S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale wydanej w sprawie o sygnaturze akt III CZP 34\/14 odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do zagadnienia prokury \u0142\u0105cznej niew\u0142a\u015bciwej - w aspekcie dopuszczalno\u015bci wpisania takiego rozwi\u0105zania do KRS. Odpowiadaj\u0105c na pytanie: \"Czy mo\u017cliwy jest wpis do Krajowego Rejestru S\u0105dowego, w rubryce \"Prokurenci\", jednego prokurenta z jednoczesnym zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki?\" podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci: \"Niedopuszczalny jest wpis do rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym jednego prokurenta z zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du\". Stanowisko to ma jednak znaczenie tak\u017ce dla p\u0142aszczyzny prawnej wykraczaj\u0105cej poza aspekty formalnoprawne funkcjonowania rejestru. Z tych powod\u00f3w zasadne jest przytoczenie znacznych fragment\u00f3w z uzasadnienia do uchwa\u0142y, z zastrze\u017ceniem, \u017ce przyj\u0119ta w uchwale wyk\u0142adnia obowi\u0105zuje tylko pro futuro od chwili jej podj\u0119cia (30 stycznia 2015 r.).<\/p>\n
I. Pierwszy Prezes S\u0105du Najwy\u017cszego, dzia\u0142aj\u0105c na podstawie art. 60 \u00a7 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o S\u0105dzie Najwy\u017cszym (jedn. tekst Dz. U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.), wni\u00f3s\u0142 o rozstrzygni\u0119cie przez sk\u0142ad siedmiu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego przytoczonego na wst\u0119pie zagadnienia prawnego. W uzasadnieniu wskaza\u0142, \u017ce z sonda\u017cu przeprowadzonego w dziewi\u0119ciu wybranych okr\u0119gach s\u0105dowych wynika, i\u017c wyk\u0142adnia przepis\u00f3w o prokurze zawartych w kodeksie cywilnym jest niejednolita. W postanowieniach niekt\u00f3rych s\u0105d\u00f3w rejestrowych dopuszczalno\u015b\u0107 wpisu prokury udzielonej jednej osobie z zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce ona dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du, nie jest kwestionowana, natomiast s\u0105dy innych okr\u0119g\u00f3w odmawiaj\u0105 wpisu takiej prokury. Zdarzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce, w tym samym okr\u0119gu, zar\u00f3wno postanowienia odmawiaj\u0105ce wpisu takiej prokury, jak i dopuszczaj\u0105ce jej wpis w rejestrze przedsi\u0119biorc\u00f3w Krajowego Rejestru S\u0105dowego w Dziale 2 Rubryka 3 - Prokurenci - jako prokury udzielonej pojedynczej osobie z adnotacj\u0105 w polu 4 trzeciej rubryki, w kt\u00f3rej okre\u015bla si\u0119 rodzaj prokury \u2018prokura \u0142\u0105czna z cz\u0142onkiem zarz\u0105du\u201d.<\/p>\n
Pierwszy Prezes S\u0105du Najwy\u017cszego wskaza\u0142 tak\u017ce, \u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CZP 6\/01 (OSNC 2001, nr 10, poz.148) stwierdzi\u0142, i\u017c dopuszczalne jest udzielenie prokury jednej osobie z zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce ona dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki lub wsp\u00f3lnikiem. Uchwa\u0142a ta zosta\u0142a podj\u0119ta wprawdzie w czasie obowi\u0105zywania art 62 k.h., ale jego tre\u015b\u0107 jest prawie identyczna z obowi\u0105zuj\u0105cym art. 1094 \u00a7 1 k.c. Pomimo zaj\u0119tego wyra\u017anie stanowiska przez S\u0105d Najwy\u017cszy, problem dopuszczalno\u015bci udzielenia prokury jednej osobie z zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce ona dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du, wywo\u0142uje w\u0105tpliwo\u015bci zar\u00f3wno w orzecznictwie s\u0105d\u00f3w powszechnych jak i w doktrynie, kt\u00f3rej g\u0142osy s\u0105 tak\u017ce wyra\u017anie podzielone.
\nProkurator Generalny, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dotychczasowe orzecznictwo S\u0105du Najwy\u017cszego oraz znaczenie dla praktyki przyj\u0119tej w nim wyk\u0142adni przepis\u00f3w o prokurze, stwierdzi\u0142, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy nie zabraniaj\u0105 ujawniania w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym w rubryce \u201eProkurenci\u201d, jednego prokurenta z jednoczesnym zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n
II. S\u0105d Najwy\u017cszy dotychczas wypowiedzia\u0142 si\u0119 dwukrotnie na temat wyk\u0142adni art. 62 k.h., kt\u00f3rego odpowiednikiem jest art. 1094 \u00a7 1 k.c. Zar\u00f3wno w orzeczeniu z dnia 18 lutego 1938 r., CI 170\/37 (Zbi\u00f3r Orzecze\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego 1938, nr 12, poz. 561), jak i we wspomnianej uchwale z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CZP 6\/01, dopuszczono ustanowienie prokury w ten spos\u00f3b, \u017ce jest ona udzielona jednej osobie, ale prokurent mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du. Dotychczas w orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego brak wi\u0119c rozbie\u017cno\u015bci na temat rozumienia specjalnej prokury, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bla si\u0119 jako prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 niew\u0142a\u015bciw\u0105 lub prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 mieszan\u0105. Zgodnie z art. 60 \u00a7 1 ustawy o S\u0105dzie Najwy\u017cszym, Pierwszy Prezes mo\u017ce przedstawi\u0107 wniosek o rozstrzygni\u0119cie rozbie\u017cno\u015bci w wyk\u0142adni prawa, gdy ujawni\u0105 si\u0119 one w orzecznictwie s\u0105d\u00f3w powszechnych, s\u0105d\u00f3w wojskowych lub S\u0105du Najwy\u017cszego. We wniosku Pierwszy Prezes S\u0105du Najwy\u017cszego wykaza\u0142 jednoznacznie, \u017ce w orzecznictwie s\u0105d\u00f3w powszechnych utrzymuje si\u0119 wyra\u017ana rozbie\u017cno\u015b\u0107 co do rozumienia przepis\u00f3w o prokurze. W tej sytuacji, maj\u0105c tak\u017ce na wzgl\u0119dzie, \u017ce przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 doktryny kwestionuje dopuszczalno\u015b\u0107 prokury \u0142\u0105cznej niew\u0142a\u015bciwej, podnosz\u0105c wa\u017ckie argumenty, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o braku podstaw prawnych dla takiej prokury na tle przepis\u00f3w kodeksu cywilnego i kodeksu sp\u00f3\u0142ek handlowych, celowe sta\u0142o si\u0119 zaj\u0119cie w tej sprawie stanowiska przez powi\u0119kszony sk\u0142ad S\u0105du Najwy\u017cszego. Tym bardziej, \u017ce b\u0119dzie to pierwsza wypowied\u017a S\u0105du Najwy\u017cszego odnosz\u0105ca si\u0119 nie do uchylonych ju\u017c kilkana\u015bcie lat temu przepis\u00f3w kodeksu handlowego, ale do obowi\u0105zuj\u0105cej regulacji tej instytucji w kodeksie cywilnym i kodeksie sp\u00f3\u0142ek handlowych.<\/p>\n
III. Prokura jest na tle regulacji zawartej w art. 1091 - 1098 k.c. specjalnym rodzajem pe\u0142nomocnictwa. Nale\u017cy jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce prokura jest tak\u017ce wykorzystywana przy konstruowaniu reprezentacji sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej przez zarz\u0105d. Zgodnie z art. 205 i 373 k.s.h., o\u015bwiadczenie woli za sp\u00f3\u0142k\u0119 mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 jedynie cz\u0142onek zarz\u0105du i prokurent. Tak\u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CZP 6\/01, podkre\u015bli\u0142, \u017ce wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie prokurenta z cz\u0142onkiem zarz\u0105du lub w sp\u00f3\u0142kach osobowych ze wsp\u00f3lnikiem dotyczy nie tylko konstrukcji prokury jako specjalnego pe\u0142nomocnictwa, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z reprezentacj\u0105 sp\u00f3\u0142ki. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie prokurenta z cz\u0142onkiem zarz\u0105du lub wsp\u00f3lnikiem handlowej sp\u00f3\u0142ki osobowej dotyczy wi\u0119c nie tylko konstrukcji prokury jako specjalnego pe\u0142nomocnictwa, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z reprezentacj\u0105 sp\u00f3\u0142ki przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du lub wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki osobowej, kt\u00f3rzy s\u0105 uprawnieni do jej reprezentowania. Spostrze\u017cenie to wskazuje, \u017ce analiza dopuszczalno\u015bci prokury mieszanej, a wi\u0119c takiej, w kt\u00f3rej o\u015bwiadczenie woli wi\u0105\u017c\u0105ce sp\u00f3\u0142k\u0119 sk\u0142ada prokurent i cz\u0142onek zarz\u0105du, powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 nie tylko przepisy o prokurze, ale r\u00f3wnie\u017c przepisy reguluj\u0105ce reprezentacj\u0119 sp\u00f3\u0142ki przez jej organy, przede wszystkim przez zarz\u0105d. Rozwa\u017cania dotycz\u0105ce cz\u0142onka zarz\u0105du b\u0119d\u0105 si\u0119 odnosi\u0142y tak\u017ce do wsp\u00f3lnika handlowej sp\u00f3\u0142ki osobowej uprawnionego do jej reprezentacji, do oceny sytuacji takiego wsp\u00f3lnika, w zwi\u0105zku z art. 331 k.c., nale\u017cy bowiem odpowiednio stosowa\u0107 przepisy o osobach prawnych, w tym o dzia\u0142aniu tych os\u00f3b przez ich organy (art. 38 k.c.).<\/p>\n
Wyk\u0142adnia literalna przepis\u00f3w kodeksu cywilnego o prokurze wskazuje, \u017ce ustawodawca ustanowi\u0142 trzy jej rodzaje. Po pierwsze, prokur\u0119 singularn\u0105, kt\u00f3rej przedsi\u0119biorca udziela innej osobie lub osobom. Je\u017celi udzielono takiej prokury kilku osobom, ka\u017cda z nich jest umocowana do czynno\u015bci s\u0105dowych i pozas\u0105dowych jakie s\u0105 zwi\u0105zane z prowadzeniem przedsi\u0119biorstwa, z wyj\u0105tkiem czynno\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w art. 1093 k.c. Jest to wi\u0119c prokura wykonywana jednoosobowo. Po drugie, przedsi\u0119biorca mo\u017ce udzieli\u0107 prokury \u0142\u0105cznej. W takim przypadku do skutecznego sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli za przedsi\u0119biorc\u0119 konieczne jest z\u0142o\u017cenie o\u015bwiadczenia woli przez wszystkie osoby, kt\u00f3rym udzielono prokury \u0142\u0105cznej. Mo\u017cna tak\u017ce udzieli\u0107 prokury \u0142\u0105cznej lub singularnej, ale ograniczy\u0107 jej zakres tylko do spraw wpisanych do rejestru oddzia\u0142u przedsi\u0119biorstwa. B\u0119dzie to prokura oddzia\u0142owa. De lege lata brak podstaw prawnych do udzielania przez przedsi\u0119biorc\u0119 innego rodzaju prokury. Dodatkowo nale\u017cy pokre\u015bli\u0107, \u017ce przepisy o prokurze zosta\u0142y w obecnym kszta\u0142cie wprowadzone do porz\u0105dku prawnego stosunkowo niedawno, bo w 2003 r. Wprowadzaj\u0105c prokur\u0119 do kodeksu cywilnego, ustawodawca dopu\u015bci\u0142 nowy trzeci rodzaj prokury, prokur\u0119 oddzia\u0142ow\u0105. Nie dokona\u0142, pomimo wspomnianych orzecze\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego wydanych na tle przepis\u00f3w kodeksu handlowego, dalszej modyfikacji przepis\u00f3w o prokurze i wprowadzania nowych jej rodzaj\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci nie dopu\u015bci\u0142 prokury polegaj\u0105cej na tym, \u017ce ustanawia si\u0119 jednego prokurenta, ale wskazuje, i\u017c jest to prokura \u0142\u0105czna wykonywana z cz\u0142onkiem zarz\u0105du.<\/p>\n
IV. Ustawodawca og\u00f3lnie okre\u015bla kto mo\u017ce by\u0107 prokurentem. Zgodnie z art. 1092 \u00a7 2 k.c., prokurentem mo\u017ce by\u0107 tylko osoba fizyczna maj\u0105ca pe\u0142n\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych. Oznacza to, \u017ce co do zasady nie ma przeszk\u00f3d, aby prokurentem by\u0142y tak\u017ce osoby wchodz\u0105ce w sk\u0142ad organ\u00f3w sp\u00f3\u0142ki, czyli cz\u0142onkowie zarz\u0105du, rady nadzorczej lub zgromadzenia wsp\u00f3lnik\u00f3w. Nale\u017cy jednak ustali\u0107, czy status cz\u0142onka organu sp\u00f3\u0142ki nie stoi na przeszkodzie w udzieleniu mu prokury. Gdy chodzi o wsp\u00f3lnika nie ma \u017cadnych przeszk\u00f3d, gdy jest nim osoba fizyczna maj\u0105ca pe\u0142n\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych, aby sp\u00f3\u0142ka mog\u0142a mu udzieli\u0107 prokury. Ne dotyczy to jednak wsp\u00f3lnik\u00f3w handlowych sp\u00f3\u0142ek osobowych, kt\u00f3rzy s\u0105 uprawnieni do reprezentacji sp\u00f3\u0142ki. Mo\u017ce to by\u0107 tak\u017ce prokura \u0142\u0105czna z innymi wsp\u00f3lnikami lub innymi osobami, kt\u00f3re spe\u0142niaj\u0105 wymaganie okre\u015blone w art. 1092 \u00a7 2 k.c. Z kolei gdy chodzi o cz\u0142onk\u00f3w rady nadzorczej, to niedopuszczalne jest udzielenie im prokury. Prokurent mo\u017ce dokonywa\u0107 czynno\u015bci prawnych za sp\u00f3\u0142k\u0119. Rada nadzorcza jest powo\u0142ana do sprawowania nadzoru we wszystkich dziedzinach dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142ki, a wi\u0119c tak\u017ce w zakresie czynno\u015bci prawnych dokonywanych przez prokurenta. Z tego wzgl\u0119du art. 214 \u00a7 1 i art. 387 \u00a7 1 k.s.h. wyra\u017anie zakazuje \u0142\u0105czenia funkcji prokurenta z cz\u0142onkostwem w radzie nadzorczej.<\/p>\n
Brak tak\u017ce podstaw prawnych, aby cz\u0142onek zarz\u0105du m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 prokurentem. Przede wszystkim nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce cz\u0142onek zarz\u0105du jest osob\u0105, kt\u00f3rej zachowanie traktowane jest jako zachowanie samej sp\u00f3\u0142ki. Ma to daleko id\u0105ce skutki, gdy\u017c jego zachowanie mo\u017ce by\u0107 uznane za zachowanie samej sp\u00f3\u0142ki nie tylko przy dokonywaniu przez ni\u0105 czynno\u015bci prawnych, ale tak\u017ce brane pod uwag\u0119 przy ocenie odpowiedzialno\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142ki z tytu\u0142u czyn\u00f3w niedozwolonych lub bezpodstawnego wzbogacenia. Taka pozycja prawna cz\u0142onka zarz\u0105du jest \u017ar\u00f3d\u0142em na\u0142o\u017cenia na niego licznych obowi\u0105zk\u00f3w oraz - w przypadku sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 - szczeg\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci za jej zobowi\u0105zania w razie niezg\u0142oszenia sp\u00f3\u0142ki na czas do upad\u0142o\u015bci (art. 299 k.s.h.). Prokurent natomiast jest pe\u0142nomocnikiem, czyli osob\u0105 umocowan\u0105 do dokonywania czynno\u015bci prawnych za sp\u00f3\u0142k\u0119. Jego zachowanie nie jest wi\u0119c zachowaniem samej sp\u00f3\u0142ki, dlatego mo\u017cna je przypisywa\u0107 sp\u00f3\u0142ce tylko w takim zakresie jaki wynika z udzielonego mu pe\u0142nomocnictwa. Zachowanie prokurenta, tak jak ka\u017cdego pe\u0142nomocnika, jest w zasadzie irrelewantne z punktu widzenia czyn\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cemy przypisa\u0107 sp\u00f3\u0142ce.<\/p>\n
Nie ma r\u00f3wnie\u017c racjonalnych powod\u00f3w, aby udziela\u0107 prokury cz\u0142onkowi zarz\u0105du. Cz\u0142onek zarz\u0105du jest z mocy ustawy uprawniony do prowadzenia spraw sp\u00f3\u0142ki i jej reprezentowania (art. 201 i 368 k.s.h.). Prokurent natomiast jest umocowany tylko do dokonywania czynno\u015bci s\u0105dowych i pozas\u0105dowych zwi\u0105zanych z prowadzeniem przedsi\u0119biorstwa (1091 k.c.). Ponadto jego umocowanie nie obejmuje czynno\u015bci zbycia przedsi\u0119biorstwa oraz dokonania czynno\u015bci prawnej, na podstawie kt\u00f3rej nast\u0119puje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obci\u0105\u017cania nieruchomo\u015bci, gdy\u017c dla takich czynno\u015bci wymagane jest pe\u0142nomocnictwo do poszczeg\u00f3lnych czynno\u015bci (art. 1093 k.c.). Pozbawione sensu by\u0142oby udzielanie prokury cz\u0142onkowi zarz\u0105du, gdy\u017c to co uzyskiwa\u0142by na mocy prokury i tak wchodzi w zakres jego uprawnie\u0144 do reprezentowania sp\u00f3\u0142ki. Podobne argumenty przemawiaj\u0105, przeciwko udzielaniu prokury wsp\u00f3lnikowi handlowej sp\u00f3\u0142ki osobowej, kt\u00f3remu przys\u0142uguje uprawnienie do reprezentacji sp\u00f3\u0142ki. Pozostaje do rozwa\u017cenia, czy de lege lata mo\u017cna ustanowi\u0107 prokurenta oraz uzale\u017cni\u0107 skuteczno\u015b\u0107 dokonywanych przez niego czynno\u015bci w imieniu sp\u00f3\u0142ki od tego, aby dokonywa\u0142 ich \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie to prokura \u0142\u0105czna. Wyk\u0142adnia art. 1094 k.c. nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce prokury \u0142\u0105cznej mo\u017cna udzieli\u0107 kilku osobom \u0142\u0105cznie. Wobec tego, ka\u017cda z nich jest prokurentem tyle tylko, \u017ce do skuteczno\u015bci czynno\u015bci prawnej, kt\u00f3rej dokonuj\u0105 w imieniu sp\u00f3\u0142ki, wymagane jest o\u015bwiadczenie woli ka\u017cdego z nich. Brak podstaw do stwierdzenia, \u017ce istota prokury \u0142\u0105cznej sprowadza si\u0119 do tego, i\u017c do wa\u017cno\u015bci czynno\u015bci dokonywanych przez prokurenta nie wystarcza tylko o\u015bwiadczenie samego prokurenta, lecz wymagane jest tak\u017ce jeszcze inne o\u015bwiadczenie woli. O\u015bwiadczenie to mo\u017ce pochodzi\u0107 nie tylko od drugiego prokurenta, lecz mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c o\u015bwiadczeniem woli cz\u0142onka zarz\u0105du. Pogl\u0105d taki jest sprzeczny z literaln\u0105 wyk\u0142adni\u0105 art. 1094 k.c. W przepisie tym stwierdza si\u0119 jednoznacznie, \u017ce prokura mo\u017ce by\u0107 udzielona kilku osobom \u0142\u0105cznie i to jest w\u0142a\u015bnie prokura \u0142\u0105czna. Nie jest wobec tego prokur\u0105 \u0142\u0105czn\u0105 udzielenie prokury tylko jednej osobie. Brak te\u017c podstaw prawnych, aby uzale\u017cnia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 czynno\u015bci dokonywanych przez prokurenta w imieniu sp\u00f3\u0142ki od o\u015bwiadczenia woli cz\u0142onka zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki. W konsekwencji uzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce prokury \u0142\u0105cznej mo\u017cna udzieli\u0107 kilku osobom, co oznacza, \u017ce do skutecznego reprezentowania przez nich sp\u00f3\u0142ki b\u0119dzie wymagane z\u0142o\u017cenie o\u015bwiadczenia woli przez ka\u017cdego z nich. Ka\u017cda z tych os\u00f3b jest wi\u0119c prokurentem, gdy\u017c skoro udziela si\u0119 prokury, to znaczy ka\u017cdemu z prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych. To, \u017ce w art. 1094 k.c. nie wspomina si\u0119, i\u017c przedsi\u0119biorca udziela prokury prokurentowi nie upowa\u017cnia do przyj\u0119cia, \u017ce drug\u0105 osob\u0105 w prokurze \u0142\u0105cznej mo\u017ce by\u0107 inna osoba ni\u017c prokurent. Gdyby wol\u0105 ustawodawcy by\u0142o, aby drug\u0105 osob\u0105 w prokurze \u0142\u0105cznej mog\u0142a by\u0107 osoba, kt\u00f3ra nie jest prokurentem, wymaga\u0142oby to wyra\u017anego postanowienia ustawy.<\/p>\n
Przyk\u0142adem takiej regulacji jest tzw. reprezentacja mieszana, dla kt\u00f3rej podstaw\u0119 stanowi art. 205 lub 373 k.s.h. W przepisach tych wyra\u017anie przewiduje si\u0119, \u017ce je\u017celi zarz\u0105d jest wieloosobowy, do skutecznego z\u0142o\u017cenia o\u015bwiadczenia woli za sp\u00f3\u0142k\u0119, je\u017celi umowa sp\u00f3\u0142ki nie stanowi inaczej, wystarczy z\u0142o\u017cenie o\u015bwiadczenia woli przez cz\u0142onka zarz\u0105du i prokurenta. Warto tak\u017ce podkre\u015bli\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CZP 6\/01 oraz doktryna powsta\u0142a na kanwie tej uchwa\u0142y nie dopuszczaj\u0105, aby mo\u017cna by\u0142o za prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 uwa\u017ca\u0107 prokur\u0119 ustanowion\u0105 tylko dla jednej osoby i uzale\u017cni\u0107 skuteczno\u015b\u0107 jej reprezentacji od wyra\u017cenia woli przez cz\u0142onka zarz\u0105du. W doktrynie przewa\u017ca zdecydowanie stanowisko o braku podstaw dla ustanowienia takiej prokury. S\u0105d Najwy\u017cszy dopu\u015bci\u0142 wprawdzie we wspomnianej uchwale tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, ale uzna\u0142, \u017ce jest to prokura \u0142\u0105czna niew\u0142a\u015bciwa, dla kt\u00f3rej podstaw\u0105 mog\u0105 by\u0107 przepisy o prokurze stosowane tylko w drodze analogii.<\/p>\n
V. Argumentem, kt\u00f3ry ma przemawia\u0107 za dopuszczalno\u015bci\u0105 prokury udzielonej jednej osobie oraz uzale\u017cnienia skuteczno\u015bci takiej prokury od konieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z cz\u0142onkiem zarz\u0105du jest powo\u0142ywanie si\u0119 na to, \u017ce ustawa dopuszcza, aby o\u015bwiadczenie woli m\u00f3g\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 za sp\u00f3\u0142k\u0119 cz\u0142onek zarz\u0105du i prokurent. By\u0142by to nowy rodzaj prokury, kt\u00f3ry okre\u015bla si\u0119 jako prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 niew\u0142a\u015bciw\u0105 lub jako prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 nieprawid\u0142ow\u0105 albo prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 mieszan\u0105. Za dopuszczalno\u015bci\u0105 takiej prokury ma przemawia\u0107 to, \u017ce skoro reprezentacja sp\u00f3\u0142ki jest uregulowana niejednolicie, bo o\u015bwiadczenie woli sp\u00f3\u0142ki mo\u017ce by\u0107 z\u0142o\u017cone skutecznie przez cz\u0142onka lub cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, przez prokurenta lub prokurent\u00f3w, likwidatora, rad\u0119 nadzorcz\u0105 lub pe\u0142nomocnika ustanowionego uchwa\u0142\u0105 wsp\u00f3lnik\u00f3w, a tak\u017ce zwyk\u0142ego pe\u0142nomocnika, a zatem nie mo\u017cna wykluczy\u0107 skutecznej reprezentacji sp\u00f3\u0142ki wtedy, gdy o\u015bwiadczenie sk\u0142adane jest przez prokurenta i cz\u0142onka zarz\u0105du.<\/p>\n
Oceniaj\u0105c r\u00f3\u017cne sposoby reprezentowania sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej, trzeba przede wszystkim zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zawsze maj\u0105 one podstaw\u0119 w ustawie, umowie sp\u00f3\u0142ki lub w statucie. Jest to konsekwencja podstawowej regu\u0142y wyra\u017conej w art. 38 k.c., \u017ce sp\u00f3\u0142ka jako osoba prawna dzia\u0142a przez swoje organy w spos\u00f3b okre\u015blony w ustawie lub opartym na niej statucie. To, \u017ce w sytuacji okre\u015blonej w art. 205 i 373 k.s.h. skuteczne jest o\u015bwiadczenie woli z\u0142o\u017cone przez cz\u0142onka zarz\u0105du i prokurenta jest dopuszczonym przez ustaw\u0119 wyj\u0105tkiem od zasady, i\u017c o\u015bwiadczenia woli za sp\u00f3\u0142k\u0119 sk\u0142adaj\u0105 cz\u0142onkowie zarz\u0105du lub osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y umocowane przez nich do reprezentowania sp\u00f3\u0142ki, tj. pe\u0142nomocnicy zwykli lub prokurenci. R\u00f3wnie\u017c jako wyj\u0105tek ustawa dopuszcza reprezentowanie sp\u00f3\u0142ki przez inny ni\u017c zarz\u0105d organ sp\u00f3\u0142ki lub specjalnego pe\u0142nomocnika ustanowionego uchwa\u0142\u0105 wsp\u00f3lnik\u00f3w (art. 210 \u00a7 1 i art. 379 \u00a7 1 k.s.h.) lub przez osob\u0119 o szczeg\u00f3lnym, zbli\u017conym do zarz\u0105du statusie czyli likwidatora (art. 280 i 466 k.s.h.). Mo\u017cliwo\u015b\u0107 kszta\u0142towania zasad reprezentacji sp\u00f3\u0142ki przez ustanawianie innego rodzaju prokury ni\u017c ten, kt\u00f3ry przewidziany jest w ustawie, na podstawie o\u015bwiadczenia woli zarz\u0105du, wykracza wyra\u017anie poza zasady reprezentowania sp\u00f3\u0142ki maj\u0105ce swoj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o w art. 38 k.c. Ju\u017c z tego wzgl\u0119du dopuszczenie takiego sposobu kreowania prokury \u0142\u0105cznej pozbawionej jest podstawy prawnej.<\/p>\n
\u015acis\u0142e uregulowanie w ustawie sposobu reprezentacji sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej ma swoje mocne uzasadnienie aksjologiczne. Bezpiecze\u0144stwo obrotu wymaga, aby w sytuacji, w kt\u00f3rej w obrocie wyst\u0119puje sp\u00f3\u0142ka, jej kontrahent m\u00f3g\u0142 \u0142atwo ustali\u0107, czy osoby przedstawiaj\u0105ce si\u0119 jako umocowane do dzia\u0142ania za sp\u00f3\u0142k\u0119, rzeczywi\u015bcie maj\u0105 takie umocowanie. W tym celu na\u0142o\u017cono na sp\u00f3\u0142k\u0119 obowi\u0105zek ujawniania w rejestrze przedsi\u0119biorc\u00f3w w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym os\u00f3b, kt\u00f3rych zachowanie mo\u017ce by\u0107 traktowane jako zachowanie samej sp\u00f3\u0142ki. Dotyczy to cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du, ale tak\u017ce prokurent\u00f3w, gdy\u017c prokurent, nie tylko ma szeroko zakre\u015blone w ustawie umocowanie do reprezentowania sp\u00f3\u0142ki, ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c by\u0107 traktowany jako osoba, kt\u00f3rej zachowanie uznawane jest za zachowanie sp\u00f3\u0142ki. B\u0119dzie tak zawsze wtedy, gdy do skutecznej reprezentacji sp\u00f3\u0142ki wystarczy o\u015bwiadczenie jednego cz\u0142onka zarz\u0105du i prokurenta (art. 205 i 373 k.s.h.).<\/p>\n
Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce okre\u015blony w ustawie spos\u00f3b reprezentacji sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej mo\u017ce by\u0107 modyfikowany, jest to jednak mo\u017cliwe tylko w umowie sp\u00f3\u0142ki lub w statucie. Ustawa nie dopuszcza modyfikacji zasad reprezentacji sp\u00f3\u0142ki przez o\u015bwiadczenie woli cz\u0142onka lub cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du. Za niedopuszczalno\u015bci\u0105 ustanawiania prokury \u0142\u0105cznej niew\u0142a\u015bciwej (mieszanej), kt\u00f3ra powstaje na podstawie jednostronnej czynno\u015bci prawnej jak\u0105 jest udzielenie prokury, przemawia wi\u0119c nie tylko wyk\u0142adnia przepis\u00f3w o prokurze, ale tak\u017ce okre\u015blone w art. 38 k.c. zasady kszta\u0142towania reprezentacji osoby prawnej.<\/p>\n
r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce uznanie za dopuszczalne ustanowienie prokury niew\u0142a\u015bciwej, uzale\u017cnia\u0142oby skuteczno\u015b\u0107 o\u015bwiadczenia woli prokurenta sk\u0142adanego w imieniu sp\u00f3\u0142ki od z\u0142o\u017cenia o\u015bwiadczenia woli tak\u017ce przez cz\u0142onka zarz\u0105du. Taka prokura godzi w jej istot\u0119, wypaczaj\u0105c model ustawowy. Prokurent jest specjalnym pe\u0142nomocnikiem, kt\u00f3ry - je\u017celi nie jest to prokura \u0142\u0105czna - mo\u017ce samodzielnie sk\u0142ada\u0107 o\u015bwiadczenie woli w zakresie spraw okre\u015blonych w ustawie. Dopuszczenie do tego, aby skuteczno\u015b\u0107 o\u015bwiadcze\u0144 woli prokurenta zale\u017ca\u0142a od woli cz\u0142onka zarz\u0105du, czyni z prokurenta nie samodzielnego pe\u0142nomocnika jak chce ustawodawca, ale pomocnika zarz\u0105dcy, kt\u00f3ry jest mu podporz\u0105dkowany. Takie ograniczenie umocowania prokurenta jest sprzeczne z istot\u0105 pe\u0142nomocnictwa, szczeg\u00f3lnie takiego jak prokura, gdy\u017c z jednej strony zarz\u0105d daje mu umocowanie, aby m\u00f3g\u0142 samodzielnie podejmowa\u0107 wszystkie czynno\u015bci zwi\u0105zane z prowadzeniem przedsi\u0119biorstwa sp\u00f3\u0142ki (z wyj\u0105tkiem okre\u015blonym w art. 1093 k.c.), z drugiej za\u015b zabrania dokona\u0107 jakiejkolwiek czynno\u015bci samodzielnie, czyli w istocie bez zgody cz\u0142onka zarz\u0105du. Takie ograniczenie prokury by\u0142oby o wiele dalej id\u0105ce ni\u017c ograniczenie zakresu przedmiotowego prokury, o kt\u00f3rym mowa w art. 1091 \u00a7 2 k.c. Prokurent nie m\u00f3g\u0142by bowiem dokona\u0107 \u017cadnej czynno\u015bci bez zgody cz\u0142onka zarz\u0105du. Dlatego powinno ono tak\u017ce by\u0107 uznane za bezskuteczne wobec os\u00f3b trzecich na podstawie art. 1091 \u00a7 2 k.c.<\/p>\n
VI. Skoro brak podstaw prawnych do ustanowienia prokury \u0142\u0105cznej mieszanej (nieprawid\u0142owej), to nale\u017cy jeszcze rozwa\u017cy\u0107 dopuszczenie ustanowienia takiej prokury w drodze analogicznego stosowania art. 205 i 373 k.s.h. Dotychczasowe ustalenia wskazuj\u0105, \u017ce brak podstaw do stosowania w tym przypadku analogii. To, \u017ce ustawodawca dopu\u015bci\u0142 do tego, aby preferowany przez niego spos\u00f3b reprezentacji w sp\u00f3\u0142ce kapita\u0142owej, czyli reprezentacja \u0142\u0105czna m\u00f3g\u0142 polega\u0107 tak\u017ce na tym, \u017ce o\u015bwiadczenie sk\u0142ada cz\u0142onek zarz\u0105du i prokurent, nie jest sytuacj\u0105 zbli\u017con\u0105 do prokury niew\u0142a\u015bciwej, rozumianej jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 udzielenia przez zarz\u0105d prokury jednej osobie i uzale\u017cnienia skuteczno\u015bci reprezentacji sp\u00f3\u0142ki przez prokurenta od o\u015bwiadczenia woli cz\u0142onka zarz\u0105du. Tylko pozornie wyst\u0119puje tu ta sama sytuacja; o\u015bwiadczenie woli w imieniu sp\u00f3\u0142ki sk\u0142adaj\u0105 cz\u0142onek zarz\u0105du i prokurent. W sytuacji okre\u015blonej w art. 205 i 373 k.s.h. taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 jest jednak przewidziana w ustawie. Jest to wi\u0119c zgodne z naczeln\u0105 zasad\u0105 okre\u015blaj\u0105c\u0105 dzia\u0142anie os\u00f3b prawnych wyra\u017con\u0105 w art. 38 k.c. Je\u017celi natomiast obowi\u0105zek wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania cz\u0142onka zarz\u0105du i prokurenta wynika z jednostronnego o\u015bwiadczenia woli o ustanowieniu prokury pozostaje to w oczywistej sprzeczno\u015bci z zasad\u0105 dzia\u0142ania sp\u00f3\u0142ki jako osoby prawnej wyra\u017con\u0105 w art. 38 k.c. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 dopuszczenia prokury \u0142\u0105cznej mieszanej, czyli takiej w kt\u00f3rej o\u015bwiadczenie woli za sp\u00f3\u0142k\u0119 sk\u0142ada jeden prokurent i jeden cz\u0142onek zarz\u0105du mo\u017ce de lege lata wynika\u0107 tylko z umowy sp\u00f3\u0142ki lub z statutu. Za dopuszczalne na mocy art. 38 k.c. nale\u017cy uzna\u0107 okre\u015blenie w umowie (statucie) sp\u00f3\u0142ki takiego spos\u00f3b reprezentacji sp\u00f3\u0142ki, \u017ce o\u015bwiadczenie woli w imieniu sp\u00f3\u0142ki mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 jeden z prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych i cz\u0142onek zarz\u0105du. Tylko taka prokura \u0142\u0105czna mieszana jest dopuszczalna na tle przepis\u00f3w kodeksu cywilnego i kodeksu sp\u00f3\u0142ek handlowych. O sposobie reprezentacji sp\u00f3\u0142ki mo\u017ce bowiem decydowa\u0107 ustawa lub oparty na niej statut (umowa sp\u00f3\u0142ki), a nie o\u015bwiadczenie woli cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki. Zarz\u0105d, reprezentuj\u0105c sp\u00f3\u0142k\u0119, mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko w zakresie wyznaczonym przez przepis ustawy oraz postanowienia umowy sp\u00f3\u0142ki lub statutu, co nie obejmuje uprawnienia do kreowania nowego rodzaju prokury. Ustawodawca dopuszcza tylko prokur\u0119 singularn\u0105, \u0142\u0105czn\u0105 i oddzia\u0142ow\u0105.<\/p>\n
VII. Przeciwko mo\u017cliwo\u015bci ustanowienia jednego prokurenta i uzale\u017cnienia wa\u017cno\u015bci dokonywanych przez niego czynno\u015bci prawnych w imieniu sp\u00f3\u0142ki od wyra\u017cenia woli tak\u017ce przez cz\u0142onka zarz\u0105du przemawia charakter czynno\u015bci, jak\u0105 jest ustanowienie prokury. Ustanowienie prokury \u0142\u0105cznej nieprawid\u0142owej nast\u0119puje na podstawie czynno\u015bci prawnej jednostronnej. Na tle prawa polskiego, co szczeg\u00f3lnie mocno akcentuje doktryna, mo\u017cna uzna\u0107 istnienie numerus clausus czynno\u015bci jednostronnych. Innymi s\u0142owy, nie obowi\u0105zuje tu mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonywania ka\u017cdego rodzaju czynno\u015bci byleby nie wykracza\u0142y one poza granice okre\u015blone w art. 58 k.c., lecz mo\u017cna dokonywa\u0107 tylko takich czynno\u015bci jednostronnych, kt\u00f3re okre\u015bla sam ustawodawca. Ustawodawca zezwala za\u015b tylko na ustanowienie prokury \u0142\u0105cznej, kt\u00f3ra upowa\u017cnia ustanowionych prokurent\u00f3w do reprezentowania sp\u00f3\u0142ki \u0142\u0105cznie. Nie ma w ustawie podstaw do dokonywania przez zarz\u0105d czynno\u015bci polegaj\u0105cej na ustanowieniu prokury singularnej i uzale\u017cnieniu skuteczno\u015bci dokonywanych przez prokurenta czynno\u015bci od o\u015bwiadczenia woli cz\u0142onka zarz\u0105du.<\/p>\n
VIII. Za odrzuceniem mo\u017cliwo\u015bci de lege lata kreowania wol\u0105 zarz\u0105du nowego rodzaju prokury \u0142\u0105cznej mieszanej przemawia tak\u017ce to, \u017ce brak w istocie wyra\u017anie wskazanych potrzeb dla takiego rozwi\u0105zania. W orzecznictwie jako potrzeb\u0119 si\u0119gania po prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 niew\u0142a\u015bciw\u0105 wskazano sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej sp\u00f3\u0142ka ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo obrotu zamierza, aby o\u015bwiadczenie woli sk\u0142ada\u0142y zawsze co najmniej dwie osoby, a ustanowienie drugiego prokurenta wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z dodatkowymi kosztami. \u0141atwo ten argument podwa\u017cy\u0107, gdy\u017c dodatkowych koszt\u00f3w mo\u017cna unikn\u0105\u0107 lub znacznie je zminimalizowa\u0107 udzielaj\u0105c prokury ju\u017c zatrudnionemu pracownikowi. Poza tym do zachowania zasady reprezentacji \u0142\u0105cznej wystarczy powo\u0142anie zarz\u0105du dwuosobowego oraz dw\u00f3ch prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych. Wtedy, gdy umowa lub statut nie stanowi\u0105 inaczej za sp\u00f3\u0142k\u0119 o\u015bwiadczenie woli sk\u0142ada\u0107 b\u0119d\u0105 zawsze dwie osoby. Dodatkowo w drodze umowy lub statutu mo\u017cna przewidzie\u0107, \u017ce cz\u0142onek zarz\u0105du mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 o\u015bwiadczenie woli razem z jednym z prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych. Takie umowne (statutowe) okre\u015blenie zasad reprezentacji mieszanej uzupe\u0142ni regulacj\u0119 ustawow\u0105 w zgodzie z art. 38 k.c. Nie ma tak\u017ce oczywi\u015bcie przeszk\u00f3d, aby ustawodawca, gdy uzna za celowe uzupe\u0142nienie regulacji reprezentacji mieszanej, zezwoli\u0142 na zast\u0105pienie o\u015bwiadczenia woli jednego z prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych o\u015bwiadczeniem cz\u0142onka zarz\u0105du i wprowadzi\u0142 wyra\u017any przepis, kt\u00f3ry tak\u0105 ewentualno\u015b\u0107 dopu\u015bci. B\u0119dzie to prokura \u0142\u0105czna, w tym tylko sensie mieszana, \u017ce na podstawie wyra\u017anego przepisu ustawy mo\u017ce by\u0107 wykonywana przez o\u015bwiadczenie woli obu prokurent\u00f3w albo jednego z nich i cz\u0142onka zarz\u0105du. Za potrzeb\u0105 takiego uregulowania prokury \u0142\u0105cznej przemawia to, \u017ce z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, i\u017c w sp\u00f3\u0142ce brak czasowo drugiego prokurenta i wtedy mo\u017ce jego o\u015bwiadczenie woli zast\u0105pi\u0107 o\u015bwiadczenie woli cz\u0142onka zarz\u0105du.<\/p>\n
IX. Nie bez znaczenia jest to, \u017ce z przepis\u00f3w dotycz\u0105cych rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym wynika, i\u017c stworzony system wpis\u00f3w do tego rejestru nie przewiduje mo\u017cliwo\u015bci wpisywania prokury niew\u0142a\u015bciwej. To, jak dokonywa\u0107 wpis\u00f3w dotycz\u0105cych prokury przes\u0105dza rozporz\u0105dzenie Ministra Sprawiedliwo\u015bci z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie szczeg\u00f3\u0142owego sposobu prowadzenia rejestr\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Krajowego Rejestru S\u0105dowego oraz szczeg\u00f3\u0142owej tre\u015bci wpis\u00f3w w tych rejestrach (Dz. U. 2014, poz. 1667 ze zm.), wydane na podstawie art. 35a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze S\u0105dowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 oraz Dz. U. z 2014 r. poz. 1161 i 1306). Z \u00a7 52 tego rozporz\u0105dzenia wynika, \u017ce w dziale drugim rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w dla sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 i sp\u00f3\u0142ki akcyjnej, w rubryce trzeciej odnosz\u0105cej si\u0119 do prokury, wpisuje si\u0119 imi\u0119, nazwisko i numer PESEL prokurenta oraz rodzaj prokury. Podobn\u0105 regulacj\u0119 dla handlowych sp\u00f3\u0142ek osobowych przewiduj\u0105 \u00a7 21 i 43 tego rozporz\u0105dzenia. Skoro za\u015b cz\u0142onek zarz\u0105du nie jest prokurentem to nie wiadomo, w kt\u00f3rej rubryce nale\u017ca\u0142oby umie\u015bci\u0107 wzmiank\u0119, \u017ce prokurent mo\u017ce skutecznie sk\u0142ada\u0107 o\u015bwiadczenia woli tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du. Jak wskazano brak podstaw prawnych, aby wpisywa\u0107 jako rodzaj prokury, prokur\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 wykonywan\u0105 razem z cz\u0142onkiem zarz\u0105du, gdy powo\u0142ano tylko jednego prokurenta. Nie ma natomiast przeszk\u00f3d, aby zgodnie z \u00a7 52 powo\u0142anego rozporz\u0105dzenia, w drugim polu pierwszej rubryki rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w, w kt\u00f3rej okre\u015bla si\u0119 zasady reprezentacji sp\u00f3\u0142ki przez zarz\u0105d i prokurent\u00f3w wpisa\u0107, gdy tak stanowi umowa sp\u00f3\u0142ki lub statut, \u017ce o\u015bwiadczenie woli za sp\u00f3\u0142k\u0119 mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 jeden z prokurent\u00f3w \u0142\u0105cznych oraz cz\u0142onek zarz\u0105du. Tak\u0105 sam\u0105 regulacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wpisywania prokury zawiera\u0142o uchylone z dniem 1 grudnia 2014 r. poprzednio obowi\u0105zuj\u0105ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze Ministra Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n
X. Podniesione argumenty przemawiaj\u0105 za przyj\u0119ciem, \u017ce nie jest dopuszczalny wpis do rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym jednego prokurenta z zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkiem zarz\u0105du. Brak podstaw dla ustanowienia takiej prokury, gdy\u017c nie przewiduj\u0105 jej przepisy k.c. o prokurze, a ponadto taka prokura by\u0142aby sprzeczna z podstawow\u0105 zasad\u0105 reprezentacji os\u00f3b prawnych, okre\u015blon\u0105 w art. 38 k.c. Maj\u0105c powy\u017csze na wzgl\u0119dzie nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce wpisy w Krajowym Rejestrze S\u0105dowym prokury jednoosobowej okre\u015blanej jako prokura \u0142\u0105czna z cz\u0142onkiem zarz\u0105du, powinny zosta\u0107 wykre\u015blone. Podstaw\u0119 do ich wykre\u015blenia stanowi art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze S\u0105dowym (jedn. tekst Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.). Przyj\u0119ta wyk\u0142adnia przepis\u00f3w o prokurze i reprezentacji sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej nie ma zastosowania do oceny skutk\u00f3w czynno\u015bci prawnych dokonanych przez ustanowionych niezgodnie z ni\u0105 prokurent\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce istnia\u0142a d\u0142ugoletnia, tolerowana przez wiele s\u0105d\u00f3w rejestrowych praktyka uznawania tzw. prokur \u0142\u0105cznych niew\u0142a\u015bciwych, przyj\u0119ta wyk\u0142adania przepis\u00f3w o prokurze nie powinno prowadzi\u0107 do podwa\u017cenia bezpiecze\u0144stwa obrotu i mo\u017cliwo\u015bci pozbawiania skuteczno\u015bci wielkiej ilo\u015bci czynno\u015bci prawnych, dokonanych przez prokurent\u00f3w ustanowionych w ten spos\u00f3b. Skoro ustanawianie tego rodzaju prokur by\u0142o spowodowane wyst\u0119powaniem rozbie\u017cno\u015bci interpretacyjnych w stosowaniu prawa przez podmioty zobowi\u0105zane do przestrzegania norm prawnych oraz przez organy powo\u0142ane do ich stosowania w takiej sytuacji istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 ograniczenia wstecznego stosowania ustalonej interpretacji przepisu. Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci uchwa\u0142, kt\u00f3re podejmuj\u0105c abstrakcyjne zagadnienie wprowadzaj\u0105 element nowo\u015bci w stosowaniu prawa (por. wyroki Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej z dnia 15 grudnia 1995 r., nr C-415\/93, Union Royale Belge des Soci\u00e9t\u00e9s de Football Association ASBL i inni przeciwko J.-M. Bosman i innym i z dnia 27 wrze\u015bnia 2006 r., T-59\/02, Archer Daniels Midland przeciwko Komisji, uchwa\u0142\u0119 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995 r., W 9\/94, OTK 1995 nr 1, poz. 20, uchwa\u0142\u0119 pe\u0142nego sk\u0142adu S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 28 stycznia 2014, BSA-I-4110-4\/13, OSNC 2014, nr 5, poz. 49, uchwa\u0142y sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142\/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122 i z dnia 13 pa\u017adziernika 2011 r., II UZP 6\/11, OSNP 2012, nr 5-6, poz. 69).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0105d Najwy\u017cszy w uchwale wydanej w sprawie o sygnaturze akt III CZP 34\/14 odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do zagadnienia prokury \u0142\u0105cznej niew\u0142a\u015bciwej - w aspekcie dopuszczalno\u015bci wpisania takiego rozwi\u0105zania do KRS. Odpowiadaj\u0105c na pytanie: \"Czy mo\u017cliwy jest wpis do Krajowego Rejestru S\u0105dowego, w rubryce \"Prokurenci\", jednego prokurenta z jednoczesnym zastrze\u017ceniem, \u017ce mo\u017ce on dzia\u0142a\u0107 tylko \u0142\u0105cznie z Czytaj dalej... \"Procura niew\u0142a\u015bciwa pro futuro\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[41,40],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=408"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":410,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408\/revisions\/410"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}