Umowy na roboty budowlane dotycz\u0105 bardzo z\u0142o\u017conych i wieloetapowych proces\u00f3w inwestycyjnych. Przedmiot umowy wymaga bazowania na szeregu za\u0142\u0105cznik\u00f3w, kt\u00f3re czasem powstaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach i w r\u00f3\u017cnym czasie. Brak skrupulatno\u015bci w sk\u0142adaniu tych element\u00f3w w jeden sp\u00f3jny dokument skutkowa\u0107 mo\u017ce trudnymi do rozwik\u0142ania sprzeczno\u015bciami i niejasno\u015bciami. Orzecznictwo musi radzi\u0107 sobie z takimi \u0142amig\u0142\u00f3wkami i robi to w oparciu o zasady wyk\u0142adni um\u00f3w. Pewne regu\u0142y s\u0105 bardziej uniwersalne, inne wyst\u0119puj\u0105 tylko lokalnie. Zawsze jednak warto \u015bledzi\u0107 takie przypadki, gdy\u017c najlepiej uczy\u0107 si\u0119 na cudzych b\u0142\u0119dach. Skoro dana niezgodno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a inne strony przed oblicze s\u0105du, to wida\u0107 s\u0105 to aspekty na tyle istotne, \u017ce nale\u017cy im po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej czasu podczas przygotowywania kolejnego przetargu. <\/p>\n\n\n\n
Przechodz\u0105c od razu do meritum - cho\u0107 oczywi\u015bcie w\u0105tk\u00f3w pobocznych by\u0142o tutaj tak\u017ce sporo - S\u0105d Apelacyjny w Poznaniu rozwodzi\u0142 si\u0119 przede wszystkim nad zasadami wyk\u0142adni o\u015bwiadcze\u0144 woli. <\/p>\n\n\n\n
I tak - odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wyk\u0142adni subiektywnej, <\/p>\n\n\n\n
Rzeczywiste rozumienie przez strony z\u0142o\u017conego o\u015bwiadczenia woli jest ustaleniem faktu. Jednak wyk\u0142adnia o\u015bwiadczenia woli dokonywana przez organ stosuj\u0105cy prawo \u2013 w ramach czynno\u015bci ustalania podstawy faktycznej rozstrzygni\u0119cia \u2013 wymaga si\u0119gni\u0119cia do regu\u0142 interpretacyjnych kre\u015blonych w przepisach prawa materialnego (art. 65 k.c.). Cho\u0107 podstaw\u0105 interpretacji o\u015bwiadczenia woli z\u0142o\u017conego w formie pisemnej w pierwszej kolejno\u015bci jest tekst dokumentu, to przepis ten nakazuje przy jego wyk\u0142adni bra\u0107 pod uwag\u0119 \u201eokoliczno\u015bci w kt\u00f3rych ono zosta\u0142o z\u0142o\u017cone\u201d, a na tym tle raczej bada\u0107 jaki by\u0142 zgodny zamiar stron i cel umowy, ani\u017celi opiera\u0107 si\u0119 na dos\u0142ownym jej brzmieniu. Praktyczna realizacja tych regu\u0142 nast\u0119puje w drodze zastosowania tzw. kombinowanej metody wyk\u0142adni. Jej pierwszy etap polega na ustaleniu, jak strony rozumia\u0142y z\u0142o\u017cone o\u015bwiadczenie i czy by\u0142o to rozumienie zgodne (tzw. wyk\u0142adnia subiektywna). <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
wyk\u0142adni obiektywej,<\/p>\n\n\n\n
Drugi etap nast\u0119puje w\u00f3wczas, gdy nie da si\u0119 ustali\u0107 \u201ezgodnego zamiaru stron\u201d i polega na ustaleniu, jakie jest obiektywnie przyj\u0119te znaczenie danego o\u015bwiadczenia (wyk\u0142adnia obiektywna). W\u015br\u00f3d okoliczno\u015bci pozatekstowych, podlegaj\u0105cych badaniu znajduj\u0105 si\u0119 do\u015bwiadczenia stron, ich status, przebieg negocjacji. Dla stwierdzenia zgodnej woli stron mog\u0105 mie\u0107 te\u017c znaczenie ich wcze\u015bniejsze i p\u00f3\u017aniejsze o\u015bwiadczenia oraz zachowania, w tym spos\u00f3b wykonywania umowy czyli tzw. kontekst sytuacyjny. Ustalenie wymienionych okoliczno\u015bci, istotnych z punktu widzenia wyk\u0142adni umowy, wymaga si\u0119gni\u0119cia do innych \u2013 poza dokumentem umowy \u2013 \u015brodk\u00f3w dowodowych, mi\u0119dzy innymi dowodu ze \u015bwiadk\u00f3w i przes\u0142uchania stron.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
uwzgl\u0119dnienia regu\u0142 dodatkowych,<\/p>\n\n\n\n
Dalej, w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne, kt\u00f3re nie daj\u0105 si\u0119 usun\u0105\u0107 w drodze og\u00f3lnych dyrektyw wyk\u0142adni o\u015bwiadcze\u0144 woli, powinny by\u0107 rozstrzygni\u0119te na niekorzy\u015b\u0107 strony, kt\u00f3ra zredagowa\u0142a tekst je wywo\u0142uj\u0105cy (por.: wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 31 stycznia 2019 r., V CSK 628\/17, Legalis nr 1872705).<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
oraz norm szczeg\u00f3lnych.<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cu szczeg\u00f3ln\u0105 regu\u0142\u0119 interpretacyjn\u0105, znajduj\u0105c\u0105 zastosowanie bezpo\u015brednio do umowy o roboty budowlane, a konkretnie zakresu zobowi\u0105zania wykonawcy, zawiera przepis art. 649 k.c., stanowi\u0105cy, \u017ce w razie w\u0105tpliwo\u015bci poczytuje si\u0119, i\u017c podj\u0105\u0142 si\u0119 on wszystkich rob\u00f3t obj\u0119tych projektem stanowi\u0105cym cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 umowy. Jest ona zarezerwowana dla sytuacji, kiedy mimo zastosowania kombinowanej metody wyk\u0142adni o\u015bwiadcze\u0144 woli stron umowy o roboty budowlane, pozostaj\u0105 nadal w\u0105tpliwo\u015bci co do przedmiotowego zakresu \u015bwiadczenia wykonawcy.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
<\/em>W analizowanej sprawie dokumentacja by\u0142a lekko niesp\u00f3jna...<\/p>\n\n\n\n
Umowa w \u00a7 1 przewiduje zobowi\u0105zanie do wybudowania myjni wed\u0142ug projektu, kt\u00f3ry zgodnie z \u00a7 12, uznaje si\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 umowy. Z kolei \u00a7 2 stanowi, \u017ce umow\u0105 obj\u0119te jest wykonanie obiektu budowlanego a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia stanu gotowego, ale zgodnie z kosztorysem ofertowym, a wi\u0119c przede wszystkim wykonanie prac zgodnie z Zakresem i Harmonogramem zawartym w \u00a7 3. W \u00a7 3 wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 etap III, obejmuj\u0105cy wykonanie posadzki betonowej wraz z kana\u0142em. W ko\u0144cu pkt 12 kosztorysu przewiduje wykonanie nawierzchni betonowej, ale w zakresie warstwy dolnej o grubo\u015bci 10 cm.<\/em><\/p>
Postanowienia umowy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 zatem zar\u00f3wno do tre\u015bci projektu, jak i kosztorysu, mimo \u017ce pierwszy przewiduje wykonanie posadzki dwuwarstwowej, a drugi wykonanie tylko dolnej warstwy posadzki.<\/em><\/p>
Nadto, jak wynika z opinii bieg\u0142ego M. B., rozbie\u017cno\u015bci dotycz\u0105 nie tylko zakresu prac, ale i koncepcji technologicznej. Kosztorys i projekt przewiduj\u0105 bowiem r\u00f3\u017cne warstwy. Pierwszy zak\u0142ada podsypk\u0119 piaskow\u0105, izolacj\u0119 przeciwwilgociow\u0105 z dw\u00f3ch warstw papy na lepiku i nawierzchni\u0119 betonow\u0105 (15 cm), drugi przewiduje natomiast posadzk\u0119 betonow\u0105 (10 cm), 2 warstwy papy + lepik, pod\u0142o\u017ce betonowe (10 cm) i podsypk\u0119 piaskow\u0105 (25 cm).<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
S\u0105d zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wyk\u0142adnia subiektywna nie b\u0119dzie przydatna, jako \u017ce ka\u017cda ze stron rozumie umow\u0119 po swojemu - tak jak jest to dla niej korzystne. Wyk\u0142adnia obiektywna r\u00f3wnie\u017c zawodzi, gdy\u017c nie jest ona pomocna w sytuacji, gdy pewne tre\u015bci s\u0105 wprost wzajemnie sprzeczne. Z braku konkretnych podstaw trzeba by\u0142o wi\u0119c opiera\u0107 si\u0119 na tym, co pozosta\u0142o jako punkt podparcia. <\/p>\n\n\n\n
Jedynie okoliczno\u015b\u0107, \u017ce po odbiorze myjnia zosta\u0142a oddana do u\u017cytku, mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce przedmiotem rob\u00f3t by\u0142, a przynajmniej w za\u0142o\u017ceniach mia\u0142 by\u0107 obiekt wykonany kompletnie, a zatem z wykonan\u0105 w pe\u0142ni posadzk\u0105. Przy zastosowaniu zasad logiki i racjonalnego zachowania - wydaje si\u0119, \u017ce pow\u00f3d nie u\u017cytkowa\u0142by myjni wiedz\u0105c, \u017ce po\u0142o\u017cona warstwa posadzki wymaga dodatkowej wierzchniej warstwy, by by\u0107 zdatn\u0105 do eksploatacji.
R\u00f3wnie\u017c odpowied\u017a pozwanego na pismo wzywaj\u0105ce do usuni\u0119cia wad, zawarta w przeds\u0105dowym pi\u015bmie z dnia 30 kwietnia 2010 r. (zwr\u00f3cenie uwagi na niew\u0142a\u015bciw\u0105 eksploatacj\u0119 posadzki, wp\u0142yw \u015brodk\u00f3w chemicznych, warunk\u00f3w atmosferycznych) \u2013 wskazuje, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a problemu nie umiejscawia\u0142 on pierwotnie w braku po\u0142o\u017cenia wierzchniej warstwy. Okoliczno\u015bci te \u2013 wyznaczaj\u0105ce szeroko rozumiany kontekst umowy - zdaj\u0105 si\u0119 przemawia\u0107 za przyj\u0119ciem koncepcji, \u017ce zobowi\u0105zanie pozwanego obejmowa\u0142o wykonanie ca\u0142ej posadzki.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\nCiekawe, \u017ce w tej sprawie autorem spornych tre\u015bci by\u0142 pozwany - czyli wykonawca. <\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce regu\u0142a interpretacyjna nakazuj\u0105ca, by ryzyko niejasno\u015bci tekstu umowy, obci\u0105\u017ca\u0142o jego autora, ka\u017ce umow\u0119 stron interpretowa\u0107 po my\u015bli powoda. Jak przyzna\u0142 pozwany na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 wrze\u015bnia 2019 r., to on nieprecyzyjny tekst umowy zredagowa\u0142.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
S\u0105d nie m\u00f3g\u0142 te\u017c zignorowa\u0107 kierunkowego brzmienia art. 649 k.c.<\/p>\n\n\n\n
Do takich samych wniosk\u00f3w prowadzi w ko\u0144cu zastosowanie regu\u0142y z art. 649 k.c., nakazuj\u0105cej by podstaw\u0105 rozstrzygania w\u0105tpliwo\u015bci co do zakresu rob\u00f3t by\u0142 projekt budowlany. Z przepisu tego wynika domniemane rozszerzenie obowi\u0105zk\u00f3w wykonawcy, w sytuacji, gdy postanowienia umowy w tym zakresie, budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne. W typowej sytuacji w\u0105tpliwo\u015bci mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107, gdy umowa wskazuje w\u0119\u017cszy zakres rob\u00f3t lub zastosowanie mniejszej ilo\u015bci materia\u0142\u00f3w, natomiast z projektu wynika jednoznacznie konieczno\u015b\u0107 dokonania innych, niewskazanych w umowie prac lub zastosowania innych materia\u0142\u00f3w. Strony mog\u0105 wprawdzie ustali\u0107 w\u0119\u017cszy zakres umowy, ale takie zaw\u0119\u017cenie musi wynika\u0107 z wyra\u017anych postanowie\u0144 umowy, w szczeg\u00f3lno\u015bci ze wskazania, \u017ce obowi\u0105zki wykonawcy nie obejmuj\u0105 niekt\u00f3rych rob\u00f3t (por.: Tomasz Soko\u0142owski, komentarz do art. 649 kodeksu cywilnego, lex.online.wolterskluwer.pl). <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\nFinalnie zatem :<\/p>\n\n\n\n
punktem odniesienia jest projekt budowlany oraz istota umowy o roboty budowalne, kt\u00f3rej celem jest wzniesienie obiektu budowalnego jako ca\u0142o\u015bci. Co do zasady zatem, obowi\u0105zkiem przyjmuj\u0105cego zam\u00f3wienie jest wykonanie wszystkich rob\u00f3t obj\u0119tych projektem. <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Wyniki dokonanej wyk\u0142adni s\u0105 zatem ostatecznie takie, \u017ce przedmiotem zobowi\u0105zania pozwanego by\u0142o wykonanie kompletnej posadzki, jak to wynika z projektu, stanowi\u0105cego cz\u0119\u015b\u0107 integraln\u0105 umowy.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Taka konkluzja pozwoli\u0142a ostatecznie pow\u00f3dztwo uwzgl\u0119dni\u0107. Zamawiaj\u0105cy uzyska\u0142 \u017c\u0105dan\u0105 kwot\u0119 tytu\u0142em obni\u017cenia nale\u017cnego wynagrodzenia - swoje roszczenie opiera\u0142 bowiem na instytucji r\u0119kojmi. By\u0142a to d\u0142uga batalia s\u0105dowa - umow\u0119 wykonano w 2008 roku, w 2011 roku odby\u0142o si\u0119 posiedzenie polubowne, a sprawa mia\u0142a potem jeszcze jeden zwrot akcji, w wyniku skutecznej apelacji pozwanego, kt\u00f3ry kwestionowa\u0142 opini\u0119 bieg\u0142ego s\u0105dowego. Jak mo\u017cna si\u0119 wi\u0119c domy\u015bla\u0107 - skoro wyrok zapad\u0142 w 2019 roku, to same odsetki stanowi\u0142y znaczn\u0105 dolegliwo\u015b\u0107 dla przegrywaj\u0105cego.
<\/p>\n\n\n\n<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Umowy na roboty budowlane dotycz\u0105 bardzo z\u0142o\u017conych i wieloetapowych proces\u00f3w inwestycyjnych. Przedmiot umowy wymaga bazowania na szeregu za\u0142\u0105cznik\u00f3w, kt\u00f3re czasem powstaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach i w r\u00f3\u017cnym czasie. Brak skrupulatno\u015bci w sk\u0142adaniu tych element\u00f3w w jeden sp\u00f3jny dokument skutkowa\u0107 mo\u017ce trudnymi do rozwik\u0142ania sprzeczno\u015bciami i niejasno\u015bciami. Orzecznictwo musi radzi\u0107 sobie z takimi \u0142amig\u0142\u00f3wkami i robi Czytaj dalej... \"Gdy projekt jedno, a kosztorys drugie\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[242,37,180,79,245,243,244],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2230"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2230"}],"version-history":[{"count":12,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2243,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2230\/revisions\/2243"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}