Odwo\u0142anie darowizny jest, wbrew spo\u0142ecznemu postrzeganiu, instytucj\u0105 bardzo rygorystyczn\u0105 i w praktyce do\u015b\u0107 trudn\u0105 do skutecznego przeprowadzenia. Obiektywn\u0105 ocen\u0119 okre\u015blonych zdarze\u0144 przez osoby zainteresowane z pewno\u015bci\u0105 utrudniaj\u0105 emocje, kt\u00f3re s\u0105 nieodzownym elementem stan\u00f3w faktycznych stanowi\u0105cych podstaw\u0119 do oceny prawnej. Poza wyk\u0142adni\u0105 poj\u0119cia \u201era\u017c\u0105ca niewdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d , niemo\u017cliw\u0105 do jednoznacznego zdefiniowania na potrzeby generalnego wpisu, istotne nieraz s\u0105 tak\u017ce inne elementy, co do kt\u00f3rych orzecznictwo przyj\u0119\u0142o pewne og\u00f3lniejsze i bardziej uniwersalne podej\u015bcie.<\/p>\n
Du\u017c\u0105 trudno\u015b\u0107 dowodow\u0105 w procesach dotycz\u0105cych odwo\u0142ania darowizny stanowi precyzyjne okre\u015blenie na osi czasu relewantnych dla sprawy zdarze\u0144. Darowizny sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tkowych o du\u017cej warto\u015bci dokonywane s\u0105 z regu\u0142y pomi\u0119dzy osobami bliskimi, kt\u00f3rych wzajemne relacji, kontakty i stosunki maj\u0105 charakter d\u0142ugotrwa\u0142y i cz\u0119sto intensywny. Nie zawsze \u0142atwe jest ustalenie, czy motywem odwo\u0142ania darowizny s\u0105 faktycznie konkretne zdarzenia przywo\u0142ane przez darczy\u0144c\u0119, czy jednak mamy do czynienia jedynie z przys\u0142owiow\u0105 iskr\u0105, kt\u00f3ra \u2013 cho\u0107 obiektywnie ma\u0142o istotna - po prostu rozpala zalegaj\u0105ce od wielu lat pok\u0142ady \u017calu, pretensji, czy nieporozumie\u0144. Z tych wzgl\u0119d\u00f3w \u2013 jak to dobrze ukazuje poni\u017cej cytowane uzasadnienie wyroku S\u0105du Apelacyjnego w Poznaniu (Sygn. akt I ACa 1310\/15) \u2013 kluczowe jest oddzielenie i selekcja tych wszystkich zdarze\u0144 i stan\u00f3w faktycznych, kt\u00f3re maj\u0105 po\u015bredni zwi\u0105zek z aktualnym konfliktem. Konieczne jest precyzyjne okre\u015blenie ram czasowych, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie dla rozpoznania takich spraw - warto wiedzie\u0107, jakie fakty na osi czasu s\u0105 przyjmowane za takie istotne punkty graniczne.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie nale\u017cy tak\u017ce uczyni\u0107 zastrze\u017cenie, \u017ce poni\u017csze rozwa\u017cania maj\u0105 charakter uproszczony, jako \u017ce s\u0105d w wyroku uwzgl\u0119dnia stan sprawy na dat\u0119 wyrokowania. Tym samym zdarzenia, kt\u00f3re nie mieszcz\u0105 si\u0119 w wyznaczonych punktach granicznych, r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 mie\u0107 znaczenie dla rozstrzygni\u0119cia \u2013 \u017ceby wspomnie\u0107 tylko mo\u017cliwo\u015b\u0107 przebaczenia obdarowanemu przez darczy\u0144c\u0119.<\/p>\n
Je\u015bli chcemy zacz\u0105\u0107 od bardziej oczywistego aspektu, to nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 od ko\u0144ca, tj. momentu odwo\u0142ania darowizny. Jest to bowiem finalny rezultat okre\u015blonego ci\u0105gu zdarze\u0144. Kluczowe dla dalszych ustale\u0144 b\u0119d\u0105 bowiem przyczyny dokonania odwo\u0142ania darowizny i si\u0142\u0105 rzeczy przyczyny te musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 przed dat\u0105 z\u0142o\u017cenia takiego o\u015bwiadczenia przez darczy\u0144c\u0119.<\/p>\n
Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce ocena skuteczno\u015bci odwo\u0142ania darowizny dokonywana jest wed\u0142ug stanu z daty z\u0142o\u017cenia o\u015bwiadczenia w tym przedmiocie, badaniu zatem podlega czy w momencie z\u0142o\u017cenia o\u015bwiadczenia o odwo\u0142aniu darowizny istnia\u0142y przes\u0142anki z art. 898 \u00a7 1 k.c. (vide: wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 14 grudnia 2011r. III CSK 260\/11 LEX nr 1108563, tudzie\u017c wyroki S\u0105du Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 kwietnia 2015r. IACa 820\/14 LEX nr 1782075, S\u0105du Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2013r. IACa 571\/13 LEX nr 1353805, S\u0105du Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2013r. IACa 419\/13 LEX nr 1353798). Zatem punktem wyj\u015bcia do dokonania oceny czy obdarowana dopu\u015bci\u0142a si\u0119 ra\u017c\u0105cej niewdzi\u0119czno\u015bci w stosunku do darczy\u0144cy musi by\u0107 tre\u015b\u0107 o\u015bwiadczenia darczy\u0144cy i wskazywane przez niego przyczyny odwo\u0142ania darowizny (vide: wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lipca 2014r. IACa 305\/14 LEX nr 1489080, wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2013r. IACa 1111\/12 LEX nr 1264389 ). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, \u017ce rzecz\u0105 S\u0105du by\u0142o zbadanie czy zachowania pozwanej wskazane w pi\u015bmie powoda z dnia 9 maja 2012r. mo\u017cna uzna\u0107 za ra\u017c\u0105co niewdzi\u0119czne w rozumieniu art. 898 \u00a7 1 k.c. w stosunku do powoda. Konsekwencj\u0105 uznania powy\u017cszego jest fakt, \u017ce S\u0105d nie bada, czy dzia\u0142ania lub zachowania pozwanej, maj\u0105ce miejsce po dniu 9 maja 2012r., mo\u017cna uzna\u0107 za przyczyn\u0119 odwo\u0142ania darowizny, gdy\u017c - z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w - nie by\u0142y one wskazane w pi\u015bmie o odwo\u0142aniu darowizny z dnia 9 maja 2012r.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Powy\u017csze za\u0142o\u017cenie trudno kwestionowa\u0107, jako \u017ce opiera si\u0119 na logicznych i racjonalnych podstawach. Z regu\u0142y te\u017c odwo\u0142anie darowizny nie wygasza sporu zainteresowanych, a wr\u0119cz mocno go podsyca. Negatywne relacje mi\u0119dzy zainteresowanymi mog\u0105 eskalowa\u0107. I cho\u0107 dla pierwotnych przes\u0142anek nie b\u0119dzie to mia\u0142o znaczenia, to niewykluczone jest, \u017ce taka eskalacja mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 do z\u0142o\u017cenia nowego (niejako ostro\u017cno\u015bciowego i zak\u0142adaj\u0105cego nieskuteczno\u015b\u0107 pierwotnego odwo\u0142ania) o\u015bwiadczenia o odwo\u0142aniu darowizny. Przy uwzgl\u0119dnieniu jednak sprowokowanych przez darczy\u0144c\u0119 przyczyn takiej eskalacji, cho\u0107by prawnie nieskutecznych.<\/p>\n
Ciekawszy problem dotyczy przypadku, gdy przyczyny odwo\u0142ania darowizny wyst\u0105pi\u0142y przed dat\u0105 jej udzielenia, ale darczy\u0144ca dowiedzia\u0142 si\u0119 o nich ju\u017c po tej dacie. W orzecznictwie przyj\u0119to, \u017ce taki przypadek nie mie\u015bci si\u0119 w zakresie instytucji odwo\u0142ania darowizny. Przyk\u0142ad z omawianej sprawy - darczy\u0144ca dowiedzia\u0142 si\u0119 po dacie darowizny, \u017ce dziecko, kt\u00f3re wychowywa\u0142 z obdarowan\u0105 jako w\u0142asne, nie jest jednak jego dzieckiem. Do zdrady obdarowanej dosz\u0142o natomiast przed dat\u0105 darowizny. <\/p>\n
W pi\u015bmiennictwie podkre\u015bla si\u0119, \u017ce odwo\u0142anie darowizny z powodu ra\u017c\u0105cej niewdzi\u0119czno\u015bci obdarowanego mo\u017ce dotyczy\u0107 zar\u00f3wno darowizny ju\u017c wykonanej jak i umowy zobowi\u0105zuj\u0105cej, ale jeszcze niewykonanej, jedyn\u0105 przes\u0142ank\u0105 dopuszczalno\u015bci odwo\u0142ania darowizny jest w tym wypadku ra\u017c\u0105ca niewdzi\u0119czno\u015b\u0107 obdarowanego, kt\u00f3ra musi przy tym wyst\u0105pi\u0107 po zawarciu umowy darowizny; gdyby zdarzenie uzasadniaj\u0105ce przyj\u0119cie ra\u017c\u0105cej niewdzi\u0119czno\u015bci mia\u0142o miejsce przed zawarciem umowy darowizny, a darczy\u0144ca dowiedzia\u0142 si\u0119 o nim dopiero po jej zawarciu, nie m\u00f3g\u0142by darowizny odwo\u0142a\u0107 w trybie przewidzianym w art. 898 k.c. w zw. z art. 900 k.c., okoliczno\u015bci wcze\u015bniejsze mog\u0105 by\u0107 jedynie podstaw\u0105 uchylenia si\u0119 od skutk\u00f3w o\u015bwiadczenia woli ze wzgl\u0119du na jego wad\u0119 (vide: Stanis\u0142aw Dmowski Komentarz do art. 898 k.c. stan prawny na 15 kwietnia 2011r., Komentarz LexisNexis 2011; tudzie\u017c Kodeks cywilny Komentarz pod redakcj\u0105 Jacka Gudowskiego Zobowi\u0105zania III. cz.2 LexisNexis Warszawa 2013 str. 1119; Zdzis\u0142aw Gawlik Komentarz do art. 898 k.c. stan prawny na 1 sierpnia 2014r. Komentarz Lex 2014 teza 9; Gerard Bieniek, Helena Ciep\u0142a, Stanis\u0142aw Dmowski, Jacek Gudowski, Krzysztof Ko\u0142akowski, Marek Sychowicz, Tadeusz Wi\u015bniewski, Czes\u0142awa \u017bu\u0142awska Komentarz do kodeksu cywilnego Ksi\u0119ga trzecia Zobowi\u0105zania Tom II stan prawny na dzie\u0144 1 pa\u017adziernika 1996r. Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1997 str. 496 oraz wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Bia\u0142ymstoku z dnia 19 grudnia 2013r. IACa 551\/13 LEX nr 1409071).<\/em><\/p><\/blockquote>\n
A na zako\u0144czenie uzasadnienia nie zabrak\u0142o jeszcze delikatnego wytyku wobec (pe\u0142nomocnika) powoda w zakresie aktywno\u015bci dowodowej w procesie. Prawda, \u017ce z perspektywy samej tylko lektury prawomocnego ju\u017c wyroku tego typu zastrze\u017cenia jawi\u0105 si\u0119 bardzo jednoznacznie? Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce z regu\u0142y - analizuj\u0105c ca\u0142y kontekst sprawy - to ju\u017c takie oczywiste by\u0107 nie musi. Mniejsza jednak z tym - pozostaje zamkn\u0105\u0107 wpis sentencj\u0105, \u017ce je\u015bli ju\u017c uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach, to jednak najlepiej tylko na cudzych.<\/p>\n
Wskaza\u0107 nale\u017cy, \u017ce z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w przes\u0142uchanych w niniejszej sprawie nie wynika w jakiej dacie (okresie) przedstawiane przez nich fakty mia\u0142y miejsce. \u015awiadkowie nie podawali dat, za\u015b pow\u00f3d reprezentowany przez profesjonalnego pe\u0142nomocnika poprzez zadawanie pyta\u0144 nie d\u0105\u017cy\u0142 do ustalenia kiedy przedstawiane wydarzenia mia\u0142y miejsce. O tyle jest to istotne, \u017ce pozew o rozw\u00f3d wp\u0142yn\u0105\u0142 do s\u0105du w dniu 27 wrze\u015bnia 2011r., pow\u00f3d informacj\u0119 o tym, \u017ce nie jest ojcem C. powzi\u0105\u0142 z zezna\u0144 B. K. - matki pozwanej z\u0142o\u017conych w dniu 9 marca 2012r. (vide: wyja\u015bnienia powoda - k. 67 akt), o\u015bwiadczenie o odwo\u0142aniu darowizny jest z 9 maja 2012r., za\u015b \u015bwiadkowie byli s\u0142uchani w sprawie w 2014r. i 2015r., a wi\u0119c po up\u0142ywie co najmniej dw\u00f3ch lat licz\u0105c od daty o\u015bwiadczenia o odwo\u0142aniu darowizny, kiedy to ju\u017c zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sprawa karna, ale jeszcze trwa\u0142a, b\u0105d\u017a by\u0142a nieprawomocnie zako\u0144czona sprawa o rozw\u00f3d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Odwo\u0142anie darowizny jest, wbrew spo\u0142ecznemu postrzeganiu, instytucj\u0105 bardzo rygorystyczn\u0105 i w praktyce do\u015b\u0107 trudn\u0105 do skutecznego przeprowadzenia. Obiektywn\u0105 ocen\u0119 okre\u015blonych zdarze\u0144 przez osoby zainteresowane z pewno\u015bci\u0105 utrudniaj\u0105 emocje, kt\u00f3re s\u0105 nieodzownym elementem stan\u00f3w faktycznych stanowi\u0105cych podstaw\u0119 do oceny prawnej. Poza wyk\u0142adni\u0105 poj\u0119cia \u201era\u017c\u0105ca niewdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d , niemo\u017cliw\u0105 do jednoznacznego zdefiniowania na potrzeby generalnego wpisu, istotne nieraz Czytaj dalej... \"Chronologia przy odwo\u0142aniu darowizny\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[12,13,15,29,34,37,41,43,46,50],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=613"}],"version-history":[{"count":13,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":626,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions\/626"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}