Tytu\u0142 postu w zasadzie wyja\u015bnia wszystko. Mamy uprawnionego do zachowku, mamy przepisy okre\u015blaj\u0105ce wysoko\u015b\u0107 zachowku. Czy mo\u017cna obroni\u0107 si\u0119 przed takim roszczeniem argumentacj\u0105, \u017ce dochodzona kwota zachowku powinna by\u0107 zmiarkowana? Na jakiej podstawie i w jakich okoliczno\u015bciach taka obrona mog\u0142aby by\u0107 uwzgl\u0119dniona przez s\u0105d, skoro w kodeksowej regulacji zachowkowej nic o miarkowaniu nie znajdziemy. A wr\u0119cz na odwr\u00f3t - dla niesympatycznych spadkobierc\u00f3w mamy przecie\u017c dedykowane rozwi\u0105zania, jak niegodno\u015b\u0107 dziedziczenia, czy wydziedziczenie. Czy zatem jest to regulacja pe\u0142na i nie mamy tu ju\u017c miejsca na jakie\u015b dodatkowe zabiegi lub klauzule generalne ?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
To nie matematyka, \u017ceby by\u0142o tak zero - jedynkowo. Wszystko zale\u017cy od okoliczno\u015bci sprawy, zapatrywania sk\u0142adu orzekaj\u0105cego, argumentacji formu\u0142owanej przez pe\u0142nomocnika. Jak w poni\u017cszym kazusie z Krakowa. Pow\u00f3dka domaga\u0142a si\u0119 od swojej ciotki tytu\u0142em zachowku kwoty 737 662,67 z\u0142. Jej zmar\u0142a matka przepisa\u0142a bowiem ca\u0142y maj\u0105tek na siostr\u0119. Relacje zmar\u0142ej z siostr\u0105 by\u0142y dobre.<\/p>\n\n\n\n
Pozwana, mieszkaj\u0105ca wraz z m\u0119\u017cem we Francji, wspomaga\u0142a finansowo zmar\u0142\u0105. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo pomaga\u0142o spadkodawczyni w budowie i wyko\u0144czeniu domu po\u0142o\u017conego przy ul. (...). W ca\u0142o\u015bci sfinansowali pieczarkarni\u0119 (wraz z wewn\u0119trznym wyposa\u017ceniem, kt\u00f3ra nie stanowi jednak ju\u017c obecnie cz\u0119\u015bci maj\u0105tku), ch\u0142odni\u0119 w piwnicy, instalacje domowe oraz pokrycie dachowe (z krytego pap\u0105 na blaszane).<\/em><\/p>
Niezale\u017cnie od powy\u017cszego, ma\u0142\u017c. C. przekazywali tak\u017ce zmar\u0142ej r\u00f3\u017cne kwoty pieni\u0119dzy, np. 32 000 euro. Zmar\u0142a za otrzymane 32 000 euro odwdzi\u0119czy\u0142a si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce darowa\u0142a pozwanej udzia\u0142y we w\u0142asnej nieruchomo\u015bci (tj. dzia\u0142ce nr (...)), co ko\u0144czy\u0107 mia\u0142o wzajemne rozliczenia z tego tytu\u0142u.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Natomiast relacje z c\u00f3rk\u0105 trudno uzna\u0107 za wzorcowe<\/p>\n\n\n\n
Pow\u00f3dka od wieku nastoletniego by\u0142a uzale\u017cniona od narkotyk\u00f3w. Przek\u0142ada\u0142o si\u0119 to na problemy wychowawcze, by\u0142a osob\u0105 konfliktow\u0105. Pow\u00f3dka nie chodzi\u0142a do szko\u0142y, czu\u0142a si\u0119 nierozumiana, podejmowa\u0142a pr\u00f3by samob\u00f3jcze. Za swoje niepowodzenia obwinia\u0142a matk\u0119, kt\u00f3ra, jej zdaniem, po\u015bwi\u0119ca\u0142a jej ma\u0142o czasu (z powodu pracy do p\u00f3\u017anych godzin wieczornych), widz\u0105c w niej przyczyn\u0119 rozpadu rodziny (pow\u00f3dka wychowywa\u0142a si\u0119 bez ojca). Spadkodawczyni podejmowa\u0142a pr\u00f3by ubezw\u0142asnowolnienia pow\u00f3dki ze wzgl\u0119du na na\u0142\u00f3g narkotykowy, jednak bezskutecznie.<\/em><\/p>
Pow\u00f3dka nigdy nie wysz\u0142a za m\u0105\u017c. (...) roku urodzi\u0142a syna, D. K.. Ze wzgl\u0119du na uzale\u017cnienie, zawieszono jej w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105 nad synem, kt\u00f3ry trafi\u0142 do plac\u00f3wki opieku\u0144czej. Opiekunem ma\u0142oletniego D. K. ustanowiono jego babci\u0119 \u2013 zmar\u0142\u0105 G. K.. W tym te\u017c okresie pow\u00f3dka w \u017caden spos\u00f3b nie interesowa\u0142a si\u0119 losem swojego syna. Spadkodawczyni pozostawa\u0142a w bliskich relacjach ze swoj\u0105 siostr\u0105, pozwan\u0105, kt\u00f3ra mieszka\u0142a na sta\u0142e we Francji. W celu zapewnienia D. K. lepszych warunk\u00f3w bytowych, zwr\u00f3cono si\u0119, z pozytywnym skutkiem, do s\u0105du opieku\u0144czego o wyra\u017cenie zgody na wyjazd ma\u0142oletniego za granic\u0119 oraz na powierzenie pozwanej pieczy nad nim.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Syn pow\u00f3dki, D. K., aktualnie na sta\u0142e mieszka we Francji. Jest zwi\u0105zany ze swoimi faktycznymi opiekunami oraz ich c\u00f3rk\u0105. Podczas pobytu we Francji jego kontakty z matk\u0105 by\u0142y jedynie sporadyczne. \u017badna ze stron nie przejawia\u0142a ch\u0119ci podtrzymywania wzajemnych relacji. Pow\u00f3dka by\u0142a obecna na pierwszej komunii \u015bwi\u0119tej syna, jednak p\u00f3\u017aniej nie przyje\u017cd\u017ca\u0142a ju\u017c do Francji.<\/em><\/p>
Po \u015bmierci dotychczasowego opiekuna (spadkodawczyni) to pozwana obj\u0119\u0142a obowi\u0105zki opiekuna ma\u0142oletniego.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Ju\u017c z tego kr\u00f3tkiego opisu mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sprawa nie by\u0142a taka oczywista. Pow\u00f3dka nie dba\u0142a za specjalnie o relacje ze zmar\u0142\u0105, ani te\u017c o relacje ze swoim synem, kt\u00f3rego faktycznie wychowywa\u0142a zmar\u0142a, a nast\u0119pnie jej siostra (pozwana). Przy czym pozwana nie dochodzi\u0142a od pow\u00f3dki \u017cadnych aliment\u00f3w z tego tytu\u0142u. Jednocze\u015bnie formalnie zachowek c\u00f3rce przys\u0142ugiwa\u0142 - w sporz\u0105dzonym testamencie zmar\u0142a jej nie wydziedziczy\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105d mia\u0142 tak\u017ce dodatkowy argument - w toku post\u0119powania okre\u015bli\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 wol\u0119 spadkodawczyni. <\/p>\n\n\n\n
Wol\u0105 zmar\u0142ej nie by\u0142o wydziedziczenie pow\u00f3dki, a jedynie ch\u0119\u0107 ochrony maj\u0105tku. Mia\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce przez na\u0142\u00f3g ca\u0142y zgromadzony maj\u0105tek m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 roztrwoniony. Jednocze\u015bnie \u017cywi\u0142a nadziej\u0119, \u017ce pow\u00f3dka si\u0119 zmieni. Zmar\u0142a chcia\u0142a, aby maj\u0105tek przypad\u0142 g\u0142\u00f3wnie D. K., za\u015b pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a by\u0107 przeznaczona na zakup lokalu mieszkalnego dla pow\u00f3dki. W kontek\u015bcie powy\u017cszego, jej wol\u0105 by\u0142o, aby 60% spadku przypad\u0142o D. K., pozwanej za\u015b 40%.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Zbieraj\u0105c te wszystkie argumenty w ca\u0142o\u015b\u0107, s\u0105d I instancji wywi\u00f3d\u0142 nast\u0119puj\u0105ce wnioski:<\/p>\n\n\n\n
Konkluduj\u0105c, S\u0105d stan\u0105\u0142 na stanowisku, \u017ce nale\u017cny pow\u00f3dce zachowek powinien zosta\u0107 obni\u017cony, ze wzgl\u0119du na cz\u0119\u015bciow\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 \u017c\u0105dania z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, jednak nie bardziej ni\u017c do poziomu 40% warto\u015bci ca\u0142ego spadku. Takie orzeczenie, w przekonaniu s\u0105du, pozwoli w jak najwi\u0119kszym stopniu urzeczywistni\u0107 ostatni\u0105 wol\u0119 zmar\u0142ej, a jednocze\u015bnie stanowi\u0107 b\u0119dzie sprawiedliwe w realiach niniejszej sprawy rozstrzygni\u0119cie o wzajemnych prawach i obowi\u0105zkach stron. Warto przy tym wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce sprzeczno\u015b\u0107 danego roszczenia z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego nie mo\u017ce by\u0107 postrzegana zerojedynkowo, tj. na zasadzie albo ca\u0142kowitej sprzeczno\u015bci albo ca\u0142kowitej zgodno\u015bci z tymi zasadami. Mo\u017cliwe s\u0105 bowiem sytuacje, kiedy wytoczenie pow\u00f3dztwa stanowi\u0107 b\u0119dzie jedynie cz\u0119\u015bciowe nadu\u017cycie prawa, stosownie do stopnia naganno\u015bci zachowania okre\u015blonego in casu, na podstawie wszechstronnego rozwa\u017cenia okoliczno\u015bci danej sprawy. Nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce orzeczenie s\u0105dowe przede wszystkim winno urzeczywistnia\u0107 zasady sprawiedliwo\u015bci. Ostatecznie zatem, nale\u017ca\u0142o zas\u0105dzi\u0107 od pozwanej na rzecz pow\u00f3dki 427 163 z\u0142ote, co stanowi 40% warto\u015bci czystej masy spadkowej, o czym orzeczono w pkt. I sentencji.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Apelacja nie zosta\u0142a uwzgl\u0119dniona. S\u0105d II instancji zgodzi\u0142 si\u0119 z za\u0142o\u017ceniami rozstrzygni\u0119cia. Przywo\u0142a\u0142 przy tym stanowisko SN w zakresie mo\u017cliwo\u015bci stosowania art. 5. k.c. do zachowku. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105d Apelacyjny podziela stanowisko S\u0105du Najwy\u017cszego zawarte w wyroku z 16.06.2016r, V CSK 625\/15, i\u017c mo\u017cliwe jest miarkowanie zachowku na podstawie art. 5 k.c. (a nie tylko ca\u0142kowita odmowa zas\u0105dzenia) i nie tylko ze wzgl\u0119du na relacje \u0142\u0105cz\u0105ce uprawnionego z zobowi\u0105zanym do zap\u0142aty, ale tak\u017ce ze spadkodawc\u0105 i inne wyj\u0105tkowe okoliczno\u015bci. <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
I tak\u017ce na tym szczeblu istotne znaczenie przyznano woli zmar\u0142ej, co przejawi\u0142o si\u0119 w takim podsumowaniu argumentacji prawnej dotycz\u0105cej wysoko\u015bci zas\u0105dzonego roszczenia.<\/p>\n\n\n\n
Pow\u00f3dka bez w\u0105tpienia mo\u017ce kupi\u0107 garsonier\u0119 w K., co by\u0142o wol\u0105 matki i zostan\u0105 jej jeszcze \u015brodki finansowe.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Nie jest prosto wyrokowa\u0107 w takich sprawach. S\u0105d przeprowadza dowody, ale przecie\u017c jego wgl\u0105d w \u017cycie g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w post\u0119powania jest ograniczony. Nie ma te\u017c opcji, \u017ceby wys\u0142ucha\u0107 spadkodawczyni\u0119. Trzeba szuka\u0107 z\u0142otego \u015brodka, stara\u0107 si\u0119 wywa\u017cy\u0107 wszystkie racje, sprowadzi\u0107 wymiar sprawiedliwo\u015bci do konkretnego rozstrzygni\u0119cia w zakresie sprzecznych interes\u00f3w prywatnych. Rozwa\u017cy\u0107 sytuacj\u0119 ciotki, kt\u00f3rej trudno jest co\u015b zarzuci\u0107, jak i sytuacj\u0119 c\u00f3rki, kt\u00f3ra zmaga si\u0119 z na\u0142ogiem i nag\u0142y przyp\u0142yw got\u00f3wki mo\u017ce r\u00f3\u017cnie si\u0119 dla niej sko\u0144czy\u0107. Zas\u0105dzony zachowek to przy tym tylko jaki\u015b u\u0142amek w skali ca\u0142ego maj\u0105tku spadkowego, wi\u0119c de facto ciotka zubo\u017ceje tylko cz\u0119\u015bci\u0105 swojego przysporzenia. Zasad\u0105 jest tak\u017ce, \u017ce to jednak dzieci w pierwszym rz\u0119dzie powinny co\u015b otrzyma\u0107 po rodzicach. No i finalnie - trudno mimo wszystko zak\u0142ada\u0107, \u017ceby matka chcia\u0142a widzie\u0107 swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119 ca\u0142e \u017cycie bezdomn\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Tradycyjnie te\u017c przyda\u0142by si\u0119 na koniec jaki\u015b wniosek po tych wszystkich przemy\u015bleniach. Mo\u017ce wi\u0119c taki - oszcz\u0119d\u017amy s\u0105dom i rodzinie problem\u00f3w: piszmy konkretne i jednoznaczne testamenty albo\/i porz\u0105dkujmy sprawy maj\u0105tkowe za \u017cycia. Czy mo\u017ce na odwr\u00f3t - bo dlaczego w sumie maj\u0105 nas mie\u0107 za przewidywalnego nudziarza - nar\u00f3bmy w testamencie niez\u0142ego bigosu, \u017ceby nas d\u0142ugo wspominali i starali si\u0119 na nowo zrozumie\u0107. Ale przede wszystkim dlatego, \u017ceby kolejni blogerzy prawni mieli co opisywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Sygn. akt I ACa 1336\/20 S\u0105d Apelacyjny w Krakowie<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tytu\u0142 postu w zasadzie wyja\u015bnia wszystko. Mamy uprawnionego do zachowku, mamy przepisy okre\u015blaj\u0105ce wysoko\u015b\u0107 zachowku. Czy mo\u017cna obroni\u0107 si\u0119 przed takim roszczeniem argumentacj\u0105, \u017ce dochodzona kwota zachowku powinna by\u0107 zmiarkowana? Na jakiej podstawie i w jakich okoliczno\u015bciach taka obrona mog\u0142aby by\u0107 uwzgl\u0119dniona przez s\u0105d, skoro w kodeksowej regulacji zachowkowej nic o miarkowaniu nie znajdziemy. A Czytaj dalej... \"Miarkowanie zachowku\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[14,238,34,37,79,124,44,125],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2667"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2667"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2726,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2667\/revisions\/2726"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}