Nieszcz\u0119\u015bliwe wypadki s\u0105 zazwyczaj rezultatem kilku r\u00f3\u017cnych przyczyn. Pewnym zbiegiem niezale\u017cnych okoliczno\u015bci, kt\u00f3re zespalaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b nieuchronnie zmierzaj\u0105cy do tragicznego fina\u0142u. Kiedy do nich dochodzi, to cz\u0119sto poszkodowani lub krewni ofiary bij\u0105 si\u0119 z my\u015blami, \u017ce mo\u017ce wystarczy\u0142oby, gdyby np. ofiara wypadku wysz\u0142a z domu minut\u0119 p\u00f3\u017aniej. Je\u015bli takie zdarzenie wi\u0105\u017ce si\u0119 nast\u0119pnie z pow\u00f3dztwem cywilnym, to wszystkie te fakty i zale\u017cno\u015bci poddane s\u0105 analizie przez s\u0105d. Niekiedy wywnioskowana w ten spos\u00f3b historia budzi wr\u0119cz niedowierzanie i dla s\u0142uchaczy stanowi namacalny przyk\u0142ad czego\u015b, co potocznie nazywa si\u0119 ogromnym pechem, fatum czy przeznaczeniem. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Przytaczany poni\u017cej kazus dotyczy\u0142 roszcze\u0144 cywilnych, z jakimi wyst\u0105pili krewni osoby (T.G.), kt\u00f3ra zgin\u0119\u0142a podczas podr\u00f3\u017cy tramwajem. Opis zdarze\u0144 warto przytoczy\u0107 szerzej, \u017ceby zarysowa\u0107 jak nieszcz\u0119\u015bliwie dosz\u0142o to tego \u015bmiertelnego wypadku. <\/p>\n\n\n\n
- na jednym z przystank\u00f3w do tramwaju wsiad\u0142 starszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 miejsce stoj\u0105ce obok drzwi, niedaleko miejsca zajmowanego przez T. G.; gdy tramwaj ruszy\u0142, pasa\u017cer ten podszed\u0142 do miejsca zajmowanego przez T. G., aby zaj\u0105\u0107 wolne miejsce siedz\u0105ce przy oknie, znajduj\u0105ce si\u0119 obok miejsca zajmowanego przez ojca powod\u00f3w; T. G. zacz\u0105\u0142 wstawa\u0107 z zajmowanego miejsca, aby przepu\u015bci\u0107 starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119 do miejsca pod oknem; podnosz\u0105c si\u0119, nie trzyma\u0142 si\u0119 \u017cadnego uchwytu ani por\u0119czy, praw\u0105 r\u0119k\u0119 mia\u0142 zaj\u0119t\u0105 przez telefon kom\u00f3rkowy, a w lewej trzyma\u0142 teczk\u0119<\/em><\/p>
- podczas przyjmowania pozycji wyprostowanej ojciec powod\u00f3w straci\u0142 r\u00f3wnowag\u0119<\/em>
i zosta\u0142 zarzucony na drzwi tramwaju; pod ci\u0119\u017carem m\u0119\u017cczyzny drzwi najpierw odchyli\u0142y si\u0119 od pud\u0142a pojazdu w dolnej cz\u0119\u015bci, a nast\u0119pnie odpad\u0142y od niego w ca\u0142o\u015bci, wypadaj\u0105c na zewn\u0105trz razem z T. G.;<\/em><\/p>- w momencie wypadku tramwaj przeje\u017cd\u017ca\u0142 po \u0142uku torowiska, a utrzymanie r\u00f3wnowagi w poje\u017adzie by\u0142o utrudnione r\u00f3wnie\u017c dla innych jego pasa\u017cer\u00f3w, zar\u00f3wno siedz\u0105cych, jak i stoj\u0105cych, kt\u00f3rzy ko\u0142ysali si\u0119 i chwiali na zajmowanych miejscach;<\/em><\/p>
- w momencie zdarzenia tramwaj jecha\u0142 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 48 km\/h, dopuszczaln\u0105 na tym odcinku torowiska, na kt\u00f3rym obowi\u0105zywa\u0142o ograniczenie pr\u0119dko\u015bci do 50 km\/h; jednak\u017ce maksymalna dopuszczalna pr\u0119dko\u015b\u0107 poruszania si\u0119 pojazdu na \u0142uku, na kt\u00f3rym wyst\u0105pi\u0142 wypadek, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego parametry, zosta\u0142a niew\u0142a\u015bciwie dobrana; aby niezr\u00f3wnowa\u017cone przyspieszenie dzia\u0142aj\u0105ce w poje\u017adzie nie przekracza\u0142o warto\u015bci okre\u015blonej w Polskiej Normie PN-K-92008, tramwaj powinien si\u0119 porusza\u0107 z maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 32,2 km\/h; przy pr\u0119dko\u015bci niemal 50 km\/h dzia\u0142aj\u0105ce w poje\u017adzie niezr\u00f3wnowa\u017cone przyspieszenie przekracza ponad dwukrotnie normatywn\u0105 warto\u015b\u0107, co mo\u017ce stwarza\u0107 sytuacje potencjalnie niebezpieczne dla pasa\u017cer\u00f3w;<\/em><\/p>
- pojazd by\u0142 sprawny technicznie, lecz rolka umieszczona w dolnej prowadnicy tego p\u0142ata drzwi, kt\u00f3ry odpad\u0142 od pojazdu, by\u0142a wyregulowana niezgodnie z dokumentacj\u0105 techniczn\u0105 drzwi, poniewa\u017c osadzono j\u0105 w prowadnicy zbyt p\u0142ytko; niew\u0142a\u015bciwe wyregulowanie rolki mog\u0142o by\u0107 wynikiem jej nieprawid\u0142owego monta\u017cu b\u0105d\u017a eksploatacji drzwi; niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b monta\u017cu rolki w prowadnicy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ata drzwi na wyrwanie;<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Strona pozwana broni\u0142a si\u0119 przed odpowiedzialno\u015bci\u0105. Tak\u017ce w apelacji, gdy\u017c w I instancji spraw\u0119 przegra\u0142a. Podnosi\u0142a, \u017ce zgodnie z zasadami obowi\u0105zuj\u0105cymi dla tego typu przejazd\u00f3w pasa\u017cer stoj\u0105cy powinien trzyma\u0107 si\u0119 por\u0119czy. Podwa\u017cana by\u0142a opinia bieg\u0142ych, kwestionowane przes\u0142anki warunkuj\u0105ce dan\u0105 wysoko\u015b\u0107 roszczenia. Obrona by\u0142a o tyle trudna, \u017ce formaln\u0105 podstaw\u0105 odpowiedzialno\u015bci by\u0142 art. 435 k.c., a tym samym zakres przes\u0142anek wy\u0142\u0105czaj\u0105cych odpowiedzialno\u015b\u0107 by\u0142 w tym przypadku mocno ograniczony. Polemika dotyczy\u0142a tak\u017ce uznania T.G. za \"pasa\u017cera siedz\u0105cego\", jako \u017ce S\u0105d I instancji przyj\u0105\u0142, i\u017c: <\/p>\n\n\n\n
chwilowe powstanie z miejsca siedz\u0105cego w celu przepuszczenia innego pasa\u017cera do s\u0105siedniego miejsca nie oznacza, \u017ce pasa\u017cer powstaj\u0105cy z miejsca zajmuje miejsce stoj\u0105ce, nale\u017cy go w dalszym ci\u0105gu traktowa\u0107 jako pasa\u017cera zajmuj\u0105cego miejsce siedz\u0105ce, takiego pasa\u017cera nie obejmuje \u00a7 3 ust. 1 pkt 2 Przepis\u00f3w porz\u0105dkowych dotycz\u0105cych przewozu os\u00f3b i baga\u017cu pojazdami komunikacji miejskiej w K. obowi\u0105zek trzymania si\u0119 uchwytu lub por\u0119czy, kt\u00f3ry zosta\u0142 wprowadzony dla pasa\u017cer\u00f3w zajmuj\u0105cych miejsca stoj\u0105ce;<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Konsekwentnie jednak s\u0105dy potwierdzi\u0142y, \u017ce T.G. nie naruszy\u0142 regulaminu przewo\u017anika. Nie spos\u00f3b by\u0142o te\u017c jednoznacznie przypisa\u0107 winy innym zaanga\u017cowanym w ca\u0142o\u015b\u0107 sprawy podmiotom. Zreszt\u0105 r\u00f3wnolegle wytoczona sprawa karna r\u00f3wnie\u017c nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 skazaniem.<\/p>\n\n\n\n
Podniesienie si\u0119 z miejsca siedz\u0105cego bez zapewnienia swobody uchwytu z powodu trzymanych przedmiot\u00f3w mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o braku ostro\u017cno\u015bci, ale absolutnie nie musi, gdy si\u0119 zwr\u00f3ci uwag\u0119 na nag\u0142o\u015b\u0107 zdarzenia zobrazowan\u0105 materia\u0142em wizualnym. Pokusi\u0107 si\u0119 nawet mo\u017cna o stwierdzenie, \u017ce nawet gdyby ojciec powod\u00f3w mia\u0142 wolne r\u0119ce, nie zd\u0105\u017cy\u0142by z\u0142apa\u0107 jakiegokolwiek uchwytu. Zachowanie poszkodowanego nie by\u0142o te\u017c wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 zdarzenia, albowiem to drzwi pojazdu nie spe\u0142ni\u0142y swojego zadania zabezpieczenia podr\u00f3\u017cnych, na co wp\u0142yw mia\u0142o tak\u017ce gwa\u0142towne przyspieszenie. Nie spos\u00f3b wy\u0142\u0105cznej winy przypisa\u0107 te\u017c pozwanemu, producentowi tramwaju i zarz\u0105dcy torowiska, kt\u00f3ry wyznaczy\u0142 dopuszczaln\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107. Nawet je\u017celi bowiem powodem wypadni\u0119cia drzwi by\u0142a wada konstrukcyjna, czego dowie\u015b\u0107 pozwanej si\u0119 nie uda\u0142o, to jak wskazano wy\u017cej i tak pozwana by\u0142a zobligowana przed dopuszczeniem pojazdu do u\u017cytkowania upewni\u0107 si\u0119, \u017ce jest on bezpieczny dla pasa\u017cer\u00f3w. Odno\u015bnie z kolei dopuszczalnej pr\u0119dko\u015bci, zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, \u017ce nie zawsze b\u0119dzie ona pr\u0119dko\u015bci\u0105 bezpieczn\u0105, co winien mie\u0107 na uwadze kieruj\u0105cy pojazdem.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Odr\u0119bnym zagadnieniem by\u0142a sprawa ewentualnego przyczynienia. <\/p>\n\n\n\n
Z ustale\u0144 faktycznych S\u0105du pierwszej instancji wynika w spos\u00f3b nie budz\u0105cy \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zachowanie T. G. przyczyni\u0142o si\u0119 do wypadku, albowiem gdyby nie wsta\u0142 z miejsca lub ca\u0142y czas trzyma\u0142 si\u0119 uchwytu, do zdarzenia by nie dosz\u0142o. Sam ten fakt nie oznacza jednak, \u017ce zas\u0105dzone na rzecz powod\u00f3w zado\u015b\u0107uczynienie winno zosta\u0107 zmiarkowane. Samo przyczynienie si\u0119 do powstania szkody nie przes\u0105dza jeszcze<\/em> o ograniczeniu obowi\u0105zku naprawienia szkody, a ponadto stopie\u0144 przyczynienia si\u0119 nie jest bezpo\u015brednim wyznacznikiem zakresu tego ograniczenia. O tym, czy obowi\u0105zek naprawienia szkody nale\u017cy ograniczy\u0107 ze wzgl\u0119du na przyczynienie si\u0119, a je\u017celi tak, to w jakim stopniu, decyduje s\u0105d w ramach s\u0119dziowskiego wymiaru odszkodowania, w granicach wyznaczonych przez <\/em>art. 362 k.c. (por. postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z 10 pa\u017adziernika 2018 r., I CSK 266\/18). W okoliczno\u015bciach rozpoznawanej sprawy nawet gdyby przyj\u0105\u0107, \u017ce ojciec powod\u00f3w zaniecha\u0142 nale\u017cytej ostro\u017cno\u015bci przy ust\u0119powaniu miejsca innemu pasa\u017cerowi, stopie\u0144 jego zawinienia uzna\u0107 nale\u017ca\u0142oby za znikomy, albowiem dzia\u0142a\u0142 z pobudek zas\u0142uguj\u0105cych na spo\u0142eczn\u0105 aprobat\u0119 i w \u017caden spos\u00f3b nie m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107, \u017ce takie b\u0119d\u0105 nast\u0119pstwa jego zachowania. W tej sytuacji brak by\u0142o w ocenie S\u0105du Apelacyjnego wystarczaj\u0105cych podstaw do zmniejszenia w jakimkolwiek zakresie zado\u015b\u0107uczynienia nale\u017cnego powodom.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Ostatecznie apelacja pozwanego zosta\u0142a oddalona. Ale nawet wygrana w takim procesie nie gwarantuje, \u017ce przestan\u0105 nadal nasuwa\u0107 si\u0119 pytania. Ewentualn\u0105 refleksj\u0119, \u017ce tak po prostu mia\u0142o by\u0107, trudno uzna\u0107 za jakiekolwiek pocieszenie. Czasem nadmiar szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tylko mocniej uwidacznia to, \u017ce wystarczy\u0142by jeden, lekko tylko odmienny element z ca\u0142ej tej uk\u0142adanki zdarze\u0144, \u017ceby unikn\u0105\u0107 tragedii. A gdyby siedzia\u0142 na innym miejscu, gdyby nie ust\u0119powa\u0142 miejsca, gdyby nie trzyma\u0142 telefonu, gdyby tramwaj nie jecha\u0142 akurat na \u0142uku, gdyby jecha\u0142 nieco wolniej, gdyby w ko\u0144cu - bo to jest w zasadzie najbardziej ra\u017c\u0105ce z perspektywy zwyk\u0142ego u\u017cytkownika tramwaj\u00f3w - drzwi pojazdu nie wypad\u0142y pod naporem pasa\u017cera... Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej. S\u0105dy zweryfikowa\u0142y wszystkie te zale\u017cno\u015bci, uzasadni\u0142y swoje stanowisko i zbudowa\u0142y konkretn\u0105 argumentacj\u0119 prawn\u0105. Co wi\u0119cej - nawet bez tej otoczki prawnej i abstrahuj\u0105c od zas\u0105dzonych kwot - wyrok wydaje si\u0119 trafia\u0107 w spo\u0142eczne poczucie s\u0142uszno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
I ACa 822\/20 - wyrok S\u0105d Apelacyjny w Krakowie<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nieszcz\u0119\u015bliwe wypadki s\u0105 zazwyczaj rezultatem kilku r\u00f3\u017cnych przyczyn. Pewnym zbiegiem niezale\u017cnych okoliczno\u015bci, kt\u00f3re zespalaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b nieuchronnie zmierzaj\u0105cy do tragicznego fina\u0142u. Kiedy do nich dochodzi, to cz\u0119sto poszkodowani lub krewni ofiary bij\u0105 si\u0119 z my\u015blami, \u017ce mo\u017ce wystarczy\u0142oby, gdyby np. ofiara wypadku wysz\u0142a z domu minut\u0119 p\u00f3\u017aniej. Je\u015bli takie zdarzenie wi\u0105\u017ce si\u0119 nast\u0119pnie z Czytaj dalej... \"Pech czy wina – przes\u0142anki odszkodowawcze\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[32,34,37,41,59,57],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2765"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2773,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765\/revisions\/2773"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}