u015bci rzeczy lub praw, a nast\u0119pnie w dniu 18 wrze\u015bnia 2012 r. jego korekt\u0119. W tych dokumentach poda\u0142 warto\u015b\u0107 nabytego prawa na kwot\u0119 400.000,00 z\u0142<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Przedmiotowe czynno\u015bci, jako dokonane w okoliczno\u015bciach wype\u0142niaj\u0105cych przes\u0142anki skargi paulia\u0144skiej, nale\u017ca\u0142o zatem - zdaniem autora pozwu - uzna\u0107 za bezskuteczne wobec wierzyciela. Ale pozwany brat d\u0142u\u017cnika nie zamierza\u0142 odda\u0107 sprawy walkowerem. Przedstawi\u0142 szereg argument\u00f3w kwestionuj\u0105cych zasadno\u015b\u0107 pow\u00f3dztwa. <\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie, pozwany wyja\u015bni\u0142, i\u017c w momencie nabywania przedmiotowej nieruchomo\u015bci nie mia\u0142 \u015bwiadomo\u015bci, i\u017c M. L. posiada\u0142 zaleg\u0142o\u015bci podatkowe z tytu\u0142u podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych od dochod\u00f3w z nieujawnionych \u017ar\u00f3de\u0142 przychod\u00f3w lub nieznajduj\u0105cych pokrycia w ujawnionych \u017ar\u00f3d\u0142ach za 2007 roku. Pozwany podni\u00f3s\u0142, \u017ce do zbycia przedmiotowej nieruchomo\u015bci na jego rzecz dosz\u0142o w 2012 r., natomiast wierzytelno\u015b\u0107 powoda wobec d\u0142u\u017cnika z tytu\u0142u zaleg\u0142o\u015bci podatkowych za rok 2007 r. powsta\u0142a dopiero 20 grudnia 2013 r., z dniem dor\u0119czenia decyzji organu podatkowego ustalaj\u0105cej wysoko\u015b\u0107 zobowi\u0105zania, tj. blisko dwa lata po dokonaniu przez pozwanego i d\u0142u\u017cnika kwestionowanych czynno\u015bci.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Pozwany podnosi\u0142, \u017ce w zale\u017cno\u015bci od tego, czy m\u00f3wimy o wierzytelno\u015bciach przysz\u0142ych, czy o istniej\u0105cych, to prawo przewiduje pewne odr\u0119bno\u015bci. I tak w istocie rzeczy jest, bowiem - patrz\u0105c w przepisy :<\/p>\n\n\n\n
Zasada og\u00f3lna<\/p>
Gdy wskutek czynno\u015bci prawnej d\u0142u\u017cnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyska\u0142a korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105, ka\u017cdy z wierzycieli mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 uznania tej czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105 w stosunku do niego, je\u017celi d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzycieli,<\/strong> a osoba trzecia o tym wiedzia\u0142a lub przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci mog\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107<\/strong>.<\/em><\/p>
Wyj\u0105tek dla czynno\u015bci nieodp\u0142atnych<\/p>
Je\u017celi wskutek czynno\u015bci prawnej dokonanej przez d\u0142u\u017cnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyska\u0142a korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 bezp\u0142atnie<\/strong>, wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 uznania czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105, chocia\u017cby osoba ta nie wiedzia\u0142a i nawet przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci nie mog\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzycieli<\/strong>.<\/em><\/p>
Regulacja dla przysz\u0142ych wierzycieli<\/p>
Przepisy artyku\u0142\u00f3w poprzedzaj\u0105cych stosuje si\u0119 odpowiednio w wypadku, gdy d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 w zamiarze pokrzywdzenia przysz\u0142ych wierzycieli<\/strong>. Je\u017celi jednak osoba trzecia uzyska\u0142a korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 odp\u0142atnie, wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 uznania czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105 tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze d\u0142u\u017cnika wiedzia\u0142a. <\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Od razu rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy drobne r\u00f3\u017cnice w uj\u0119ciu przedmiotowych przes\u0142anek dla poszczeg\u00f3lnych hipotez. Te niuanse staj\u0105 si\u0119 jednak kluczowe przy analizie konkretnej sprawy, gdy\u017c to na nich skupia si\u0119 ca\u0142a aktywno\u015b\u0107 dowodowa stron. Czym innym jest zamiar, czym innym \u015bwiadomo\u015b\u0107. Raz trzeba wiedzie\u0107, raz wypada\u0142oby wiedzie\u0107, a raz wiedzie\u0107 o niczym nie trzeba. Wi\u0119cej o tym w dalszej cz\u0119\u015bci wpisu, ale z miejsca wida\u0107, \u017ce przy czynno\u015bciach odp\u0142atnych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do pokrzywdzenia przysz\u0142ych wierzycieli, pozyskanie korzystnego wyroku jest zadaniem arcytrudnym. Chyba, \u017ce sam pozwany spraw\u0119 troch\u0119 u\u0142atwia swoimi zaniechaniami w post\u0119powaniu dowodowym...<\/p>\n\n\n\n
S\u0105dy mia\u0142y zatem do zweryfikowania szereg okoliczno\u015bci, kt\u00f3re budowa\u0142y ten z\u0142o\u017cony stan prawny. Kilka za\u0142o\u017ce\u0144 natury og\u00f3lnej :<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z utrwalonym pogl\u0105dem doktryny i orzecznictwa pokrzywdzenie wierzyciela nale\u017cy ocenia\u0107 nie wed\u0142ug chwili dokonania spornej czynno\u015bci prawnej d\u0142u\u017cnika z osob\u0105 trzeci\u0105, lecz wed\u0142ug chwili jej zaskar\u017cenia czyli wyst\u0105pienia z \u017c\u0105daniem uznania bezskuteczno\u015bci czynno\u015bci prawnej. Ocena zasadno\u015bci skargi paulia\u0144skiej wymaga ustalenia, czy pokrzywdzenie wierzycieli zachodzi w chwili orzekania, w innej chwili nie wiadomo bowiem, czy prawo zaspokojenia dozna\u0142o uszczerbku (por. np. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt V CSK 35\/11, Legalis nr 453314).<\/em>(...)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Nie budzi\u0142a tak\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci s\u0105du dopuszczalno\u015b\u0107 rozszerzenia ochrony wierzyciela na roszczenie wynikaj\u0105ce z decyzji administracyjnej.<\/p>\n\n\n\n
Na wst\u0119pie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c instytucja skargi paulia\u0144skiej znajduje zastosowanie do nale\u017cno\u015bci publicznoprawnych \u2013 podatkowych. W orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego wskazuje si\u0119, i\u017c publicznoprawny charakter wierzytelno\u015bci, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em jest decyzja administracyjna nie stanowi przeszkody dla uznania dopuszczalno\u015bci drogi s\u0105dowej w wypadku, gdy wierzyciel dochodzi od swojego d\u0142u\u017cnika roszczenia, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em jest decyzja administracyjna. (zob. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 28 pa\u017adziernika 2010 r., sygn. akt II CSK 227\/10, Legalis nr 276047). W zwi\u0105zku z powy\u017cszym pogl\u0105d o dopuszczalno\u015bci ochrony wierzytelno\u015bci publicznoprawnych (podatkowych) w drodze skargi paulia\u0144skiej nale\u017cy uzna\u0107 za utrwalony.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Wyrok s\u0105du I instancji by\u0142 korzystny dla powoda. Apelacja mia\u0142a jednak swoje silne punkty, wi\u0119c krakowski s\u0105d II instancji roz\u0142o\u017cy\u0142 na czynniki pierwsze przes\u0142anki dla stosowania skargi paulia\u0144skiej wobec wierzycieli przysz\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
Wynikaj\u0105ce z uregulowa\u0144 art. 527 i 530 k.c. r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy sytuacj\u0105, gdy uznania czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105 dochodzi wierzyciel, kt\u00f3rego wierzytelno\u015b\u0107 ju\u017c istnia\u0142a w chwili dokonywania tej czynno\u015bci, a przypadkiem, gdy czyni to wierzyciel, kt\u00f3rego wierzytelno\u015b\u0107 dopiero powstanie w przysz\u0142o\u015bci, s\u0105 istotne. W pierwszym przypadku normowanym przez art. 527 k.c. wystarczy, \u017ce d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 tylko ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzyciela, w drugim natomiast przepis art. 530 k.c. wymaga, aby d\u0142u\u017cnik, dokonuj\u0105c czynno\u015bci, dzia\u0142a\u0142 z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela. Przez zamiar pokrzywdzenia rozumie\u0107 nale\u017cy taki stosunek psychiczny d\u0142u\u017cnika do wyobra\u017conego skutku podj\u0119tego dzia\u0142ania, kt\u00f3ry pozwala przyj\u0105\u0107, \u017ce chce on pokrzywdzenia wierzyciela przysz\u0142ego, a czynno\u015b\u0107 zostaje dokonana w tym celu. Udzielenie przewidzianej w art. 530 k.c. ochrony paulia\u0144skiej bezsprzecznie mo\u017cliwe jest w sytuacji, gdy d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 z zamiarem bezpo\u015brednim pokrzywdzenia wierzyciela (dolus directus). Zatem je\u015bli d\u0142u\u017cnik, dokonuj\u0105c danej czynno\u015bci prawnej, mia\u0142 na uwadze inny cel ni\u017c pokrzywdzenie wierzyciela, skarga paulia\u0144ska nie odniesie skutku.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Rozbie\u017cno\u015bci w orzecznictwie wywo\u0142uje problem, czy art. 530 k.c. znajduje zastosowanie w przypadku, gdy d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 z zamiarem ewentualnym (dolus eventualis) pokrzywdzenia wierzyciela. W wyroku z 7 lutego 2008 V CSK 434\/07 SN wyrazi\u0142 pogl\u0105d, \u017ce zamiar pokrzywdzenia, wymagany przez art. 530 k.c., nie powinien podlega\u0107 zaw\u0119\u017caj\u0105cej wyk\u0142adni i by\u0107 ograniczany do zamiaru bezpo\u015bredniego, gdy\u017c z konieczno\u015bci czyni\u0142oby to ochron\u0119 przysz\u0142ych wierzycieli iluzoryczn\u0105. Uzna\u0142, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 mo\u017cliwego pokrzywdzenia jest r\u00f3wnie\u017c wystarczaj\u0105ca do przyj\u0119cia zamiaru pokrzywdzenia, bowiem dzia\u0142anie ludzkie obejmuje w zasadzie nie tylko nast\u0119pstwa zamierzone, ale i te, kt\u00f3rych jakkolwiek nie chce si\u0119 wywo\u0142a\u0107, przewiduje si\u0119 jako mo\u017cliwe, a zarazem obj\u0119te wol\u0105 (zamiar ewentualny). Oznacza to, \u017ce zamiar pokrzywdzenia przyj\u0105\u0107 nale\u017cy tak\u017ce u tego, kto w chwili dokonywania czynno\u015bci liczy\u0142 si\u0119 z tym, \u017ce w zwi\u0105zku z jego dzia\u0142alno\u015bci\u0105 mo\u017ce mie\u0107 wierzycieli i \u017ce czynno\u015b\u0107 jego mo\u017ce by\u0107 po\u0142\u0105czona z ich krzywd\u0105. W wyroku z dnia 6.03.2009 r. II CSK 64\/11 SN wskaza\u0142, \u017ce dzia\u0142a w zamiarze pokrzywdzenia ten, kto posiadaj\u0105c zobowi\u0105zania dokonuje darowizny jedynego sk\u0142adnika maj\u0105tkowego, wiedz\u0105c, \u017ce b\u0119dzie zaci\u0105ga\u0142 dalsze zobowi\u0105zania, kt\u00f3rych nie jest w stanie spe\u0142ni\u0107, a nast\u0119pnie doprowadza do podwojenia wysoko\u015bci zobowi\u0105za\u0144, z czym \u0142\u0105czy si\u0119 pokrzywdzenie wierzyciela, co by\u0142o obj\u0119te jego \u015bwiadomym dzia\u0142aniem.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Rozbie\u017cno\u015bci te odkry\u0142 oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c pozwany i powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 w apelacji na bardziej korzystne dla siebie stanowiska.<\/p>\n\n\n\n
Skar\u017c\u0105cy w apelacji odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do stanowiska S\u0105d Najwy\u017cszy w wyroku z dnia 29 maja 2015 roku (sygn. akt: V CSK 454\/14),:,,Nie budzi wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce art. 530 KC zmienia przes\u0142anki odpowiedzialno\u015bci d\u0142u\u017cnika, z tre\u015bci przepisu wynika bowiem, \u017ce nie wystarcza sam fakt \u015bwiadomo\u015bci, a wi\u0119c stan wiedzy, ale ustawodawca nak\u0142ada obowi\u0105zek ustalenia stosunku psychicznego do skutku. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 w pogl\u0105dach, r\u00f3wnie\u017c w orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego (por wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 28 marca 2003 r. IC CSK 1965\/00 i z dnia 9 listopada 2011 r. 11 CSK 64\/11, OSNC - ZD z 2013 r. Nr 1, poz. 5 oraz z dnia 7 lutego 2008 r. VCSK 434\/07), wi\u0105\u017ce si\u0119 z ocen\u0105 stosunku d\u0142u\u017cnika do u\u015bwiadamianego sobie pokrzywdzenia, a wi\u0119c czy \u201ezamiar pokrzywdzenia\u201d wymaga udowodnienia d\u0142u\u017cnikowi ch\u0119ci pokrzywdzenia czy te\u017c wystarczy dow\u00f3d, \u017ce d\u0142u\u017cnik na pokrzywdzenie si\u0119 godzi\u0142, a zatem czy ustawodawcy chodzi\u0142o o win\u0119 umy\u015bln\u0105 w postaci zamiaru bezpo\u015bredniego czy i zamiaru ewentualnego. Zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, \u017ce jakkolwiek skarga paulia\u0144sk\u0105 ma na celu ochron\u0119 uzasadnionego interesu wierzyciela przed nielojalnymi zachowaniami d\u0142u\u017cnika to jednak w spos\u00f3b istotny ingeruje ona w swobod\u0119 obrotu, co przy wierzytelno\u015bciach przysz\u0142ych, przyj\u0119cie szerszej wyk\u0142adni musi by\u0107 poczytane za ingerencj\u0119 nadmiern\u0105. S\u0105d Najwy\u017cszy w sk\u0142adzie rozstrzygaj\u0105cym spraw\u0119 niniejsz\u0105 opowiada si\u0119 wi\u0119c za wyk\u0142adni\u0105 wskazuj\u0105c\u0105, i\u017c przez zamiar pokrzywdzenia rozumie\u0107 nale\u017cy taki stosunek psychiczny d\u0142u\u017cnika do wyobra\u017conego skutku podj\u0119tego dzia\u0142ania, kt\u00f3ry pozwala przyj\u0105\u0107, \u017ce chce on pokrzywdzenia wierzyciela przysz\u0142ego, a czynno\u015b\u0107 zostaje dokonana w tym celu. Je\u017celi d\u0142u\u017cnik dokonuj\u0105c danej czynno\u015bci prawnej mia\u0142 na uwadze inny cel, skarga paulia\u0144ska nie odniesie skutku.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
W tej sprawie s\u0105d przyj\u0105\u0142 ten pierwszy wariant - przywo\u0142any ju\u017c w orzecznictwie tego s\u0105du oraz korzystniejszy dla wierzycieli. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105d Apelacyjny w niniejszym sk\u0142adzie podziela pogl\u0105d prawny wyra\u017cony przez S\u0105d Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn.. akt (\u2026), (zbie\u017cny z pogl\u0105dem SN wra\u017conym w wyroku z 7 lutego 2008 V CSK 434\/07 SN) zgodnie z kt\u00f3rym: \u201eDla przyj\u0119cia spe\u0142nienia przes\u0142anek z art. 530 k.c. wystarczaj\u0105ce jest ustalenie, \u017ce d\u0142u\u017cnik w chwili dokonywania czynno\u015bci zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 lub przynajmniej m\u00f3g\u0142 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie odpowiada\u0142 za d\u0142ug i pomimo tego dokona\u0142 czynno\u015bci z pokrzywdzeniem wierzycieli. Nie jest przy tym istotne, czy osoba przysz\u0142ego wierzyciela jest oznaczona oraz czy sam d\u0142ug jest identyfikowalny.\u201d, a wi\u0119c pogl\u0105d odmienny od wyk\u0142adni zaw\u0119\u017caj\u0105cej. W tej sytuacji oczywistym jest, \u017ce skarga paulia\u0144ska jest uzasadniona. Trafnie bowiem S\u0105d I instancji wskaza\u0142, ze w okoliczno\u015bciach niniejszej sprawy nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce d\u0142u\u017cnik mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tocz\u0105cego si\u0119 post\u0119powania podatkowego bowiem bra\u0142 w nim udzia\u0142, jak r\u00f3wnie\u017c mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 co do wysoko\u015bci ewentualnych nale\u017cno\u015bci w stosunku do Skarbu Pa\u0144stwa. Uzasadnione jest zatem stanowisko S\u0105du I instancji, \u017ce d\u0142u\u017cnik M. L. daruj\u0105c pozwanemu nieruchomo\u015b\u0107 co najmniej godzi\u0142 si\u0119 z faktem, \u017ce w efekcie tej czynno\u015bci Skarb Pa\u0144stwa nie uzyska zaspokojenia wierzytelno\u015bci podatkowych lub uzyska je w mniejszym stopniu, ni\u017c by to nast\u0105pi\u0142o, gdyby darowizny nie dokonano. Dzia\u0142a\u0142 wi\u0119c ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzyciela. Zamiar pokrzywdzenia przyj\u0105\u0107 bowiem nale\u017cy tak\u017ce u tego, kto w chwili dokonywania czynno\u015bci liczy\u0142 si\u0119 z tym, \u017ce w zwi\u0105zku z jego dzia\u0142alno\u015bci\u0105 mo\u017ce mie\u0107 wierzycieli i \u017ce czynno\u015b\u0107 jego mo\u017ce by\u0107 po\u0142\u0105czona z ich krzywd\u0105.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Takie sprawy - oparte o wyb\u00f3r jednego z dw\u00f3ch r\u00f3wnorz\u0119dnych nurt\u00f3w orzeczniczych - z regu\u0142y na koniec i tak \"l\u0105duj\u0105\" w S\u0105dzie Najwy\u017cszym. Zawsze bowiem jest szansa, \u017ce tam przewag\u0119 zyska ta druga opcja. Aby wi\u0119c kompleksowo odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tych w\u0105tpliwo\u015bci, s\u0105d w tej sprawie - niejako na zapas - wariantowo pochyli\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nad koncepcj\u0105 alternatywn\u0105. I tu wskaza\u0142 na niejasno\u015bci w zakresie celowo\u015bci i intencji poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 i zachowa\u0144 stron<\/p>\n\n\n\n
\n
o ile kauz\u0105 tych czynno\u015bci prawnych M. L. by\u0142a wola przeniesienia w\u0142asno\u015bci tej nieruchomo\u015bci w ca\u0142o\u015bci na rzecz J. L., to dlaczego dokonywano tego w dw\u00f3ch czynno\u015bciach dokonywanych w bliskich odst\u0119pach czasu, np. zamiast jednej czynno\u015bci w postaci darowizny ca\u0142o\u015bci w\u0142asno\u015bci tej nieruchomo\u015bci<\/em><\/p>
- w sytuacji, kiedy zawarto ugod\u0119 s\u0105dow\u0105 o zniesieniu w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci faktycznie bezpo\u015brednio po wniesieniu sprawy do s\u0105du w post\u0119powaniu s\u0105dowym, to dla czego nie dokonano tego w formie aktu notarialnego<\/em><\/p>
- brak te\u017c wyt\u0142umaczenia inicjowania tego post\u0119powanie s\u0105dowego i to przez M. L., w sytuacji zniesienie wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci przez przeniesienia ca\u0142o\u015bci w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci na rzecz J. L., bez sp\u0142at i dop\u0142at na rzecz M. L. w formie ugody i to niemal bezpo\u015brednio po wniesieniu sprawy do s\u0105du<\/em><\/p>
- niezale\u017cnie od tego brak jest wyja\u015bnienia kauzy tych czynno\u015bci polegaj\u0105cej na bezp\u0142atnym przysporzeniu na rzecz J. L. <\/em><\/p>
- brak te\u017c wyja\u015bnienia kauzy podejmowanych czynno\u015bci prawnych zwi\u0105zanych z wyzbywaniem si\u0119 swego maj\u0105tku w sytuacji wiedzy M. L. o tocz\u0105cym si\u0119 post\u0119powaniu oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 co do wysoko\u015bci ewentualnych nale\u017cno\u015bci w stosunku do Skarbu Pa\u0144stwa <\/em><\/p><\/li><\/ul>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Powy\u017csze zastrze\u017cenia s\u0105d przeni\u00f3s\u0142 bezpo\u015brednio na aspekt post\u0119powania dowodowego<\/p>\n\n\n\n
Faktem jest, \u017ce zgodnie z zaw\u0119\u017caj\u0105c\u0105 wyk\u0142adni\u0105: \u201eJe\u017celi d\u0142u\u017cnik dokonuj\u0105c danej czynno\u015bci prawnej mia\u0142 na uwadze inny cel, skarga paulia\u0144ska nie odniesie skutku.\u201d Jednak\u017ce wydaje si\u0119, \u017ce w tym zakresie, przy przedstawionych powy\u017cej zastrze\u017ceniach, ci\u0119\u017car dowodu spoczywa na d\u0142u\u017cniku.<\/strong> W tym zakresie pozwany J. L. w odpowiedzi na pozew wni\u00f3s\u0142 o dopuszczenie dowodu z jego zezna\u0144 oraz zezna\u0144 M. L. na okoliczno\u015b\u0107 przyczyn i jego wiedzy na temat przyczyn i okoliczno\u015bci tych transakcji. S\u0105d I instancji dow\u00f3d taki dopu\u015bci\u0142, z tym, \u017ce na wniosek powoda dow\u00f3d z przes\u0142uchania stron ograniczy\u0142 do przes\u0142uchania pozwanego. Jednak\u017ce ani \u015bwiadek ten, ani pozwany, pomimo wezwania S\u0105du na rozpraw\u0119 w dniu 1 czerwca 2017 r. nie stawili si\u0119, ani te\u017c nie z\u0142o\u017cyli jakichkolwiek wyja\u015bnie\u0144 przyczyn swojego niestawiennictwa. Wobec faktu cofni\u0119cia tego wniosku dowodowego S\u0105d dow\u00f3d ten pomin\u0105\u0142.<\/strong> Tak wi\u0119c nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce pozwany nie tylko \u017ce nie wskaza\u0142 innego celu tych czynno\u015bci ni\u017c podj\u0119cie ich w zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela, ale nawet cofn\u0105\u0142 wniosek dowodowy na okoliczno\u015b\u0107 wyja\u015bnienia przyczyn i okoliczno\u015bci tych transakcji.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Tym sposobem s\u0105d doszed\u0142 do przekonania, \u017ce niecny zamiar d\u0142u\u017cnika zosta\u0142 wykazany. W rzeczywisto\u015bci za\u015b pozwany chyba nie do ko\u0144ca konsekwentnie si\u0119 broni\u0142. A przynajmniej - nie przedstawi\u0142 \u017cadnej alternatywnej wersji zdarze\u0144, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci przyczyn dokonywania takich a nie innych czynno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Przes\u0105dzaj\u0105c zamiar d\u0142u\u017cnika, s\u0105d musia\u0142 nast\u0119pnie zmierzy\u0107 si\u0119 z r\u00f3wnie donios\u0142ym tematem - tj. okre\u015bleniem stanu wiedzy kontrahenta d\u0142u\u017cnika. Czy by\u0142 to problem du\u017cy, czy niewielki, zale\u017ca\u0142o jednak od jeszcze innego elementu tej uk\u0142adanki. Odp\u0142atno\u015bci lub nieodp\u0142atno\u015bci czynno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W ocenie S\u0105du Apelacyjnego wykazania, \u017ce uzyskanie w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci w wyniku zniesienia wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci, przy r\u00f3\u017cnicy udzia\u0142\u00f3w 1\/10 do 9\/10 na niekorzy\u015b\u0107 osoby obejmuj\u0105cej w\u0142asno\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bci nieruchomo\u015bci bez sp\u0142at i dop\u0142at by\u0142o ekwiwalentne le\u017cy po stronie wywodz\u0105cej z tego skutki prawne. Okoliczno\u015bci tych pozwany nie wykaza\u0142. Nie wskaza\u0142 jakiejkolwiek kauzy tej czynno\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c kauzy umowy darowizny. Wskazuje to zatem nieodp\u0142atny charakter dokonywanych czynno\u015bci.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Ta nieodp\u0142atno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 zatem kluczowa. Wyj\u0105tek z art. 530 k.c. dotyczy tylko czynno\u015bci odp\u0142atnych. Przy czynno\u015bciach nieodp\u0142atnych, dokonanych z zamiarem pokrzywdzenia przysz\u0142ych wierzycieli, stosuje si\u0119 za\u015b te same regulacje, co dla \"starych\" wierzycieli. Czyli art. 528 k.c. A ta regulacja jest ju\u017c wzgl\u0119dniejsza dla wierzycieli, gdy\u017c dopuszcza roszczenie wobec nabywcy \"chocia\u017cby osoba ta nie wiedzia\u0142a i nawet przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci nie mog\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzycieli <\/em>\". Czyli o po\u0142ow\u0119 mniej pracy dowodowej dla wierzyciela. Na marginesie wi\u0119c ju\u017c tylko S\u0105d Apelacyjny zauwa\u017cy\u0142, \u017ce w jego ocenie - nawet gdyby by\u0142a to czynno\u015b\u0107 odp\u0142atna - to i tak nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, co do wiedzy pozwanego o dzia\u0142aniu d\u0142u\u017cnika z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela w rozumieniu art. 530 k.c.<\/p>\n\n\n\n
Ten proces idealnie pokazuje jak z\u0142o\u017cone s\u0105 przes\u0142anki skargi paulia\u0144skiej i jak trudne dla powod\u00f3w s\u0105 te sprawy. Dowodzenie skupia si\u0119 bowiem na szeregu aspekt\u00f3w dotycz\u0105cych wiedzy i woli os\u00f3b, kt\u00f3re swoim dzia\u0142aniem na pewno nie b\u0119d\u0105 \u015bwiadomie u\u0142atwia\u0107 powodowi zadania. Te transakcje zawierane s\u0105 zazwyczaj mi\u0119dzy osobami zaufanymi, co umo\u017cliwia przygotowanie alternatywnej wersji wydarze\u0144, opartej zazwyczaj o historyczne w\u0105tki sp\u0142acanej ojcowizny lub innego typu trudno weryfikowalnych twierdze\u0144 zwi\u0105zanych z rzekom\u0105 kauz\u0105 danego przysporzenia. W takich wypadkach powodowi pozostaje jedynie dociekliwe s\u0142uchanie \u015bwiadk\u00f3w oraz wy\u0142apywanie wszelkich sprzeczno\u015bci w ich zeznaniach. Wystarczy bowiem jedno s\u0142abe ogniwo, aby ca\u0142a misterna konstrukcja obrony posypa\u0142a si\u0119 jak domek z kart. I wtedy pozwany przegrywa proces, a \u015bwiadkowie ... maj\u0105 na g\u0142owie zarzut sk\u0142adania fa\u0142szywych zezna\u0144. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Skarga paulia\u0144ska standardowo postrzegana jest jako bro\u0144 wierzyciela wobec nieuczciwego d\u0142u\u017cnika. Z regu\u0142y odnosimy j\u0105 do wierzytelno\u015bci zwi\u0105zanych z typowymi relacjami wynikaj\u0105cymi z prawa cywilnego. S\u0105 jednak tak\u017ce i inne rodzaje d\u0142ug\u00f3w, w tym zobowi\u0105zania podatkowe. Czy Skarb Pa\u0144stwa mo\u017ce wykorzysta\u0107 t\u0119 instytucj\u0119, aby zaspokoi\u0107 nale\u017cno\u015bci publiczne ?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[15,165,37,79,159,68,47,241],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2190"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2190"}],"version-history":[{"count":35,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2228,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2190\/revisions\/2228"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}