Dochodzenie przez pracownika roszcze\u0144 za przepracowane nadgodziny napotyka z regu\u0142y na du\u017ce problemy dowodowe. Pracodawca ma przewag\u0119 dowodow\u0105 nad pracownikiem, gdy\u017c to on odpowiada za ewidencj\u0119 czasu pracy. Oficjalne dane z takiej ewidencji mog\u0105 nie pokrywa\u0107 si\u0119 z oczekiwaniami zg\u0142aszanym przez pracownika. Zdarza si\u0119 to przede wszystkim w ma\u0142ych, rodzinnych firmach. Czasem, szczeg\u00f3lnie w przypadku papierowych list obecno\u015bci, ewidencja taka funkcjonuje jedynie pro forma. Niekiedy brak rygoryzmu ze strony pracodawcy co do niekt\u00f3rych obowi\u0105zk\u00f3w pracownika idzie w parze z elastycznym podej\u015bciem do jego uprawnie\u0144. Np. przymykanie oka na zagadnienie sp\u00f3\u017anie\u0144 pracownik\u00f3w posiada przeciwwag\u0119 w przyj\u0119ciu zasady, \u017ce p\u0142atne nadgodziny nie s\u0105 praktykowane. Czy wobec mocy dowodowej oficjalnej ewidencji czasu pracy pracownik ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznie wykaza\u0107 swoje racje przed s\u0105dem pracy ?<\/p>\n
Pozytywn\u0105 odpowied\u017a w tym zakresie przynosi orzecznictwo, w tym aktualny wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego w sprawie o sygnaturze II PK 70\/13.<\/p>\n
W post\u0119powaniu z pow\u00f3dztwa pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe obowi\u0105zuje og\u00f3lna regu\u0142a procesu, \u017ce pow\u00f3d powinien udowodni\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 swych twierdze\u0144 w zakresie zg\u0142oszonego \u017c\u0105dania, z t\u0105 jedynie modyfikacj\u0105, i\u017c niewywi\u0105zywanie si\u0119 przez pracodawc\u0119 z obowi\u0105zku rzetelnego prowadzenia ewidencji czasu pracy powoduje dla niego niekorzystne skutki procesowe w\u00f3wczas, gdy pracownik udowodni swoje twierdzenia przy pomocy innych \u015brodk\u00f3w dowodowych ni\u017c dokumentacja dotycz\u0105ca czasu pracy. Pracownik mo\u017ce powo\u0142ywa\u0107 wszelkie dowody na wykazanie zasadno\u015bci swego roszczenia, w tym posiadaj\u0105ce mniejsz\u0105 moc dowodow\u0105 ni\u017c dokumenty dotycz\u0105ce czasu pracy, a wi\u0119c na przyk\u0142ad dowody osobowe, z kt\u00f3rych prima facie (z wykorzystaniem domniema\u0144 faktycznych - art. 231 k.p.c.) mo\u017ce wynika\u0107 liczba przepracowanych godzin nadliczbowych (wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego: z dnia 5 maja 1999 r., I PKN 665\/98, OSNAPiUS 2000 Nr 14, poz. 535; z dnia 14 maja 1999 r., I PKN 62\/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 579; z dnia 4 pa\u017adziernika 2000 r., I PKN 71\/00, OSNAPiUS 2002 Nr 10, poz. 23; z dnia 5 lutego 2002 r., I PKN 845\/00, OSNP 2004 Nr 3, poz. 46; z dnia 9 lipca 2009 r., II PK 34\/09, LEX nr 527067 i z dnia 7 czerwca 2011 r., II PK 317\/10, LEX nr 1095826). W orzeczeniach tych nie tyle jest mowa o odwr\u00f3ceniu ci\u0119\u017caru dowodu, ale o mo\u017cliwo\u015bci wykazywania przez pracownika faktu \u015bwiadczenia pracy w godzinach nadliczbowych i jej rozmiaru za pomoc\u0105 wszelkich \u015brodk\u00f3w dowodowych przewidzianych w Kodeksie post\u0119powania cywilnego, co z kolei powoduje konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia przez pracodawc\u0119 inicjatywy dowodowej w celu podwa\u017cenia przedstawianych dowod\u00f3w.<\/p>\n
Wyra\u017conej w art. 6 k.c. regu\u0142y rozk\u0142adu ci\u0119\u017caru dowodu nie mo\u017cna rozumie\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce zawsze, bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci sprawy, obowi\u0105zek dowodzenia wszelkich fakt\u00f3w o zasadniczym dla rozstrzygni\u0119cia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Je\u017celi pow\u00f3d wykaza\u0142 wyst\u0105pienie fakt\u00f3w przemawiaj\u0105cych za s\u0142uszno\u015bci\u0105 dochodzonego roszczenie, w\u00f3wczas to pozwanego obarcza ci\u0119\u017car udowodnienia ekscepcji i okoliczno\u015bci uzasadniaj\u0105cych jego zdaniem oddalenie pow\u00f3dztwa (zob. np. wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego: z dnia 12 maja 2011 r., I PK 228\/10, LEX nr 896458; z dnia 10 czerwca 2013 r., II PK 304\/12, LEX nr 1341274; z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79\/82, LEX nr 8416).<\/p>\n
Przywo\u0142ane wy\u017cej orzeczenia dotycz\u0105ce pracy w ponadnormatywnym czasie pracy odnosz\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do sposob\u00f3w udowodnienia faktu \u015bwiadczenia pracy w nadgodzinach oraz ich liczby. Je\u015bli natomiast chodzi o dalsze kwestie zwi\u0105zane z wykazaniem, \u017ce konieczno\u015b\u0107 wykonywania pracy w nadgodzinach wynika\u0142a z niew\u0142a\u015bciwej organizacji czasu pracy obci\u0105\u017caj\u0105cej pracownika, to w spos\u00f3b oczywisty jest to okoliczno\u015b\u0107, z kt\u00f3rej to w\u0142a\u015bnie pracodawca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (brak prawa do wynagrodzenia za prac\u0119 w godzinach nadliczbowych) i dlatego na nim spoczywa ci\u0119\u017car ich udowodnienia. W sytuacji wi\u0119c, kiedy nie ma sporu co do tego, \u017ce praca w ponadnormatywnym czasie pracy by\u0142a wykonywania oraz ilo\u015bci przepracowanych nadgodzin, to na pracodawcy spoczywa ci\u0119\u017car udowodnienia okoliczno\u015bci uzasadniaj\u0105cych brak podstaw do wyp\u0142aty wynagrodzenia za te nadgodziny.<\/p>\n
Inaczej rzecz si\u0119 przedstawia w przypadku os\u00f3b zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych. Zgodnie z ustalonym i powszechnie akceptowanym stanowiskiem orzecznictwa, osoby zatrudnione na takich stanowiskach nie mog\u0105 by\u0107 pozbawione prawa do wynagrodzenia oraz dodatku za prac\u0119 w godzinach nadliczbowych, je\u017celi wskutek niezale\u017cnej od nich wadliwej organizacji pracy s\u0105 zmuszone do systematycznego przekraczania obowi\u0105zuj\u0105cych norm czasu pracy (por. wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego: z 12 marca 1976 r., I PR 13\/76, OSNCP 197 Nr 10, poz. 230; 26 marca 1976 r., I PRN 9\/76, LEX nr 14304; 8 czerwca 2004 r., III PK 22\/04; 14 grudnia 2004 r., II PK 106\/04, OSNP 2005 Nr 15, poz. 221; z dnia 6 kwietnia 2011 r., II PK 254\/10, LEX nr 949026). Je\u015bli wi\u0119c co zasady wynagrodzenie za prac\u0119 w godzinach nadliczbowych nie przys\u0142uguje pracownikowi wymienionemu w art. 1514 \u00a7 1 k.p., to na takim pracowniku spoczywa ci\u0119\u017car dowodu w zakresie wykazania wadliwej organizacji pracy przez pracodawc\u0119, wymuszaj\u0105cej konieczno\u015b\u0107 wykonywania pracy w nadgodzinach. Jest to bowiem okoliczno\u015b\u0107, z kt\u00f3rej pracownik wywodzi prawo do wynagrodzenia za prac\u0119 w godzinach nadliczbowych.<\/p>\n
Przede wszystkim nie mo\u017cna uzna\u0107 pow\u00f3dki wy\u0142\u0105cznie za osob\u0119 zarz\u0105dzaj\u0105c\u0105 w imieniu pracodawcy zak\u0142adem pracy - g\u0142\u00f3wnego ksi\u0119gowego (art. 128 \u00a7 2 pkt 2 k.p.), cho\u0107 takie stanowisko zosta\u0142o wymienione w umowie o prac\u0119. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustale\u0144 faktycznych, pow\u00f3dka wykonywa\u0142a prac\u0119 g\u0142\u00f3wnego ksi\u0119gowego, ale jednocze\u015bnie do jej obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142 szereg innych czynno\u015bci - czynno\u015bci o charakterze typowo wykonawczym z zakresu obs\u0142ugi rachunkowej, ksi\u0119gowej, skoro w dziale ksi\u0119gowym w spornym okresie zatrudniona by\u0142a - poza pow\u00f3dk\u0105 - jedynie przyuczaj\u0105ca si\u0119 do zawodu sta\u017cystka i to w niewielkim rozmiarze czasu pracy. Do obowi\u0105zk\u00f3w pow\u00f3dki nale\u017ca\u0142o tak\u017ce kierowanie dzia\u0142em kadr. Wynika z tego, \u017ce \u0142\u0105czy\u0142a ona obowi\u0105zki g\u0142\u00f3wnego ksi\u0119gowego z obowi\u0105zkami kierownika wyodr\u0119bnionej kom\u00f3rki organizacyjnej, a tak\u017ce z obowi\u0105zkami szeregowego pracownika ksi\u0119gowo\u015bci. Pow\u00f3dka nie by\u0142a pracownikiem dysponuj\u0105cym swobodnie swoim czasem pracy i fakt \u015bwiadczenia pracy w nadgodzinach nie wynika\u0142 jej z autonomicznej decyzji. Skoro niezale\u017cna od pow\u00f3dki wadliwa organizacja pracy wymusza\u0142a na niej stale (w ka\u017cdym miesi\u0105cu) przekraczanie obowi\u0105zuj\u0105cych norm czasu pracy, to, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie przywo\u0142ane wy\u017cej orzecznictwo S\u0105du Najwy\u017cszego, przys\u0142ugiwa\u0142o jej prawo do dodatkowego wynagrodzenia z tego tytu\u0142u (zob. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 8 marca 2011 r., II PK 221\/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 111).<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dochodzenie przez pracownika roszcze\u0144 za przepracowane nadgodziny napotyka z regu\u0142y na du\u017ce problemy dowodowe. Pracodawca ma przewag\u0119 dowodow\u0105 nad pracownikiem, gdy\u017c to on odpowiada za ewidencj\u0119 czasu pracy. Oficjalne dane z takiej ewidencji mog\u0105 nie pokrywa\u0107 si\u0119 z oczekiwaniami zg\u0142aszanym przez pracownika. Zdarza si\u0119 to przede wszystkim w ma\u0142ych, rodzinnych firmach. Czasem, szczeg\u00f3lnie w przypadku Czytaj dalej... \"Pow\u00f3dztwo o zap\u0142at\u0119 za nadgodziny\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[13,34,35,37,41],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=394"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":399,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions\/399"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}