Tragiczne zdarzenia, kt\u00f3re spotka\u0142y dw\u00f3jk\u0119 uczestnik\u00f3w wycieczki do Egiptu, sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 stanu faktycznego dla niedawno zako\u0144czonego procesu s\u0105dowego o zado\u015b\u0107uczynienie. Problemy prawne sporu skupia\u0142y si\u0119 na zakresie odpowiedzialno\u015bci g\u0142\u00f3wnego organizatora wycieczki, w kontek\u015bcie dodatkowej wycieczki fakultatywnej, w trakcie kt\u00f3rej dosz\u0142o do \u015bmierci turyst\u00f3w. Poruszony w uzasadnieniu zosta\u0142 temat ewentualnego zbiegu odpowiedzialno\u015bci deliktowej i kontraktowej. Przedmiotem analiz by\u0142y r\u00f3wnie\u017c uchybienia po stronie organizator\u00f3w wycieczki, ale tak\u017ce kwestie formalne dotycz\u0105ce statusu kontraktowego wycieczki fakultatywnej. Pozwany bowiem wskazywa\u0142, \u017ce to egipscy wsp\u00f3\u0142pracownicy odpowiadali za organizacj\u0119 wycieczek fakultatywnych, a rezydent pozwanego jedynie pomaga\u0142 klientom w dokonaniu wyboru i zakupie takich wycieczek - oferowanych przez lokalne biura podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n
Pow\u00f3dztwo wnie\u015bli zst\u0119pni os\u00f3b, kt\u00f3re uton\u0119\u0142y podczas fakultatywnej wycieczki zak\u0142adaj\u0105cej przep\u0142yni\u0119cie wp\u0142aw okre\u015blonego odcinka zatoki, celem dostania si\u0119 do \u201edomu \u017c\u00f3\u0142wi\u201d. \u017b\u0105danie zosta\u0142o cz\u0119\u015bciowo uwzgl\u0119dnione. Lektura relacji uczestnik\u00f3w budzi jednak niedowierzanie w kontek\u015bcie zakresu zaniedba\u0144 i dezinformacji, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y uczestnik\u00f3w tego nieszcz\u0119snego wypoczynku. Tematem niniejszego wpisu s\u0105 jednak aspekty prawne zwi\u0105zane z opisanym roszczeniem. <\/p>\n
Z uwagi na kompleksowy charakter rozwa\u017ca\u0144 prowadzonych w uzasadnieniu wyroku przez s\u0105d II instancji warto zacytowa\u0107 jego szersze fragmenty:<\/p>\n
(\u2026) w razie szkody na osobie uczestnika wycieczki zar\u00f3wno w doktrynie, jak i orzecznictwie powstaj\u0105 spory co do podstawy i zakresu odpowiedzialno\u015bci biura podr\u00f3\u017cy. Co do zasady odpowiedzialno\u015b\u0107 touroperatora jest odpowiedzialno\u015bci\u0105 kontraktow\u0105, niewykonanie czy tez nienale\u017cyte wykonania umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug turystycznych winno by\u0107 oceniane przede wszystkim na podstawie przepis\u00f3w ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o us\u0142ugach turystycznych (Dz.U. 2014\/196 t.j. ze zmian\u0105) i dalej art. 471 i nast. k.c. W razie, gdy nienale\u017cyte wykonanie umowy skutkuje r\u00f3wnie\u017c szkod\u0105 na osobie, w\u00f3wczas dla oceny odpowiedzialno\u015bci biura podr\u00f3\u017cy w gr\u0119 wchodz\u0105 przepisy o odpowiedzialno\u015bci deliktowej. Wyrz\u0105dzenie szkody na osobie jest zawsze czynem niedozwolonym. W takich wypadkach istotnie \u2013 jak wskaza\u0142 S\u0105d I instancji \u2013 dochodzi do zbiegu podstaw odpowiedzialno\u015bci ex delicto i ex contractu. W\u00f3wczas tak\u017ce \u2013 zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem - wyb\u00f3r podstawy odpowiedzialno\u015bci biura podr\u00f3\u017cy nale\u017cy do poszkodowanego i mo\u017ce on zosta\u0107 dokonany tak\u017ce przez samo wskazanie fakt\u00f3w uzasadniaj\u0105cych \u017c\u0105danie pozwu, a w razie w\u0105tpliwo\u015bci co do dokonanego przez poszkodowanego wyboru, s\u0105d powinien przyj\u0105\u0107 tak\u0105 podstaw\u0119 prawn\u0105, kt\u00f3ra jest bardziej korzystna dla poszkodowanego (vide wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego - Izba Cywilna z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1768\/00, Legalis 59167).<\/p>\n
Tym niemniej o zaistnieniu tego rodzaju zbiegu mo\u017ce by\u0107 mowa jedynie w\u00f3wczas, gdy z roszczeniami wyst\u0119puje klient biura podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3ry zawar\u0142 z nim umow\u0119. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie powodowie nie byli uczestnikami wycieczki, nie \u0142\u0105czy\u0142 ich z pozwanym w\u0119ze\u0142 obligacyjny. Szkoda, kt\u00f3rej naprawienia si\u0119 domagaj\u0105, zwi\u0105zana jest ze \u015bmierci\u0105 ich rodzic\u00f3w podczas wycieczki organizowanej przez pozwanego, a przy tym zdaniem powod\u00f3w \u015bmier\u0107 ta by\u0142a wynikiem bezprawnego i zawinionego dzia\u0142ania pozwanego. Powodowie wyst\u0119puj\u0105 zatem z w\u0142asnym, niezale\u017cnym roszczeniem, kt\u00f3re znajduje \u017ar\u00f3d\u0142o w przepisach o czynach niedozwolonych. Nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, i\u017c wyrz\u0105dzenie szkody przez czyn niedozwolony jest samoistnym \u017ar\u00f3d\u0142em stosunku obligacyjnego i skutkuje zaistnieniem odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej ex delicto (tak M. Nestorowicz, Prawo turystyczne, Warszawa 2009, str. 89).<\/p>\n
Przedstawione wy\u017cej rozwa\u017cania prowadzi\u0107 musz\u0105 do wniosku, i\u017c b\u0142\u0119dne s\u0105 tak\u017ce wywody S\u0105du I instancji, kt\u00f3ry oceniaj\u0105c zasadno\u015b\u0107 zg\u0142oszonych przez powod\u00f3w roszcze\u0144, traktuje ich jako nast\u0119pc\u00f3w prawnych uczestnik\u00f3w wycieczki. Kwestia nast\u0119pstwa prawnego powod\u00f3w w zakresie praw maj\u0105tkowych nie ma w niniejszej sprawie \u017cadnego znaczenia. Raz jeszcze nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce powodowie wyst\u0119puj\u0105 z w\u0142asnym roszczeniem o zado\u015b\u0107uczynienie, przys\u0142uguj\u0105cym im w razie \u015bmierci osoby bliskiej (art. 446 \u00a7 4 k.c.), a nie niejako w imieniu zmar\u0142ych rodzic\u00f3w. Co wi\u0119cej gdyby przyj\u0105\u0107, i\u017c powodowie wyst\u0119puj\u0105 z roszczeniem jako nast\u0119pcy prawni zmar\u0142ych rodzic\u00f3w, to trafny okaza\u0142by si\u0119 zarzut pozwanego, wywodzony z tre\u015bci art. 449 k.c. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o zado\u015b\u0107uczynienie jako \u015bci\u015ble osobiste jest niezbywalne, podlega dziedziczeniu jedynie w\u00f3wczas, gdy jest ju\u017c wymagalne oraz zosta\u0142o uznane na pi\u015bmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem. Skoro rodzice powod\u00f3w ponie\u015bli \u015bmier\u0107 w czasie wycieczki organizowanej przez pozwanego, to niew\u0105tpliwie okoliczno\u015bci o kt\u00f3rych mowa w przepisie art. 449 k.c. nie zaistnia\u0142y.<\/p>\n
(\u2026) Godzi si\u0119 bowiem zauwa\u017cy\u0107, \u017ce bezspornie rodzice powod\u00f3w E. i L. W. (1) zawarli z pozwanym umow\u0119 o \u015bwiadczenie us\u0142ug turystycznych - wyjazd do Egiptu. Zgodnie z art. 12 i 13 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o us\u0142ugach turystycznych (Dz.U. 2014\/196 t.j. ze zmian\u0105) pozwany by\u0142 zobligowany do podania swoim klientom, przed zawarciem umowy, szczeg\u00f3\u0142owych informacji dotycz\u0105cych danej wycieczki, w tym kszta\u0142t imprezy turystycznej. Kszta\u0142t imprez turystycznych nie ma przewa\u017cnie charakteru sztywnego. Organizator turystyki zwykle przewiduje us\u0142ugi o charakterze obligatoryjnym (elementy podstawowe), takie jak np. zakwaterowanie, wy\u017cywienie, transport, a tak\u017ce us\u0142ugi o charakterze fakultatywnym. Do takich element\u00f3w b\u0119d\u0105 nale\u017ca\u0142y w szczeg\u00f3lno\u015bci dodatkowe wycieczki, czy klimatyzacja w pokoju. Tym bardziej organizator jest zobligowany przedstawi\u0107 program imprezy, w tym program zwiedzania i atrakcji turystycznych ju\u017c w samej umowie z klientem (art. 14 ust. 2 pkt 4 ustawy o us\u0142ugach turystycznych). Ustawa o us\u0142ugach turystycznych nak\u0142ada na biuro podr\u00f3\u017cy tak\u017ce obowi\u0105zek jednoznacznego wskazania, \u017ce wycieczka wymagaj\u0105 od uczestnik\u00f3w odpowiednich umiej\u0119tno\u015bci (np. sp\u0142ywy kajakowe). \u00d3w wym\u00f3g wskazania kszta\u0142tu imprezy podyktowany jest g\u0142\u00f3wnie ochron\u0105 interes\u00f3w maj\u0105tkowych klient\u00f3w, wa\u017cny jest z punktu widzenie okre\u015blenia ceny, a zatem wyra\u017anego wskazania, kt\u00f3re z us\u0142ug wchodz\u0105cych w sk\u0142ad pakietu s\u0105 obj\u0119te cen\u0105, a za kt\u00f3re klient powinien dop\u0142aci\u0107. (tak P. Cybula, \u201eUs\u0142ugi turystyczne. Komentarz\u201d, Lex 2012, komentarz do art. 12 i 14 ustawy).<\/p>\n
Bior\u0105c powy\u017csze pod uwag\u0119 nie mo\u017cna nie dostrzec, \u017ce pozwany zawar\u0142 z pp. W. umow\u0119 na pi\u015bmie (potwierdzenie rezerwacji sta\u0142ej, k. 14), kt\u00f3ra zawiera\u0142a potwierdzenie zakresu obligatoryjnych (podstawowych) element\u00f3w wycieczki, obj\u0119tych cen\u0105, a nadto przekaza\u0142 klientom - r\u00f3wnie\u017c na pi\u015bmie (k. 15) - szczeg\u00f3\u0142owy plan wycieczek fakultatywnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych zosta\u0142a wskazana tak\u017ce wycieczka do A.. \u00d3w plan wycieczek fakultatywnych pozwany przedstawi\u0142 rodzicom powoda oraz innym swoim klientom jeszcze wielokrotnie, a mianowicie na spotkaniu organizacyjnym po przybyciu do hotelu (k. 84), a tak\u017ce przez wywieszenie na tablicy og\u0142osze\u0144 szczeg\u00f3\u0142owego planu, opatrzonego logo pozwanego, nadto plan ten by\u0142 dost\u0119pny na stronie internetowej pozwanego.<\/p>\n
Bacz\u0105c na powy\u017csze wskaza\u0107 nale\u017c, \u017ce fakultatywny charakter wycieczek nie oznacza zdaniem S\u0105du Apelacyjnego, \u017ce pomi\u0119dzy klientem wyra\u017caj\u0105cym ch\u0119\u0107 uczestnictwa w takiej wycieczce a touroperatorem dochodzi do zawarcia kolejnej umowy, a jedynie do ostatecznego ustalenia zakresu \u015bwiadczonych na rzecz tego klienta us\u0142ug. Ju\u017c w chwili zawarcia umowy w dniu 21.04.2010 r. przez rodzic\u00f3w powod\u00f3w i pozwanego powsta\u0142 pomi\u0119dzy nimi stosunek zobowi\u0105zaniowy, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107, poza podstawowym zakresem us\u0142ug takich jak przelot, transfer do hotelu, zakwaterowanie w hotelu, wy\u017cywienia, ubezpieczenie, obejmowa\u0142a tak\u017ce \u015bwiadczenie na rzecz klienta dodatkowych us\u0142ug w postaci uczestnictwa w wycieczkach tzw. fakultatywnych w razie wyra\u017cenia przez niego woli w tym zakresie i dokonania dodatkowej op\u0142aty. W tym stanie rzeczy samo wyra\u017cenie ch\u0119ci uczestnictwa w wycieczce fakultatywnej i zap\u0142ata nale\u017cno\u015bci rezydentowi nie mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako zawarcie nowej czy te\u017c kolejnej umowy. Pr\u00f3ba zatem kwestionowania umocowania rezydenta do zawierania um\u00f3w w imieniu pozwanego pozostaje prawnie relewantna dla oceny, \u017ce pozwany by\u0142 stron\u0105 umowy z rodzicami powod\u00f3w. Niezale\u017cnie od tego wskaza\u0107 nale\u017cy, \u017ce pozwany w informacji o wycieczkach fakultatywnych sam wskaza\u0142, \u017ce wyra\u017cenie ch\u0119ci uczestnictwa w wycieczce fakultatywnej nale\u017cy zg\u0142asza\u0107 rezydentom i na ich r\u0119ce dokona\u0107 dodatkowej op\u0142aty zgodnie z wskazanymi w zestawieniu cenami. Jest jedynie wynikiem przyj\u0119tych w praktyce rozwi\u0105za\u0144 technicznych sytuacja, w kt\u00f3rej ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o skorzystaniu z wycieczek fakultatywnych oraz zap\u0142ata za nie nast\u0119puje ju\u017c w czasie trwania imprezy turystycznej i z udzia\u0142em rezydenta. W \u015bwietle zaprezentowanych wy\u017cej okoliczno\u015bci faktycznych uzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce wycieczka do A., w kt\u00f3rej udzia\u0142 wzi\u0119li rodzice powod\u00f3w, by\u0142a obj\u0119ta umow\u0105 z dnia 21.04.2010 r. zawart\u0105 pomi\u0119dzy nimi a pozwanym.<\/p>\n
Powy\u017csze rozwa\u017cania przes\u0105dzaj\u0105 o tym, i\u017c na pozwanym spoczywa odpowiedzialno\u015b\u0107 za nale\u017cyte \u2013 a wi\u0119c bezpieczne dla turyst\u00f3w \u2013 wykonanie tej wycieczki fakultatywnej. S\u0105d Apelacyjny wprawdzie, odmiennie od S\u0105du I instancji, oceni\u0142 okoliczno\u015bci zawarcia umowy pomi\u0119dzy pozwanym a jego klientami, ostatecznie jednak S\u0105d I instancji trafnie uzna\u0142, \u017ce pozwany zawar\u0142 z pp. W. umow\u0119 tak\u017ce w zakresie wycieczki do A.. Zaprezentowane wnioski pozwalaj\u0105 na uznanie apelacji pozwanego, w zakresie, w jakim kwestionuje ustalenie, i\u017c pozwanego z rodzicami powod\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142a umowa o wycieczk\u0119 do A. za niezasadn\u0105.<\/p>\n
(\u2026)W kontek\u015bcie przestawionych wy\u017cej rozwa\u017ca\u0144 jest bez znaczenia dla ustalenia odpowiedzialno\u015bci pozwanego jaki podmiot faktycznie wycieczk\u0119 do A. wykonywa\u0142. Sama tylko okoliczno\u015b\u0107 eksponowana przez autora apelacji, i\u017c organizatorem wycieczki by\u0142o egipskie biuro (...) oceny tej zmieni\u0107 nie mo\u017ce. Zgodnie bowiem z tre\u015bci\u0105 art. 11a powo\u0142anej wy\u017cej ustawy o us\u0142ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale\u017cyte wykonanie umowy a odpowiedzialno\u015b\u0107 t\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 mo\u017ce tylko wywo\u0142anie tej sytuacji dzia\u0142aniem lub zaniechaniem klienta, dzia\u0142aniem lub zaniechaniem os\u00f3b trzecich, nieuczestnicz\u0105cych w wykonywaniu us\u0142ug lub si\u0142\u0105 wy\u017csz\u0105. \u017badna tego typu sytuacja nie mia\u0142a miejsca. Pozwanego obci\u0105\u017ca\u0142 zatem obowi\u0105zek nie tylko zapewnienia rodzicom powod\u00f3w i innym klientom mo\u017cliwo\u015bci odbycia wycieczki do A., ale zrealizowania jej w bezpiecznych warunkach tak dojazdu na pla\u017c\u0119, jak i pobytu na niej, snurkowania oraz podziwiania \u017c\u00f3\u0142wi czy rafy koralowej. Pozwany by\u0142 zatem zobligowany do wyboru kontrahenta, kt\u00f3ry da dostateczne gwarancje zapewnienia klientom powoda bezpiecznego wypoczynku i kontroli jego dzia\u0142a\u0144. Tymczasem ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawy do uznania, \u017ce wykonawca, kt\u00f3remu pozwany powierzy\u0142 zrealizowanie wycieczki do A. nie spe\u0142ni\u0142 nawet najbardziej elementarnych wymog\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Wykazany przez powod\u00f3w w g\u0142\u00f3wnej mierze zeznaniami \u015bwiadk\u00f3w \u2013 innych uczestnik\u00f3w wycieczki do A. przebieg tej imprezy \u2013 prowadzi do wniosku, \u017ce wykonawca wycieczki dopu\u015bci\u0142 si\u0119 naruszenia elementarnych zasad bezpiecze\u0144stwa. To za\u015b pozwala uzna\u0107, \u017ce dzia\u0142ania pozwanego nie tylko by\u0142y obiektywnie nieprawid\u0142owe, ale tak\u017ce zawinione.<\/p>\n
(\u2026)Naruszenie przez pozwanego, czy te\u017c osoby kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0142 przy wykonywaniu wycieczki do A., staranno\u015bci w zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa snurkowania jest tak kardynalne i oczywiste, \u017ce ju\u017c zasady logiki i do\u015bwiadczenia \u017cyciowego pozwalaj\u0105 na przyj\u0119cie odpowiedzialno\u015bci pozwanego za skutki zdarzenia.<\/p>\n
Zwa\u017cy\u0107 zatem nale\u017cy, \u017ce przede wszystkim wyprawa do domu \u017c\u00f3\u0142wi wymaga\u0142a umiej\u0119tno\u015bci p\u0142ywania, a zatem ju\u017c rezydentka pozwanego informuj\u0105c klient\u00f3w o rodzajach fakultatywnych wycieczek winna poczyni\u0107 takie zastrze\u017cenie i pouczy\u0107 o konieczno\u015bci posiadania umiej\u0119tno\u015bci p\u0142ywackich na wysokim poziomie. Tymczasem jak wykaza\u0142o post\u0119powanie dowodowe (vide zeznania E. \u017b. k. 197)) rezydentka nie do\u015b\u0107, \u017ce nie przedstawi\u0142a rzeczywistego planu wycieczki i nie ujawni\u0142a konieczno\u015bci wyp\u0142yni\u0119cia przez klient\u00f3w wp\u0142aw w morze, to jeszcze wbrew wszelkim zasadom bezpiecze\u0144stwa, a nawet logiki wskazywa\u0142a, \u017ce wycieczka ta cechuje si\u0119 niskim stopniem trudno\u015bci, jest ona adresowana do rodzin z ma\u0142ymi dzie\u0107mi. Ju\u017c na tym etapie mo\u017cna zatem postawi\u0107 pozwanemu zarzut braku nale\u017cytej staranno\u015bci. Dalej nie spos\u00f3b nie dostrzec, \u017ce zadaniem rezydenta (zgodnie z art. 3 pkt 7a ustawy o us\u0142ugach turystycznych a tak\u017ce zgodnie z informacjami udzielanymi klientom przez pozwanego w folderach reklamowych i na stronach internetowych) jest towarzyszenie klientom biura podr\u00f3\u017cy oraz zapewnianie im opieki. Tymczasem rezydent nie uda\u0142a si\u0119 w podr\u00f3\u017c do A., nie mog\u0142a zatem zadba\u0107 o nale\u017cyte wyposa\u017cenie klient\u00f3w biura w sprz\u0119t do nurkowania oraz sprz\u0119t ochronny. Tym samym klientom nie zapewniono warunk\u00f3w bezpiecznego wej\u015bcia do wody i udania si\u0119 do miejsca obserwacji \u017c\u00f3\u0142wi. Nie ma przy tym znaczenia okoliczno\u015b\u0107, \u017ce rezydent ma wiele obowi\u0105zk\u00f3w i nie jest w stanie jednocze\u015bnie zajmowa\u0107 si\u0119 wszystkim wycieczkami. Kwestia organizacji pracy u pozwanego nie mo\u017ce zwalnia\u0107 go z odpowiedzialno\u015bci wzgl\u0119dem powod\u00f3w. Kolejnym elementem przes\u0105dzaj\u0105cym o bezprawno\u015bci dzia\u0142ania pozwanego jest fakt, i\u017c w podr\u00f3\u017c do A. z klientami pozwanego uda\u0142 si\u0119 przewodnik, kt\u00f3ry nie w\u0142ada\u0142 ani j\u0119zykiem polskim, ani j\u0119zykiem angielskim w stopniu komunikatywnym, co wyklucza\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 komunikacji i uzyskania wiarygodnych informacji tak co do przebiegu wycieczki, jak i poziomu jej trudno\u015bci. Podobne zarzuty postawi\u0107 nale\u017cy przewodnikom, kt\u00f3rzy towarzyszyli klientom w wodzie. Nie mo\u017cna nie dostrzec, \u017ce nie pos\u0142ugiwali si\u0119 oni j\u0119zykiem angielskim, nie orientowali si\u0119 ilu jest uczestnik\u00f3w snurkowania, nie czuwali nad bezpiecze\u0144stwem klient\u00f3w, o czym r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadczy fakt, i\u017c porzucili \u015bwiadka L. K. (k. 184), kt\u00f3ry zosta\u0142 sam przy \u017c\u00f3\u0142wiach. Wreszcie powt\u00f3rzy\u0107 nale\u017cy, \u017ce organizator nie zapewni\u0142 uczestnikom wycieczki kapok\u00f3w ochronnych, nawet na wyra\u017ane \u017cyczenie jednej z uczestniczek. Pozwany w apelacji eksponuje, \u017ce jedna z uczestniczek wycieczki, E. \u017b. posiada\u0142a kapok. Pozwany jednak\u017ce pomija milczeniem fakt, i\u017c \u015bwiadek zezna\u0142a, \u017ce zna biegle j\u0119zyk angielski i \u201eza\u0142atwi\u0142a go sobie\u201d (k. 197). Tymczasem przewodnik, kt\u00f3ry mia\u0142 pomaga\u0107 klientom pozwanego na \u017c\u0105danie wydania kapoka nie zareagowa\u0142. Podobnie zreszt\u0105 nie by\u0142o reakcji na \u017c\u0105danie dop\u0142yni\u0119cia do miejsca obserwacji \u017c\u00f3\u0142wi \u0142odzi\u0105, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku innych, przebywaj\u0105cych w tym czasie na pla\u017cy wycieczek. Po\u015br\u00f3d oczywistych b\u0142\u0119d\u00f3w i uchybie\u0144 organizatora, kt\u00f3re przes\u0105dzaj\u0105 o ra\u017c\u0105cym nara\u017ceniu bezpiecze\u0144stwa uczestnik\u00f3w wycieczki s\u0105 tak\u017ce eksponowane przez S\u0105d I instancji okoliczno\u015bci takie, jak, brak ratownik\u00f3w na pla\u017cy, brak sprz\u0119tu pierwszej pomocy a tak\u017ce brak sprawdzenia poprawno\u015bci korzystania przez uczestnik\u00f3w wycieczki z masek.<\/p>\n
Opis wszelkich nieprawid\u0142owo\u015bci w organizacji wycieczki do A. pozwala na zaj\u0119cie stanowisk, \u017ce post\u0119powanie pozwanego (kt\u00f3rego obci\u0105\u017caj\u0105 dzia\u0142ania podejmowane przez (...)) by\u0142o obiektywnie zarzucalne, a wi\u0119c sprzeczne z zasadami porz\u0105dku, a tym samym bezprawne. Nie wymaga pog\u0142\u0119bionej argumentacji wniosek, i\u017c niezapewnienie sprz\u0119tu ratunkowego, asekuracji os\u00f3b snurkuj\u0105cych, tym bardziej nie wyposa\u017cenie uczestnik\u00f3w snurkowania w kapoki ochronne stanowi\u0142o oczywiste naruszenie naczelnej zasady ochrona \u017cycia i zdrowia ludzkiego. Godzi si\u0119 przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w wyroku z dnia 28.03.1968 r. Sad Najwy\u017cszy (I CR 64\/68, PUG 1969\/4\/137) uzna\u0142, \u017ce biuro podr\u00f3\u017cy ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za zaniedbania bu\u0142garskiej s\u0142u\u017cby zdrowia. W okoliczno\u015bciach tamtej sprawy wobec braku szybkiej i skutecznej pomocy medycznej nast\u0105pi\u0142a \u015bmier\u0107 uczestnika wycieczki. Przenosz\u0105c powy\u017csze na grunt rozpoznawanej sprawy, odpowiedzialno\u015b\u0107 pozwanego za niezapewnienie opieki medycznej i ratowniczej, a nawet sprz\u0119tu zwi\u0119kszaj\u0105cego bezpiecze\u0144stwo snurkowania nie mo\u017ce budzi\u0107 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
W ocenie S\u0105du Apelacyjnego okoliczno\u015bci faktyczne sprawy pozwalaj\u0105 tak\u017ce uzna\u0107, \u017ce skutek w postaci utoni\u0119cia rodzic\u00f3w powod\u00f3w w czasie tak chaotycznie przygotowanej wycieczki by\u0142 co najmniej mo\u017cliwy do przewidzenia. Godzi si\u0119 przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w dniu wycieczki warunki pogodowe nie by\u0142y dobre, wia\u0142 silny wiatr, na morzu by\u0142y fale znacznie utrudniaj\u0105ce poruszanie si\u0119. Reasumuj\u0105c zdaniem S\u0105du Apelacyjnego powodowie wykazali, \u017ce dzia\u0142anie pozwanego by\u0142o bezprawne. Mia\u0142 on mo\u017cliwo\u015b\u0107 a tak\u017ce powinno\u015b\u0107 przewidzenia skutk\u00f3w takiego przygotowania wycieczki, co przes\u0105dza o odpowiedzialno\u015bci deliktowej pozwanego.<\/p><\/blockquote>\n
Sygn. akt I ACa 245\/15 - S\u0105d Apelacyjny we Wroc\u0142awiu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tragiczne zdarzenia, kt\u00f3re spotka\u0142y dw\u00f3jk\u0119 uczestnik\u00f3w wycieczki do Egiptu, sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 stanu faktycznego dla niedawno zako\u0144czonego procesu s\u0105dowego o zado\u015b\u0107uczynienie. Problemy prawne sporu skupia\u0142y si\u0119 na zakresie odpowiedzialno\u015bci g\u0142\u00f3wnego organizatora wycieczki, w kontek\u015bcie dodatkowej wycieczki fakultatywnej, w trakcie kt\u00f3rej dosz\u0142o do \u015bmierci turyst\u00f3w. Poruszony w uzasadnieniu zosta\u0142 temat ewentualnego zbiegu odpowiedzialno\u015bci deliktowej i kontraktowej. Czytaj dalej... \"Odpowiedzialno\u015b\u0107 organizatora wypoczynku\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[13,32,34,37,41],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=478"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":487,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/478\/revisions\/487"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}