{"id":279,"date":"2014-02-16T21:11:41","date_gmt":"2014-02-16T19:11:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/?p=279"},"modified":"2018-09-03T21:52:36","modified_gmt":"2018-09-03T19:52:36","slug":"spolka-cywilna-jako-powod-lub-pozwany","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/prawnik-lublin\/spolka-cywilna-jako-powod-lub-pozwany\/","title":{"rendered":"Sp\u00f3\u0142ka cywilna jako pow\u00f3d lub pozwany"},"content":{"rendered":"

W przypadku relacji prawnych, kt\u00f3re obejmuj\u0105 maj\u0105tek sp\u00f3\u0142ki cywilnej, warto jest u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce zwi\u0105zana z t\u0105 instytucj\u0105 specyfika ma bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na proces cywilny. Osoby, kt\u00f3re bez pomocy prawnika zamierzaj\u0105 zg\u0142\u0119bi\u0107 ten problem, z regu\u0142y staj\u0105 przed dylematem, czy konieczny jest udzia\u0142 w ewentualnej sprawie s\u0105dowej wszystkich wsp\u00f3lnik\u00f3w \u2013 odpowiednio po stronie pozwanej jak i powodowej. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie pozycja wierzyciela lub d\u0142u\u017cnika \u2013 determinuj\u0105ca status jednej lub drugiej strony procesu \u2013 jest w tym aspekcie bardzo istotna. <\/span><\/p>\n

Za\u0142o\u017cy\u0107 nale\u017cy, \u017ce pozwy, w kt\u00f3rych jako stron\u0119 wskazuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie sp\u00f3\u0142k\u0119 cywiln\u0105 nie s\u0105 cz\u0119ste, za\u015b b\u0142\u0119du tego \u0142atwo unikn\u0105\u0107 czytaj\u0105c liczne wpisy tematyczne w Internecie. Dla porz\u0105dku wypada jednak powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce stron\u0105 stosunk\u00f3w cywilnoprawnych nie jest sama sp\u00f3\u0142ka, ale jej wsp\u00f3lnicy i zasada ta przek\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na post\u0119powanie cywilne.<\/p>\n

Przechodz\u0105c za\u015b do sposobu okre\u015blenia reprezentacji sp\u00f3\u0142ki cywilnej w procesie<\/a> nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce w przypadku, gdy sp\u00f3\u0142ka taka jest stron\u0105 pozwan\u0105, pozew mo\u017ce by\u0107 wytoczony przeciwko kt\u00f3remukolwiek ze wsp\u00f3lnik\u00f3w. Nie ma potrzeby pozywa\u0107 wszystkich, cho\u0107 jest to zasadne \u2013 cho\u0107by z punktu widzenia przysz\u0142ej egzekucji. Do egzekucji z maj\u0105tku wsp\u00f3lnego wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki konieczny jest tytu\u0142 egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wsp\u00f3lnikom.<\/p>\n

Je\u015bli jednak \u2013 u\u017cywaj\u0105c nadal tego skr\u00f3tu my\u015blowego \u2013 sp\u00f3\u0142ka cywilna wyst\u0119powa\u0107 ma po stronie powodowej, to w takim wypadku zachodzi wsp\u00f3\u0142uczestnictwo konieczne i jednolite. Powodami s\u0105 wi\u0119c wszyscy wsp\u00f3lnicy i tak powinny by\u0107 wnoszone tego typu pozwy. W razie pomini\u0119cia tego wymogu, tj. je\u017celi oka\u017ce si\u0119, \u017ce nie wyst\u0119puj\u0105 w charakterze powod\u00f3w lub pozwanych wszystkie osoby, kt\u00f3rych \u0142\u0105czny udzia\u0142 w sprawie jest konieczny, s\u0105d wezwie stron\u0119 powodow\u0105, aby oznaczy\u0142a w wyznaczonym terminie osoby niebior\u0105ce udzia\u0142u w taki spos\u00f3b, by ich wezwanie lub zawiadomienie by\u0142o mo\u017cliwe, a w razie potrzeby, aby wyst\u0105pi\u0142a z wnioskiem o ustanowienie kuratora. Zagadnienia powy\u017csze znajduj\u0105 om\u00f3wienie w orzecznictwie<\/a> S\u0105du Najwy\u017cszego, przyk\u0142adowo w poni\u017cszych tezach uchwa\u0142y SN z dnia 9 lutego 2011 r.<\/p>\n

Sp\u00f3\u0142ka cywilna nie ma osobowo\u015bci prawnej, nie mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c uznana za jednostk\u0119 organizacyjn\u0105 okre\u015blon\u0105 w art. 33 1 k.c. Nie ma tak\u017ce zdolno\u015bci s\u0105dowej; jest wielostronnym stosunkiem zobowi\u0105zaniowym \u0142\u0105cz\u0105cym wsp\u00f3lnik\u00f3w, ukszta\u0142towanym dla osi\u0105gni\u0119cia wsp\u00f3lnego celu gospodarczego (art. 860 k.c.). Ten cel jest realizowany za pomoc\u0105 maj\u0105tku, kt\u00f3ry jest wsp\u00f3lnym maj\u0105tkiem wsp\u00f3lnik\u00f3w (art. 863, 871 \u00a7 2 i art. 875 \u00a7 1 k.c.). Cechy tego maj\u0105tku \u2013 niemo\u017cno\u015b\u0107 rozporz\u0105dzenia udzia\u0142em i zaspokojenia z udzia\u0142u oraz niemo\u017cno\u015b\u0107 podzia\u0142u maj\u0105tku w czasie trwania sp\u00f3\u0142ki \u2013 nadaj\u0105 mu charakter wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej tak\u017ce maj\u0105tek obj\u0119ty ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 wsp\u00f3lno\u015bci\u0105 ustawow\u0105 (art. 35 k.r.o.)<\/p>\n

Taki charakter maj\u0105tku wsp\u00f3lnik\u00f3w nie jest kwestionowany w judykaturze i pi\u015bmiennictwie, zwr\u00f3cono jednak uwag\u0119, \u017ce konstrukcja wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cywilnej nie obejmuje pasyw\u00f3w, wobec czego nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 tu o \u0142\u0105cznej wsp\u00f3lno\u015bci zobowi\u0105za\u0144 (postanowienia S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 17 stycznia 2003 r., I CK 109\/02, OSNC 2004, nr 5, poz. 73 i z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 325\/08, OSNC \u2013 ZD 2009, nr D, poz. 101). Na podstawie wyra\u017anego przepisu ustawy (art. 864 k.c.), za zobowi\u0105zanie sp\u00f3\u0142ki wsp\u00f3lnicy odpowiedzialni s\u0105 solidarnie, a wierzyciel nie ma w\u00f3wczas obowi\u0105zku pozywania wszystkich wsp\u00f3lnik \u00f3w (art. 366 k.c.), nie zachodzi wi\u0119c po ich stronie wsp\u00f3\u0142uczestnictwo konieczne. W doktrynie podkre\u015bla si\u0119 jednak, \u017ce mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 po stronie biernej wsp\u00f3\u0142uczestnictwo konieczne wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cywilnej na og\u00f3lnych zasadach, np. przy pow\u00f3dztwie o ukszta\u0142towanie prawa lub o ustalenie praw rzeczowych.<\/p>\n

Na podstawie art. 864 k.c. wsp\u00f3lnicy s\u0105 solidarnie odpowiedzialni za zobowi\u0105zania zaci\u0105gni\u0119te w ich imieniu lub wynikaj\u0105ce ze zdarze\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 do ich wsp\u00f3lnego maj\u0105tku albo wsp\u00f3lnej dzia\u0142alno\u015bci. Przepis ten, o charakterze bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105cym, wyra\u017ca jednocze\u015bnie zasad\u0119, \u017ce ka\u017cdy wsp\u00f3lnik odpowiada za ca\u0142o\u015b\u0107 zobowi\u0105za\u0144 sp\u00f3\u0142ki ca\u0142ym swoim maj\u0105tkiem, tak\u017ce maj\u0105tkiem osobistym (por. te\u017c art. 778 k.p.c.). Zauwa\u017calna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy materialnoprawnym pod\u0142o\u017cem aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cywilnej wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na pozycj\u0119 procesow\u0105 wsp\u00f3lnik\u00f3w w post\u0119powaniu s\u0105dowym. Na tym tle zachodzi potrzeba rozstrzygni\u0119cia, czy istniej\u0105ce mi\u0119dzy nimi wsp\u00f3\u0142uczestnictwo materialne, wynikaj\u0105ce ze wsp\u00f3lnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w (art. 72 \u00a7 1 pkt 1 k.p.c.), ma r\u00f3wnie\u017c charakter wsp\u00f3\u0142uczestnictwa koniecznego po stronie czynnej (art. 72 \u00a7 2 k.p.c.).<\/p>\n

W judykaturze nie ma potwierdzenia wprost wsp\u00f3\u0142uczestnictwa koniecznego wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cywilnej po stronie powodowej, ale tak\u0105 konkluzj\u0119 mo\u017cna wyprowadzi\u0107 po\u015brednio z zastosowanej argumentacji. S\u0105d Najwy\u017cszy wyrazi\u0142 pogl\u0105d, \u017ce po rozwi\u0105zaniu sp\u00f3\u0142ki cywilnej ka\u017cdy wsp\u00f3lnik mo\u017ce przed podzia\u0142em maj\u0105tku wsp\u00f3lnego wsp\u00f3lnik\u00f3w samodzielnie dochodzi\u0107 przypadaj\u0105cej mu cz\u0119\u015bci wierzytelno\u015bci, w granicach przys\u0142uguj\u0105cego udzia\u0142u w tym maj\u0105tku (wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 6 listopada 2002 r., I CKN 1118\/00, \u201eBiuletyn SN\u201d 2003, nr 3, poz. 16, z dnia 10 lutego 2004 r., IV CK 12\/03, OSNC 2005, nr 3, poz. 44 i z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 325\/08). Taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u2013 jak podkre\u015blono \u2013 otwiera si\u0119 dopiero po rozwi\u0105zaniu sp\u00f3\u0142ki, gdy do maj\u0105tku wsp\u00f3lnik\u00f3w maj\u0105 zastosowanie przepisy o wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci w cz\u0119\u015bciach u\u0142amkowych (art. 875 \u00a7 1 k.c.). Takiej mo\u017cliwo\u015bci nie by\u0142o natomiast przy istnieniu wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej, w czasie trwania sp\u00f3\u0142ki. W judykaturze nie zosta\u0142o potwierdzone uprawnienie wsp\u00f3lnika istniej\u0105cej sp\u00f3\u0142ki cywilnej do samodzielnego dochodzenia wierzytelno\u015bci wchodz\u0105cej w sk\u0142ad maj\u0105tku wsp\u00f3lnego.<\/p>\n

W pi\u015bmiennictwie przewa\u017ca pogl\u0105d, \u017ce w sprawach o zas\u0105dzenie wierzytelno\u015bci nale\u017c\u0105cej do maj\u0105tku wsp\u00f3lnego \u0142\u0105czy wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cywilnej wsp\u00f3\u0142uczestnictwo materialne konieczne, oparte na wsp\u00f3lno\u015bci praw i obowi\u0105zk\u00f3w, wynikaj\u0105ce z istoty stosunku prawnego (art. 72 \u00a7 1 pkt 1 i \u00a7 2 k.p.c), wyst\u0119puje tu bowiem jednakowa sytuacja prawna tych os\u00f3b ze wzgl\u0119du na tre\u015b\u0107 \u017c\u0105dania i potrzeb\u0119 rozci\u0105gni\u0119cia na nich skutecznej ochrony prawnej. W przepisach dotycz\u0105cych sp\u00f3\u0142ki cywilnej nie ma postanowie\u0144 upowa\u017cniaj\u0105cych poszczeg\u00f3lnych wsp\u00f3lnik\u00f3w do samodzielnego dochodzenia \u201epraw przys\u0142uguj\u0105cych sp\u00f3\u0142ce\u201d. Przepisem takim nie jest art. 866 k.c., upowa\u017cniaj\u0105cy wsp\u00f3lnika do reprezentowania wszystkich wsp\u00f3lnik\u00f3w. Nie ma r\u00f3wnie\u017c zastosowania art. 209 i 366 k.c. Pogl\u0105d odmienny odwo\u0142uje si\u0119 do tre\u015bci art. 864 k.c., z propozycj\u0105 zastosowania go przez analogi\u0119 do ochrony praw wsp\u00f3\u0142posiadanych przez wsp\u00f3lnik\u00f3w. Oznacza\u0142oby to wyeliminowanie wsp\u00f3\u0142uczestnictwa koniecznego w procesie z udzia\u0142em wsp\u00f3lnik\u00f3w czynnej sp\u00f3\u0142ki cywilnej.<\/p>\n

Za trafny nale\u017cy uzna\u0107 pogl\u0105d potwierdzaj\u0105cy istnienie wsp\u00f3\u0142uczestnictwa materialnego koniecznego (art. 72 \u00a7 1 pkt 1 i \u00a7 2 k.p.c.) po stronie czynnej wsp\u00f3lnik\u00f3w istniej\u0105cej sp\u00f3\u0142ki cywilnej w sprawie o zas\u0105dzenie wierzytelno\u015bci nale\u017c\u0105cej do ich maj\u0105tku wsp\u00f3lnego. O takim charakterze wsp\u00f3\u0142uczestnictwa
\n\u015bwiadczy wsp\u00f3lno\u015b\u0107 praw i obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych ze wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej, wymagaj\u0105ca \u0142\u0105cznego wyst\u0119powania w sprawie wszystkich uprawnionych podmiot\u00f3w. Wsp\u00f3lno\u015b\u0107 \u0142\u0105czna oznacza niepodzielno\u015b\u0107 maj\u0105tku oraz brak okre\u015blenia wysoko\u015bci udzia\u0142\u00f3w przys\u0142uguj\u0105cych poszczeg\u00f3lnym wsp\u00f3lnikom; ka\u017cdy z nich jest wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku jako ca\u0142o\u015bci oraz ka\u017cdej rzeczy i prawa wchodz\u0105cych w jego sk\u0142ad. Przed rozwi\u0105zaniem sp\u00f3\u0142ki nie da si\u0119 wi\u0119c uzasadni\u0107 samodzielnej legitymacji wsp\u00f3lnika do \u017c\u0105dania na w\u0142asn\u0105 rzecz wierzytelno\u015bci obj\u0119tej tak\u0105 wsp\u00f3lno\u015bci\u0105. By\u0142oby to w istocie roszczenie ukierunkowane na powi\u0119kszenie maj\u0105tku odr\u0119bnego wsp\u00f3lnika. Artyku\u0142 863 k.c. ma charakter imperatywny, wy\u0142\u0105czaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 korekt ze strony wsp\u00f3lnik\u00f3w, nale\u017cy wi\u0119c podzieli\u0107 wyra\u017cone w judykaturze stanowisko, \u017ce samodzieln\u0105 legitymacj\u0119 do dochodzenia na w\u0142asn\u0105 rzecz przypadaj\u0105cej mu cz\u0119\u015bci wierzytelno\u015bci wsp\u00f3lnik sp\u00f3\u0142ki cywilnej uzyskuje dopiero po jej rozwi\u0105zaniu (zob. wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 6 listopada 2002 r., I CKN 1118\/00, z dnia 10 lutego 2004 r., IV CK 12\/03 oraz z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 325\/08).
\nNie mo\u017cna zaaprobowa\u0107 pogl\u0105du dopuszczaj\u0105cego zastosowanie w drodze analogii art. 864 k.c. do okre\u015blenia zasad udzia\u0142u wsp\u00f3lnik\u00f3w po stronie czynnej.<\/p>\n

Przede wszystkim nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce nie ma przepis\u00f3w zastrzegaj\u0105cych solidarno\u015b\u0107 wierzycieli, a mi\u0119dzy aktywami i pasywami sp\u00f3\u0142ki cywilnej wyst\u0119puj\u0105 zasadnicze r\u00f3\u017cnice. Nie jest te\u017c adekwatne odwo\u0142anie si\u0119 do tre\u015bci art. 209 k.c., dotycz\u0105cego wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci w cz\u0119\u015bciach u\u0142amkowych, nieodnosz\u0105cego si\u0119 do wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej (zob. art. 196 \u00a7 2 k.c.), tym bardziej \u017ce nie stanowi\u0105 czynno\u015bci zachowawczych spory z osobami trzecimi o wykonanie zobowi\u0105za\u0144 zwi\u0105zanych z gospodarowaniem rzecz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 325\/08<\/a>). Przepisy o wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci \u0142\u0105cznej sp\u00f3\u0142ki cywilnej nie odsy\u0142aj\u0105 te\u017c do przepis\u00f3w o wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci w cz\u0119\u015bciach u\u0142amkowych.<\/p>\n

Konsekwencj\u0105 wsp\u00f3\u0142uczestnictwa koniecznego czynnego jest istnienie \u0142\u0105cznej legitymacji procesowej, wymagaj\u0105cej wyst\u0119powanie w sprawie wszystkichuprawnionych w charakterze powod\u00f3w. W przedstawionej przez S\u0105d Okr\u0119gowy sytuacji procesowej konieczny jest udzia\u0142 w charakterze powod\u00f3w wszystkich wsp\u00f3lnik\u00f3w (art. 72 \u00a7 2 k.p.c.). Wsp\u00f3lnik sp\u00f3\u0142ki cywilnej nie jest wi\u0119c samodzielnie legitymowany do odchodzenia wierzytelno\u015bci wchodz\u0105cej w sk\u0142ad maj\u0105tku wsp\u00f3lnego wsp\u00f3lnik\u00f3w tej sp\u00f3\u0142ki.<\/p><\/blockquote>\n

Dost\u0119p p\u0142atny - tryb testowy
\n