Skierowany wobec danej czynno\u015bci prawnej zarzut pozorno\u015bci wymaga bardzo gruntownego przedstawienia okoliczno\u015bci faktycznych sprawy. Z regu\u0142y mamy tutaj bowiem pewn\u0105 umow\u0119, zazwyczaj spisan\u0105, kt\u00f3r\u0105 z r\u00f3\u017cnych przyczyn kwestionujemy. S\u0142owu pisanemu trzeba w\u00f3wczas przedstawi\u0107 sp\u00f3jn\u0105 i logiczn\u0105 wersj\u0119 alternatywn\u0105, wykazuj\u0105c\u0105 inne ni\u017c wyra\u017cone na papierze zamiary i intencje stron. A jak to z zamiarami i intencjami bywa - udowodni\u0107 je trudno, bo wszystko dzieje si\u0119 w sferze intelektualnej. Jedynie wi\u0119c pewne zachowania stron, historia relacji, szerszy sens dzia\u0142a\u0144, czy kontekst zdarze\u0144, mog\u0105 pozwoli\u0107 w innym \u015bwietle spojrze\u0107 na tak\u0105 czynno\u015b\u0107. W poni\u017cszym przyk\u0142adzie kazus mniej typowy, jako \u017ce dotycz\u0105cy sprzeda\u017cy sieci telekomunikacyjnej. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Strony zawar\u0142y umow\u0119 sprzeda\u017cy element\u00f3w sieci i infrastruktury telekomunikacyjnej. Spraw\u0119 na drog\u0119 s\u0105dow\u0105 skierowa\u0142 nabywca, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119 wydania swojej w\u0142asno\u015bci. Obaj kontrahenci byli bowiem konkurentami na rynku us\u0142ug dost\u0119pu do internetu. Gdy jeden z nich popad\u0142 w k\u0142opoty finansowe, szuka\u0142 pomocy u drugiego. Koniec ko\u0144c\u00f3w pomoc ta przyj\u0119\u0142a form\u0119 przedmiotowej sprzeda\u017cy. S\u0105d odtwarza\u0142 stopniowo ca\u0142y mechanizm tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. <\/p>\n\n\n\n
Dnia 19 marca 2019 r. strony zawar\u0142y przed notariuszem M. M. pozorn\u0105 umow\u0119 sprzeda\u017cy sieci w formie aktu notarialnego (R. A numer (...)). Przedmiotem tej pozornej umowy by\u0142a sprzeda\u017c sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne, infrastruktury telekomunikacyjnej w postaci urz\u0105dze\u0144 telekomunikacyjnych (nieb\u0119d\u0105cych urz\u0105dzeniami ko\u0144cowymi), linii, kanalizacji, s\u0142up\u00f3w, wie\u017c, maszt\u00f3w, kabli, przewod\u00f3w oraz osprz\u0119tu wykorzystywanego przez pozwanego oraz dokumentacja. Strony ustali\u0142y w \u00a7 2 ust. 1 pozornej umowy, \u017ce wynagrodzenie nale\u017cne sprzedaj\u0105cemu b\u0119dzie stanowi\u0142o wysoko\u015b\u0107 13-krotno\u015bci miesi\u0119cznego abonamentu netto ka\u017cdej umowy klienckiej, kt\u00f3ra pozostanie aktywna na dzie\u0144 1 lipca 2019 r. Zgodnie z \u00a7 2 ust. 5, kupuj\u0105cy wp\u0142aci wadium w kwocie 600.000,00 z\u0142 w ci\u0105gu 5 dni od podpisania umowy.<\/em><\/p>
W \u00a7 2 ust. 9 pozornej umowy zapisano, i\u017c sprzedaj\u0105cy ma prawo odst\u0105pi\u0107 od umowy do dnia 30 czerwca 2019 r., p\u0142ac\u0105c 10% warto\u015bci wadium, tj. 60.000,00 z\u0142 do dnia 10 lipca 2019 r. W \u00a7 3 pozornej umowy K. B. (2) o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce poddaje si\u0119 egzekucji do kwoty 660.000,00 z\u0142 na rzecz M. F..<\/em> Przelewem z dnia 20 marca 2019 r. pow\u00f3d przekaza\u0142 na rzecz pozwanego kwot\u0119 600.000,00 z\u0142. W tytule przelewu wpisano \u201erep. a (...)\u201d.<\/em> <\/p>
Pismem z dnia 10 marca 2019 r. pozwany z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie o odst\u0105pieniu od umowy sprzeda\u017cy z dnia 19 marca 2019 roku.<\/em> Pozwany zwr\u00f3ci\u0142 powodowi \u0142\u0105cznie kwot\u0119 540.000,00 z\u0142. Dokonywa\u0142 przelew\u00f3w w nast\u0119puj\u0105cych terminach i kwotach: 8 sierpnia 2019 roku \u2013 100.000,00 z\u0142; 7 listopada 2019 roku \u2013 30.000,00 z\u0142; 23 stycznia 2020 roku \u2013 230.000,00 z\u0142; 20 lutego 2020 roku \u2013 30.000,00 z\u0142; 25 lutego 2020 roku \u2013 120.000,00 z\u0142; 27 kwietnia 2020 roku \u2013 30.000,00 z\u0142.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
No i tutaj klasyczna sytuacja - dwa r\u00f3\u017cne stanowiska i tylko jedno mo\u017ce by\u0107 prawdziwe. W takim momencie kluczowe mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednie zeznania przed s\u0105dem. S\u0105d bowiem musi zbada\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 zeznaj\u0105cego, a w takim przypadku wa\u017cne jest nie tylko co kto\u015b m\u00f3wi, ale w jaki spos\u00f3b to robi. <\/p>\n\n\n\n
Ustalaj\u0105c stan faktyczny S\u0105d Okr\u0119gowy da\u0142 wiar\u0119 zeznaniom pozwanego jako logicznym, sp\u00f3jnym i konsekwentnym oraz korespondowa\u0142y ze zwrotnymi przelewami od pozwanego na rzecz powoda oraz wiadomo\u015bci\u0105 mailow\u0105 wys\u0142an\u0105 przez powoda do pozwanego, w kt\u00f3rej informowa\u0142 go, \u017ce udzieli mu po\u017cyczki. Poza tym, zeznania sk\u0142adane przez K. B. (1) by\u0142y bezpo\u015brednie, odpowiada\u0142 wprost, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad tre\u015bci\u0105 tego co ma do przekazania, nie stosowa\u0142 nadmiernych pauz. Spos\u00f3b jego wypowiedzi by\u0142 niewymuszony i swobodny, a jego reakcje na pytania S\u0105du i pe\u0142nomocnik\u00f3w by\u0142y spontaniczne.<\/em><\/p>
S\u0105d nie da\u0142 natomiast wiary zeznaniom powoda M. F. w przewa\u017caj\u0105cej mierze, poza faktami, kt\u00f3re znalaz\u0142y potwierdzenie w przes\u0142uchaniu drugiej strony i dokumentach. Zeznania powoda nie by\u0142y sp\u00f3jne, gdy\u017c pow\u00f3d utrzymywa\u0142 przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego przes\u0142uchania \u017ce nigdy nie po\u017cyczy\u0142 pozwanemu pieni\u0119dzy, ani takiej po\u017cyczki nie proponowa\u0142. Kiedy natomiast pe\u0142nomocnik pozwanego zada\u0142a powodowi pytanie o tre\u015bci, czy pami\u0119ta maila o temacie \u201eopcja po\u017cyczki ode mnie\u201d, odpowiedzia\u0142, \u017ce nie pami\u0119ta takiego maila. Nast\u0119pnie po ujawnieniu tre\u015bci tego maila przyzna\u0142, \u017ce jednak przypomina go sobie, ale nie potrafi\u0142 logicznie wyt\u0142umaczy\u0107, dlaczego go wys\u0142a\u0142. O niewiarygodno\u015bci zezna\u0144 powoda \u015bwiadczy\u0142o tak\u017ce jego zachowanie, szczeg\u00f3lnie w momencie, w kt\u00f3rym S\u0105d dopu\u015bci\u0142 dow\u00f3d z wiadomo\u015bci mailowej z\u0142o\u017cony przez stron\u0119 pozwan\u0105. Spos\u00f3b wypowiedzi powoda znacz\u0105co si\u0119 zmieni\u0142, widoczne by\u0142o jego du\u017ce zdenerwowanie, ton g\u0142osu sta\u0142 si\u0119 niepewny, a nat\u0119\u017cenie g\u0142osu os\u0142ab\u0142o. Zacz\u0105\u0142 udziela\u0107 wymijaj\u0105cych odpowiedzi. Stosowa\u0142 liczne, nienaturalne pauzy. Kiedy S\u0105d zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do powoda, aby ustosunkowa\u0142 si\u0119 do tre\u015bci maila wys\u0142anego do pozwanego, jego wypowied\u017a przesta\u0142a by\u0107 p\u0142ynna, milcza\u0142 kilkana\u015bcie sekund.<\/em><\/p>
Uwag\u0119 S\u0105du zwr\u00f3ci\u0142y tak\u017ce zachowania niewerbalne powoda podczas zezna\u0144 pozwanego. W jego gestach mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 zdenerwowanie, niepewno\u015b\u0107. \u015awiadczy\u0107 o tym mo\u017ce m.in. impulsywne chwytanie i odk\u0142adanie przed\u0142o\u017conego przez stron\u0119 pozwan\u0105 dowodu w postaci maila. Pow\u00f3d mia\u0142 przy tym istotn\u0105 motywacj\u0119 do z\u0142o\u017cenia zezna\u0144 wskazuj\u0105cych, \u017ce strony zawar\u0142y umow\u0119 sprzeda\u017cy, gdy\u017c pozostawa\u0142o to w jego interesie finansowymi. Jak sam przyzna\u0142, prowadzili z powodem dzia\u0142alno\u015b\u0107 konkurencyjn\u0105. Podawa\u0142 w zeznaniach, \u017ce dzwoni\u0142 co jaki\u015b czas do r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 Internetu, w tym do pozwanego, z propozycj\u0105 zakupy sieci. Motywacja powoda w postaci ch\u0119ci przej\u0119cia sieci pozwanego potwierdza, \u017ce zezna\u0142 nieprawd\u0119.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Wersja przedstawiana przez pozwana by\u0142a logiczna i przekonywuj\u0105ca<\/p>\n\n\n\n
Pozwany w 2018 r. by\u0142 w trudnym po\u0142o\u017ceniu finansowym i szuka\u0142 osoby, kt\u00f3ra udzieli\u0142aby mu po\u017cyczki. Nie chcia\u0142 i nie mia\u0142 jakiegokolwiek interesu, aby sprzedawa\u0107 sw\u0105 sie\u0107, zw\u0142aszcza za kwot\u0119 tak nisk\u0105 w stosunku do jej warto\u015bci. Gdyby zdecydowa\u0142 si\u0119 na sprzeda\u017c sieci, to logicznym by\u0142oby jak najszersze og\u0142oszenie tego faktu, aby uzyska\u0107 najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 od potencjalnego kontrahenta. Tymczasem okoliczno\u015bci wskazuj\u0105, \u017ce zale\u017ca\u0142o mu na tym, aby nikt nie dowiedzia\u0142 si\u0119 o pozornej sprzeda\u017cy, tak aby nie traci\u0142 klient\u00f3w, co by\u0142oby dla niego bez znaczenia, o ile ju\u017c sie\u0107 by sprzeda\u0142.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
S\u0105d pierwszej instancji ostatecznie uzna\u0142, \u017ce strony w istocie zawar\u0142y umow\u0119 po\u017cyczki<\/p>\n\n\n\n
W rozpoznawanej sprawie nie budzi\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci S\u0105du Okr\u0119gowego, \u017ce strony zawar\u0142y pozorn\u0105 umow\u0119 sprzeda\u017cy, pod kt\u00f3r\u0105 ukryta by\u0142a rzeczywista czynno\u015b\u0107 prawna w postaci udzielenia po\u017cyczki pozwanemu przez powoda. Umowa po\u017cyczki zawiera\u0142a przy tym elementy podmiotowo i przedmiotowo istotne. Stosownie do tre\u015bci art. 720 k.c., daj\u0105cy po\u017cyczk\u0119 zobowi\u0105zuje si\u0119 przenie\u015b\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107 bior\u0105cego okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a bior\u0105cy zobowi\u0105zuje si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 t\u0119 sam\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy albo t\u0119 sam\u0105 ilo\u015b\u0107 rzeczy tego samego gatunku i tej samej jako\u015bci. Pow\u00f3d jako po\u017cyczkodawca zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do przeniesienia na rzecz pozwanego kwoty 600.000,00 z\u0142. Natomiast pozwany jako po\u017cyczkobiorca zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do zwrotu kwoty 660.000,00 z\u0142, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 kapita\u0142 g\u0142\u00f3wny w wysoko\u015bci 600.000,00 z\u0142 oraz odsetki od kapita\u0142u w wysoko\u015bci 60.000,00 z\u0142. W ocenie S\u0105du a quo, ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 dosz\u0142o do zawarcia umowy po\u017cyczki, na co godzi\u0142y si\u0119 obie strony. Zawarcie pozornej umowy, na skutek \u017c\u0105dania powoda, w formie aktu notarialnego, mia\u0142o na celu wy\u0142\u0105cznie mocniejsze zabezpieczenie interesu M. F.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Pozwany wygra\u0142 w I instancji, a apelacja powoda nie okaza\u0142a si\u0119 skuteczna. S\u0105d odwo\u0142awczy zaakceptowa\u0142 wniosek o pozorno\u015bci umowy sprzeda\u017cy, przy czym doda\u0142 w tym zakresie tak\u017ce dalsze konkluzje. <\/p>\n\n\n\n
Zdaniem S\u0105du Apelacyjnego, zastrze\u017cenie takie by\u0142oby zb\u0119dne, wr\u0119cz nielogiczne, je\u015bliby intencj\u0105 pozwanego rzeczywi\u015bcie mia\u0142aby by\u0107 sprzeda\u017c sieci z uwagi na planowane rozpocz\u0119cie nowego biznesu \u2013 tak bowiem twierdzi\u0142 pow\u00f3d wyja\u015bniaj\u0105c, dlaczego pozwany by\u0142 w og\u00f3le by\u0142 zainteresowany sprzedaniem mu sieci, b\u0119d\u0105cej wszak podstaw\u0105 prowadzenia przeze\u0144 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Ponadto w umowie pozwany podda\u0142 si\u0119 egzekucji na zasadzie art. 777 \u00a7 1 pkt 5 k.p.c. do kwoty 660.000 z\u0142, mimo \u017ce cena sprzeda\u017cy opiewa\u0142a na 600.000 z\u0142, za\u015b 60.000 z\u0142 mia\u0142o stanowi\u0107 warto\u015b\u0107 odst\u0119pnego. Koreluje to ze stanowiskiem pozwanego, i\u017c zawarte w umowie \u201eodst\u0119pne\u201d wynosz\u0105ce 10 % wadium w istocie stanowi\u0107 mia\u0142o wynagrodzenie powoda za udzielenie po\u017cyczki.<\/em><\/p>
Co wi\u0119cej, sam pow\u00f3d podczas przes\u0142uchania jeszcze przed okazaniem mu maila z dnia 28 lutego 2019 r. zezna\u0142, \u017ce sam pozwany twierdzi\u0142, i\u017c wola\u0142by po\u017cyczy\u0107 pieni\u0105dze, a nie - sprzedawa\u0107 sie\u0107, i dopiero w reakcji na odpowied\u017a powoda, i\u017c nie jest on bankiem (k. 112 verte), pozwany przysta\u0142 na zaproponowan\u0105 przez powoda konstrukcj\u0119 umowy.<\/em><\/p>
W ocenie S\u0105du Apelacyjnego, opisane wy\u017cej okoliczno\u015bci s\u0142usznie da\u0142y S\u0105dowi a quo asumpt do postawienia tezy o pozorno\u015bci umowy sprzeda\u017cy i s\u0142usznie ten S\u0105d uzna\u0142, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0142a ona ukryciu innej umowy - umowy po\u017cyczki. Umowa nie wywo\u0142a\u0142a zatem skutku w zakresie przeniesienia prawa w\u0142asno\u015bci sieci na powoda, i tym samym nie legitymuje go do wyst\u0105pienia z pow\u00f3dztwem wydobywczym. Stanowisko S\u0105du a quo ma oparcie w adekwatnym orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego, a powy\u017csze wzgl\u0119dy czyni\u0105 chybionym zarzut naruszenia przez S\u0105d Okr\u0119gowy art. 83 \u00a7 k.c.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Skoro umowa sprzeda\u017cy by\u0142a niewa\u017cna, to pow\u00f3d nie naby\u0142 w\u0142asno\u015bci sieci, a tym samym jego pow\u00f3dztwo o jej wydanie nie mog\u0142o si\u0119 osta\u0107. Aspekt dalszych rozlicze\u0144 stron - z tytu\u0142u faktycznej po\u017cyczki - to ju\u017c temat pod inn\u0105 sygnatur\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Ten kazus dobrze pokazuje, \u017ce nawet umowa sporz\u0105dzona u notariusza nie daje gwarancji, \u017ce jej tre\u015b\u0107 jest wa\u017cna i wywo\u0142a ona skutki prawne. Pozorno\u015b\u0107 nie rozr\u00f3\u017cnia formy czynno\u015bci prawnej, ale z pewno\u015bci\u0105 udzia\u0142 funkcjonariusza publicznego pozwala nada\u0107 dzia\u0142aniom stron bardziej formalny walor. Wszak \u017cadna osoba trzecia, kt\u00f3ra zapozna\u0142aby si\u0119 z tak\u0105 umow\u0105, nie mog\u0142aby z jej tre\u015bci wysnu\u0107 podejrze\u0144 dotycz\u0105cych przes\u0142anek pozorno\u015bci. Tym zapalnikiem, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 rozsadzi\u0107 ostatecznie ca\u0142\u0105 transakcj\u0119 sprzeda\u017cy, dysponowa\u0142 tylko sprzedaj\u0105cy. I tutaj wracamy do w\u0105tku, kt\u00f3ry opisywany by\u0142 ostatnio na blogu - zakresu zwi\u0105zania innego s\u0105du wcze\u015bniejszym wyrokiem. Wszak to (pozorny) nabywca zainicjowa\u0142 spraw\u0119 w oparciu o prawo rzeczowe, a s\u0105d potwierdzi\u0142 pozorno\u015b\u0107 - ale tylko w uzasadnieniu, a nie wprost w sentencji. Czy je\u015bli teraz sprzedawca wytoczy spraw\u0119 np. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z tej umowy sprzeda\u017cy przez wzgl\u0105d na jej niewa\u017cno\u015b\u0107 (pozorno\u015b\u0107), to drugi sk\u0142ad s\u0105du b\u0119dzie bezwzgl\u0119dnie zwi\u0105zany rozwa\u017caniami z omawianego uzasadnienia ? Czy jest w og\u00f3le sens takie pow\u00f3dztwo wytacza\u0107? Czy umowa jest generalnie niewa\u017cna, czy tylko w aspekcie jej prawnorzeczowej realizacji ? A co z aspektami podatkowymi? I tu by pasowa\u0142a ma\u0142a ankieta dla czytelnik\u00f3w, w stylu - ja uwa\u017cam, \u017ce .... To s\u0105 takie w\u0142a\u015bnie dylematy w\u0142a\u015bciwe dla przekombinowanych dzia\u0142a\u0144 samych zainteresowanych - gdzie mo\u017cna mie\u0107 oznaczone przekonanie i argumenty, ale jak ostatecznie b\u0119dzie, to si\u0119 dowiedzie\u0107 mo\u017cna tylko z konkretnego wyroku. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Skierowany wobec danej czynno\u015bci prawnej zarzut pozorno\u015bci wymaga bardzo gruntownego przedstawienia okoliczno\u015bci faktycznych sprawy. Z regu\u0142y mamy tutaj bowiem pewn\u0105 umow\u0119, zazwyczaj spisan\u0105, kt\u00f3r\u0105 z r\u00f3\u017cnych przyczyn kwestionujemy. S\u0142owu pisanemu trzeba w\u00f3wczas przedstawi\u0107 sp\u00f3jn\u0105 i logiczn\u0105 wersj\u0119 alternatywn\u0105, wykazuj\u0105c\u0105 inne ni\u017c wyra\u017cone na papierze zamiary i intencje stron. A jak to z zamiarami i intencjami Czytaj dalej... \"Pozorna sprzeda\u017c sieci\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[30,34,295,37,79,41,169,278],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2753"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2753"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2760,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2753\/revisions\/2760"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}