{"id":2395,"date":"2020-03-01T18:25:11","date_gmt":"2020-03-01T16:25:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/?p=2395"},"modified":"2020-05-14T18:32:27","modified_gmt":"2020-05-14T16:32:27","slug":"bezskuteczna-cesja-wierzytelnosci","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/prawnik-lublin\/bezskuteczna-cesja-wierzytelnosci\/","title":{"rendered":"Bezskuteczna cesja wierzytelno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Niedawno opisywany by\u0142 przypadek<\/a> skutecznego dochodzenia zaleg\u0142o\u015bci podatkowych w oparciu o instytucj\u0119 skargi paulia\u0144skiej. Dzisiaj kolejny wyrok w takiej sprawie - tym razem w stosunku do sp\u00f3\u0142ek. Sporna czynno\u015b\u0107 dotyczy\u0142a cesji wierzytelno\u015bci - jedna sp\u00f3\u0142ka przenios\u0142a w 2014 roku na inn\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 wierzytelno\u015b\u0107 przysz\u0142\u0105 przys\u0142uguj\u0105c\u0105 jej wobec Gminy \u017b. z tytu\u0142u wynagrodzenia za wykonanie umowy. I pewnie nikt inny by o tym nie us\u0142ysza\u0142, ale pech chcia\u0142, \u017ce cedent posiada\u0142 zaleg\u0142o\u015bci podatkowe. <\/p>\n\n\n\n

Skarb Pa\u0144stwa prowadzi\u0142 egzekucj\u0119 przeciwko pozwanej (cedentowi), ale by\u0142a ona tylko cz\u0119\u015bciowo skuteczna. Dokonano r\u00f3wnie\u017c zaj\u0119cia jednej z wierzytelno\u015bci przys\u0142uguj\u0105cej d\u0142u\u017cnikowi w stosunku do gminy. W odpowiedzi na zaj\u0119cie Urz\u0105d Miasta i Gminy\u00a0poinformowa\u0142 organ egzekucyjny o zawartej umowie cesji. Uzna\u0142 zaj\u0119t\u0105 wierzytelno\u015b\u0107, lecz odm\u00f3wi\u0142 wyp\u0142aty nale\u017cno\u015bci pieni\u0119\u017cnej z powodu tej\u017ce umowy. Organ doszuka\u0142 si\u0119 jednak powi\u0105za\u0144 pomi\u0119dzy dwoma stronami przedmiotowej umowy cesji.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie pow\u00f3d wskaza\u0142, i\u017c mi\u0119dzy (...) sp. z o.o. a (...) sp. z o.o. zachodzi stosunek blisko\u015bci wynikaj\u0105cy z powi\u0105za\u0144 osobowych - wsp\u00f3lnikami sp\u00f3\u0142ki s\u0105 lub byli: K. K. (1), P. K. oraz M. K.. Przy zawieraniu umowy cesji w dniu 22 kwietnia 2014 r., pozwana reprezentowana by\u0142a przez prezesa zarz\u0105du - M. K., natomiast d\u0142u\u017cna sp\u00f3\u0142ka (...) sp. z o.o. przez prezesa zarz\u0105du - D. J.. D. J. zosta\u0142 wpisany do Krajowego Rejestru S\u0105dowego jako osoba wchodz\u0105ca w sk\u0142ad organu uprawnionego do reprezentacji sp\u00f3\u0142ki w dniu 19 lutego 2014 r. w miejsce dotychczas sprawuj\u0105cego funkcj\u0119 prezesa zarz\u0105du K. K. (1). <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

W zakresie przes\u0142anek prawnych skargi paulia\u0144skiej znaczenie mia\u0142y tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce ustalenia. <\/p>\n\n\n\n

S\u0105d pierwszej instancji uzna\u0142, \u017ce spe\u0142niona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c, wynikaj\u0105ca z art. 527 \u00a7 4 k.c. przes\u0142anka, wsp\u00f3\u0142praca obu sp\u00f3\u0142ek by\u0142a bowiem \u015bcis\u0142a i sta\u0142a. Obie sp\u00f3\u0142ki wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y ze sob\u0105 ju\u017c w 2013 roku co wynika jednoznacznie z pisma za\u0142\u0105czonego przez Urz\u0105d Miasta i Gminy \u017b. datowanego na dzie\u0144 10 czerwca 2013 roku. Z tre\u015bci dokumentu wynika, \u017ce (...) s.c. P. K., M. K. udzielili referencji (...) Sp. z o. o. w zwi\u0105zku z przetargiem nieograniczonym na roboty budowlane zwi\u0105zane realizacj\u0105 zadania: \u201ePrzebudowa dr\u00f3g gminnych w \u017b. ul. (...)\u201d. Obie sp\u00f3\u0142ki ju\u017c w roku 2013 mia\u0142y siedziby pod tym samym adresem tj. Poczesna 42-262, ul. (...).<\/em> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

W I instancji wyrok by\u0142 korzystny dla Skarbu Pa\u0144stwa, wi\u0119c pozwana z\u0142o\u017cy\u0142a apelacj\u0119. Po\u015br\u00f3d zarzut\u00f3w przywo\u0142ano m.in. to, \u017ce zaspokojenie wierzytelno\u015bci (gmina zap\u0142aci\u0142a faktury na rzecz cesjonariusza) spowodowa\u0142o wyga\u015bni\u0119cie wierzytelno\u015bci, wi\u0119c brak jest przedmiotu skargi paulia\u0144skiej. Podwa\u017cano te\u017c oczywi\u015bcie generalne przes\u0142anki zastosowania tej regulacji, oparte wszak g\u0142\u00f3wnie o fakt sta\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej obu stron umowy cesji, kt\u00f3r\u0105 to wsp\u00f3\u0142prac\u0119 te\u017c naturalnie negowano. <\/p>\n\n\n\n

S\u0105d II instancji - S\u0105d Apelacyjny w Katowicach - nie uzna\u0142 tych zarzut\u00f3w za uzasadnione. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce istniej\u0105 przes\u0142anki dla przyj\u0119cia, \u017ce - po pierwsze: cesjonariusz wiedzia\u0142 o problemach finansowych cedenta, a po drugie - sp\u00f3\u0142ki faktycznie pozostawa\u0142y w sta\u0142ych relacjach gospodarczych. <\/p>\n\n\n\n

Jak ju\u017c wy\u017cej wskazano o tych sta\u0142ych stosunkach gospodarczych w spos\u00f3b jednoznaczny nie \u015bwiadcz\u0105 referencje udzielone d\u0142u\u017cnikowi - sp\u00f3\u0142ce (...) w toku post\u0119powania przetargowego przed zawarciem umowy z Miastem i Gmin\u0105 \u017b. w dniu 8 kwietnia 2014 roku, ale takie wzgl\u0119dy jak:<\/em> podnoszone przez stron\u0119 pozwan\u0105 powi\u0105zania rodzinne pomi\u0119dzy cz\u0142onkami zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ek z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 (...) i (...), ten sam profil dzia\u0142ania oraz wsp\u00f3lna siedziba. Przy zawieraniu umowy cesji wierzytelno\u015bci w dniu 22 kwietnia 2014 roku pozwana sp\u00f3\u0142ka (...) sp. z o.o. reprezentowana by\u0142a przez prezesa zarz\u0105du M. K., a d\u0142u\u017cna sp\u00f3\u0142ka (...) wprawdzie przez, wpisanego do Krajowego Rejestru S\u0105dowego 19 lutego 2014 roku w tym charakterze, prezesa zarz\u0105du D. J., ale wcze\u015bniej funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 K. K. (1). Obecnie prezesem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki E. jest ponownie K. K. (1), a prezesem zarz\u0105du pozwanej sp\u00f3\u0142ki (...) - K. K. (2). Okoliczno\u015b\u0107, \u017ce obie sp\u00f3\u0142ki prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 pod tym samym adresem: ul. (...) w P. jest bezsporna i dobitnie \u015bwiadczy o sta\u0142ych stosunkach gospodarczych.<\/em><\/p>

O tych stosunkach \u015bwiadcz\u0105 tak\u017ce twierdzenia samej pozwanej, kt\u00f3ra wskazuje na to, \u017ce to sp\u00f3\u0142ka (...) sp. z o.o. wykona\u0142a umow\u0119 z dnia 8 marca 2014 roku, co mia\u0142oby oznacza\u0107, \u017ce umowa cesji mia\u0142a charakter odp\u0142atny. Skoro tak, to pozwana nie mo\u017ce zaprzecza\u0107, \u017ce \u0142\u0105czy\u0142a j\u0105 ze sp\u00f3\u0142k\u0105 (...) \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca. Na gruncie tego twierdzenia, z punktu widzenia skutku jaki uwzgl\u0119dnienie skargi paulia\u0144skiej w tej sprawie mo\u017ce wywrze\u0107, istotne jest to, \u017ce gdyby istotnie umowa z dnia 8 kwietnia 2014 roku zawarta przez niewyp\u0142acaln\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 (...) w trybie zam\u00f3wienia publicznego, wbrew jej postanowieniom, wykonana zosta\u0142a przez inny podmiot - pozwan\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 (...) (czego w spos\u00f3b przekonywuj\u0105cy nie wykaza\u0142a: w materiale dowodowym przewija si\u0119 w\u0105tek innego jeszcze podwykonawcy, o czym zeznawa\u0142 \u015bwiadek R. Z. - karta 157 akt), by\u0142oby to jawne obej\u015bcie przepis\u00f3w o zam\u00f3wieniach publicznych i w ten spos\u00f3b zaplanowana \u201eucieczka\u201d przed uregulowaniem zobowi\u0105za\u0144 (...) sp\u00f3\u0142ki (...) na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ciekawsze jednak s\u0105 wywody dotycz\u0105ce de facto braku istnienia obecnie wierzytelno\u015bci obj\u0119tej pozwem. <\/p>\n\n\n\n

Skutki uznania umowy cesji wierzytelno\u015bci za bezskuteczn\u0105, pomimo jej zaspokojenia, le\u017c\u0105 poza obszarem rozstrzygni\u0119cia w sprawie niniejszej, nale\u017cy jednak uzna\u0107, \u017ce zachodzi\u0142a tu podstawa do wydania orzeczenia mog\u0105cego by\u0107 przes\u0142ank\u0105 do konstruowania przez stron\u0119 powodow\u0105 innych roszcze\u0144. W drodze analogii si\u0119gn\u0105\u0107 mo\u017cna do stanowiska S\u0105du Najwy\u017cszego zaj\u0119tego w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2005 roku, sygn. akt II CK 412\/04, i powo\u0142ywanych tam innych orzecze\u0144. S\u0105d Najwy\u017cszy wyja\u015bni\u0142 mianowicie, \u017ce istot\u0105 skargi paulia\u0144skiej jest \u017c\u0105danie ubezskutecznienia w stosunku do wierzyciela czynno\u015bci prawnej dokonanej przez d\u0142u\u017cnika z osob\u0105 trzeci\u0105, celem za\u015b skargi paulia\u0144skiej jest umo\u017cliwienie wierzycielowi zaspokojenia si\u0119 z maj\u0105tku osoby trzeciej w zakresie, w jakim by\u0142oby to skuteczne w stosunku do d\u0142u\u017cnika, gdyby ten nie pozby\u0142 si\u0119 swego maj\u0105tku lub nie zrezygnowa\u0142 z jego powi\u0119kszenia. Wyrok s\u0105du uwzgl\u0119dniaj\u0105cy pow\u00f3dztwo stanowi materialnoprawn\u0105 przes\u0142ank\u0119 powstania po stronie osoby trzeciej obowi\u0105zku takiego zachowania si\u0119, kt\u00f3re pozwala wierzycielowi na uzyskanie tego, na co m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 w przypadku realizacji wierzytelno\u015bci z maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika. W razie odp\u0142atnej czynno\u015bci, podlegaj\u0105cej wzgl\u0119dnemu ubezskutecznieniu (a wszak pozwana twierdzi \u017ce umowa cesji wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ekwiwalentem z jej strony w postaci wykonania umowy z dnia 8 kwietnia 2014 r. na rzecz Miasta i Gminy\u00a0\u017b.), powy\u017cszy obowi\u0105zek osoby trzeciej znajduje uzasadnienie zar\u00f3wno w koncepcji czynu niedozwolonego (art. 415 k.c.), jak i w koncepcji bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 k.c.). Osoba trzecia, dzia\u0142aj\u0105ca w z\u0142ej wierze, mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako wsp\u00f3\u0142winna wyrz\u0105dzenia wierzycielowi szkody przez udaremnienie mu mo\u017cliwo\u015bci zaspokojenia si\u0119 z maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika, wzgl\u0119dnie jako wzbogacona w stosunku do wierzyciela bezpodstawnie jego kosztem o przedmiot lub warto\u015b\u0107, kt\u00f3re, jako s\u0142u\u017c\u0105ce pokrzywdzeniu wierzyciela, nie powinny by\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 w jej maj\u0105tku i ze zwrotem kt\u00f3rych powinna si\u0119 liczy\u0107. Wyzbycie si\u0119 przez osob\u0119 trzeci\u0105 ww. przedmiotu lub warto\u015bci niczego w kwestii jej odpowiedzialno\u015bci nie zmienia. Wprawdzie zaspokojenie si\u0119 wierzyciela w wyniku egzekucji skierowanej do maj\u0105tku osoby trzeciej nie jest w takiej sytuacji mo\u017cliwe, ale oznacza to jedynie niemo\u017cno\u015b\u0107 skorzystania przez wierzyciela z okre\u015blonego sposobu przymuszenia osoby trzeciej do wyr\u00f3wnania straty wynik\u0142ej z pozbawienia wierzyciela mo\u017cno\u015bci egzekwowania wierzytelno\u015bci od d\u0142u\u017cnika. Nie oznacza natomiast, \u017ce osoba trzecia zostaje zwolniona z odpowiedzialno\u015bci wobec wierzyciela. Po zbyciu przedmiotu czynno\u015bci prawnej z d\u0142u\u017cnikiem osoba trzecia nie przestaje by\u0107 wsp\u00f3\u0142sprawc\u0105 szkody wierzyciela ani nie mo\u017ce si\u0119 zas\u0142ania\u0107 zarzutem, \u017ce nie jest ju\u017c wzbogacona. Szkoda, kt\u00f3ra powsta\u0142a m.in. w wyniku jej nagannego dzia\u0142ania, nadal istnieje i nadal osoba trzecia znajduje si\u0119 w sytuacji, o kt\u00f3rej mowa w\u00a0art. 409 k.c.\u00a0in fine. Sprawia to, \u017ce wierzyciel mo\u017ce poszukiwa\u0107 ochrony przed niewyp\u0142acalno\u015bci\u0105 d\u0142u\u017cnika przez bezpo\u015brednie \u017c\u0105danie zas\u0105dzenia od osoby trzeciej sumy, jak\u0105 by pozyska\u0142 w wyniku egzekucji prowadzonej z maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika. Warunkiem sine qua non jest w tym przypadku uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w kt\u00f3rym czynno\u015b\u0107 prawna osoby trzeciej z d\u0142u\u017cnikiem zostanie uznana wobec niego za bezskuteczn\u0105. Wyrok taki ma charakter konstytutywny i nie mo\u017ce go zast\u0105pi\u0107 przes\u0142ankowe ustalenie bezskuteczno\u015bci w procesie przeciwko osobie trzeciej o zap\u0142at\u0119.<\/em><\/p>

Dlatego pomimo, \u017ce nie istnieje ju\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaspokojenia si\u0119 przez stron\u0119 powodow\u0105 z wierzytelno\u015bci b\u0119d\u0105cej przedmiotem umowy cesji pomi\u0119dzy d\u0142u\u017cn\u0105\u00a0sp\u00f3\u0142k\u0105 (...), a sp\u00f3\u0142k\u0105 pozwan\u0105 (art. 532 k.c.), ubezskutecznienie tej czynno\u015bci prawnej z przedstawionych wzgl\u0119d\u00f3w jest uzasadnione.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Jest to bardzo interesuj\u0105cy w\u0105tek - ukazuj\u0105cy szerokie zastosowanie instytucji skargi paulia\u0144skiej oraz wielo\u015b\u0107 opcji przys\u0142uguj\u0105cych wierzycielowi. Gdy bowiem czyta si\u0119 pobie\u017cnie art. 531 k.c. , to takie wnioski wcale nie rzucaj\u0105 si\u0119 od razu w oczy. <\/p>\n\n\n\n

W wypadku gdy osoba trzecia rozporz\u0105dzi\u0142a uzyskan\u0105 korzy\u015bci\u0105, wierzyciel mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 bezpo\u015brednio przeciwko osobie, na kt\u00f3rej rzecz rozporz\u0105dzenie nast\u0105pi\u0142o, je\u017celi osoba ta wiedzia\u0142a o okoliczno\u015bciach uzasadniaj\u0105cych uznanie czynno\u015bci d\u0142u\u017cnika za bezskuteczn\u0105 albo je\u017celi rozporz\u0105dzenie by\u0142o nieodp\u0142atne. <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Powy\u017csza regulacja nie wprowadza bowiem wy\u0142\u0105cznego trybu dzia\u0142ania - wierzyciel mo\u017ce skorzysta\u0107 z takiego uprawnienia, ale mo\u017ce tak\u017ce pozwa\u0107 pierwotnego nabywc\u0119 wierzytelno\u015bci. Jest to droga zasadniczo d\u0142u\u017csza, ni\u017c \"tradycyjny\" model realizacji wyroku ze skargi paulia\u0144skiej, ale czasem mo\u017ce by\u0107 jedyn\u0105 opcj\u0105. Co bowiem w sytuacji, gdy kolejny z rz\u0119du nabywca dzia\u0142a w dobrej wierze ? Gdy art. 531 k.c. nie ma zastosowania i nie ma przedmiotu w maj\u0105tku pierwszego nabywcy, do kt\u00f3rego mo\u017cna by skierowa\u0107 egzekucj\u0119, to wtedy w\u0142a\u015bnie pozostaj\u0105 inne podstawy do dzia\u0142ania - oparte np. o odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119. Mo\u017cna si\u0119 co prawda teoretycznie zastanawia\u0107, czy jednak w takim procesie o zap\u0142at\u0119 przeciwko nabywcy wierzytelno\u015bci nie mo\u017cna by prejudycjalnie stwierdzi\u0107 skutecznego spe\u0142nienia podstaw ze skargi paulia\u0144skiej (i w ten spos\u00f3b zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 wymaganych proces\u00f3w) - ale oczywi\u015bcie trzeba mie\u0107 na wzgl\u0119dzie, \u017ce cytowany wyrok jednoznacznie tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykluczy\u0142. <\/p>\n\n\n\n

To w sumie do\u015b\u0107 buduj\u0105ce, \u017ce Skarb Pa\u0144stwa tak efektywnie korzysta z rozwi\u0105za\u0144 cywilistycznych w interesie publicznym. Je\u015bli unikanie opodatkowania wymaga\u0107 b\u0119dzie wi\u0119kszej finezji, mo\u017ce zmniejszy si\u0119 liczba ch\u0119tnych do takiego procederu. To ma nie tylko bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na przychody publiczne, ale tak\u017ce np. wp\u0142ywa na konkurencyjno\u015b\u0107 rynkow\u0105 wobec uczciwych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Warto wi\u0119c kibicowa\u0107 temu trendowi - byle oczywi\u015bcie ta skuteczno\u015b\u0107 organ\u00f3w dotyczy\u0142a wszystkich podatnik\u00f3w na r\u00f3wnych zasadach. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niedawno opisywany by\u0142 przypadek skutecznego dochodzenia zaleg\u0142o\u015bci podatkowych w oparciu o instytucj\u0119 skargi paulia\u0144skiej. Dzisiaj kolejny wyrok w takiej sprawie - tym razem w stosunku do sp\u00f3\u0142ek. Sporna czynno\u015b\u0107 dotyczy\u0142a cesji wierzytelno\u015bci - jedna sp\u00f3\u0142ka przenios\u0142a w 2014 roku na inn\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 wierzytelno\u015b\u0107 przysz\u0142\u0105 przys\u0142uguj\u0105c\u0105 jej wobec Gminy \u017b. z tytu\u0142u wynagrodzenia za wykonanie umowy. I pewnie Czytaj dalej... \"Bezskuteczna cesja wierzytelno\u015bci\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[258,15,257,156,165,37,79,159,68],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2395"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2413,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2395\/revisions\/2413"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}