Post\u0119powanie karne poprzedza znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spraw cywilnych o odszkodowanie. Potwierdzenie winy w procesie karnym zamyka zazwyczaj temat odpowiedzialno\u015bci sprawcy, a wykorzystanie tryb\u00f3w procedury karnej jest wygodniejsze i ta\u0144sze dla pokrzywdzonego (poszkodowanego). Pewne dylematy prawne pojawiaj\u0105 si\u0119 natomiast w przypadku, gdy w wyroku karnym zostanie orzeczona nawi\u0105zka, a wyrok dotyczy sprawcy ubezpieczonego od odpowiedzialno\u015bci cywilnej w ramach obligatoryjnej polisy OC. Czy taki skazany mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 od ubezpieczyciela zwrotu kwoty zap\u0142aconej nawi\u0105zki?<\/p>\n
Szczerze m\u00f3wi\u0105c, to chcia\u0142bym napisa\u0107, \u017ce ubezpieczyciel ma taki obowi\u0105zek i kropka. \u017be odczuwaln\u0105 dla skazanego dolegliwo\u015bci\u0105 finansow\u0105 powinna by\u0107 grzywna, zas\u0105dzana obok innych sankcji (pozbawienie wolno\u015bci, zakaz prowadzenia pojazd\u00f3w). A \u015bwiadczenia na rzecz pokrzywdzonego powinny by\u0107 dla skazanego ostatecznie neutralne - czyli podlega\u0107 zwrotowi z OC. Cho\u0107 oczywi\u015bcie temat jest kontrowersyjny i nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce wi\u0119ksze wyp\u0142aty z odszkodowania to wi\u0119ksze koszty wykupu OC, itp, itd. Ale nie jest to takie proste, a przynajmniej nie by\u0142o przed nowelizacj\u0105 kodeksu karnego. Zamiast zatem publikowa\u0107 wyroki, z kt\u00f3rymi jest mi si\u0119 \u0142atwo zgodzi\u0107, poni\u017cej dwa orzeczenia przedstawiaj\u0105ce mniej korzystne dla skazanego zapatrywanie. Bez dodatkowego komentarza - takie w\u0142a\u015bnie jest prawo. Chocia\u017c, mo\u017ce malutka wzmianka - od jakiego\u015b czasu nawi\u0105zka nie jest ju\u017c \u015brodkiem karnym. <\/p>\n
III Ca 1516\/16 - uzasadnienie S\u0105d Okr\u0119gowy w \u0141odzi z 2017-02-09<\/em><\/p>\n
Przede wszystkim b\u0142\u0119dna by\u0142a konstatacja S\u0105du Rejonowego, kt\u00f3ry opar\u0142 si\u0119 na argumentacji S\u0105du Najwy\u017cszego zawartej w uchwale z 13 lipca 2011 roku (III CZP 31\/11, OSNC 2012\/3\/29, Lex nr 852336), \u017ce dotyczy ona tak\u017ce nawi\u0105zki. Przywo\u0142ane orzeczenie nie dotyczy \u015brodka karnego w postaci nawi\u0105zki i nie spos\u00f3b odnosi\u0107 do niej argument\u00f3w, kt\u00f3re dotycz\u0105 zwrotu \u015bwiadczenia zap\u0142aconego na rzecz pokrzywdzonego.<\/em><\/p>\n
S\u0105d Okr\u0119gowy w pe\u0142ni aprobuje natomiast argumenty przytoczone w uchwale S\u0105du Najwy\u017cszego z 21.12.2006 r.( III CZP 129\/06, OSNC 2007, Nr 10, poz. 151 z glos\u0105 cz\u0119\u015bciowo krytyczn\u0105 J. K., J. M.- (...), MoP 2008, Nr 7, s. 380 i n.), kt\u00f3re przekonuj\u0105 o konieczno\u015bci oddalenia pow\u00f3dztwa. W przywo\u0142anym orzeczeniu wskazano, \u017ce sprawca wypadku komunikacyjnego, od kt\u00f3rego zas\u0105dzono nawi\u0105zk\u0119 na podstawie art. 46 \u00a7 2 i art. 48 k.k. (a z tak\u0105 sytuacj\u0105 mieli\u015bmy do czynienia w tej sprawie), nie mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 od ubezpieczyciela - na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych za szkody powsta\u0142e w zwi\u0105zku z ruchem tych pojazd\u00f3w - zwrotu nawi\u0105zki zap\u0142aconej pokrzywdzonemu. Pogl\u0105d ten oparto na przekonuj\u0105cych rozwa\u017caniach, kt\u00f3re S\u0105d Okr\u0119gowy w pe\u0142ni popiera, \u017ce prawnokarny obowi\u0105zek naprawienia szkody i nawi\u0105zka (art. 46 i art. 48 k.k.) nale\u017c\u0105 do \u015brodk\u00f3w karnych przewidzianych w art. 39 k.k. W literaturze prawa karnego szeroko analizowano konstrukcj\u0119 prawn\u0105, podstaw\u0119 zas\u0105dzania, cele stosowania i w\u0142a\u015bciwo\u015bci prawne tych \u015brodk\u00f3w. Stwierdzono m.in., \u017ce orzeczenie o prawnokarnym obowi\u0105zku naprawienia szkody (art. 46 \u00a7 1 k.c.) wymaga wykazania szkody i jej wysoko\u015bci, przy czym szkoda ta musi istnie\u0107 w chwili orzekania przez S\u0105d karny. Do orzekania o omawianym obowi\u0105zku stosuje si\u0119 posi\u0142kowo przepisy prawa cywilnego dotycz\u0105ce problematyki szkody (np. poj\u0119cie szkody, okre\u015blenie jej wysoko\u015bci, sposobu naprawienia). W razie trudno\u015bci z udowodnieniem wysoko\u015bci szkody zamiast obowi\u0105zku jej naprawienia S\u0105d karny mo\u017ce orzec nawi\u0105zk\u0119 na rzecz pokrzywdzonego (art. 46 \u00a7 2 k.k.). Jako podstaw\u0119 prawn\u0105 orzekania o obowi\u0105zku naprawienia szkody eksponuje si\u0119 przepisy prawa karnego, a nie cywilnego, co oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 odst\u0105pienia w tym zakresie od regu\u0142 prawa cywilnego (np. zasady pe\u0142nego odszkodowania) w celu osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w w\u0142a\u015bciwych dla prawa karnego. Jednak\u017ce rozstrzygni\u0119cie w wyroku karnym o obowi\u0105zku naprawienia szkody nie eliminuje mo\u017cliwo\u015bci wytoczenia pow\u00f3dztwa przed S\u0105dem cywilnym, je\u017celi S\u0105d karny nie uwzgl\u0119dni\u0142 wszystkich roszcze\u0144 pokrzywdzonego.<\/em><\/p>\n
W literaturze prawa karnego i judykaturze S\u0105du Najwy\u017cszego eksponuje si\u0119 tak\u017ce trafne stanowisko, \u017ce de lege lata brak zakazu orzekania przez S\u0105d karny obowi\u0105zku naprawienia szkody i nawi\u0105zki na podstawie art. 46 k.k., mimo istnienia ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej sprawcy wypadku komunikacyjnego. W uchwale S\u0105du Najwy\u017cszego z 20.6.2000 r. (I KZP 5\/00 ,OSNKW 2000, nr 7-8, poz. 55) trafnie stwierdzono, \u017ce korzystanie przez sprawc\u0119 przest\u0119pstwa przeciwko bezpiecze\u0144stwu w komunikacji z ubezpieczenia od odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w za szkody powsta\u0142e w zwi\u0105zku z ruchem tych pojazd\u00f3w nie wy\u0142\u0105cza ani nakazu orzeczenia obowi\u0105zku naprawienia szkody (art. 46 \u00a7 1 k.k.), ani mo\u017cliwo\u015bci orzeczenia zamiast tego obowi\u0105zku nawi\u0105zki okre\u015blonej w przepisie art. 46 \u00a7 2 k.k.<\/em><\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
IV Ca 51\/16 - wyrok z uzasadnieniem S\u0105d Okr\u0119gowy w S\u0142upsku z 2016-02-19<\/em><\/p>\n
W uzasadnieniu postanowienia sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w z dnia 24.2.2006 r.( III CZP 95\/05 , L.) S\u0105d Najwy\u017cszy stwierdzi\u0142, \u017ce korzystanie przez sprawc\u0119 przest\u0119pstwa przeciwko bezpiecze\u0144stwu w komunikacji z ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych nie wy\u0142\u0105cza orzeczenia naprawienia szkody lub nawi\u0105zki w wyroku karnym (art. 46 \u00a7 1 i \u00a7 2 k.k.).<\/em><\/p>\n
Normatywny zasi\u0119g stworzonej przez umow\u0119 ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej odpowiedzialno\u015bci gwarancyjnej ubezpieczyciela, prawny charakter \u015brodk\u00f3w karnych przewidzianych w przepisach kodeksu karnego oraz zasadniczy cel orzekania przez s\u0105d karny o tzw. kompensacyjnych \u015brodkach karnych, w tym nawi\u0105zki na podstawie art. 46 \u00a7 2 w zwi\u0105zku z art. 48 k.k. przemawia za tym, \u017ce pozwany nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za zap\u0142at\u0119 nawi\u0105zki obci\u0105\u017caj\u0105cej ubezpieczonego posiadacza pojazdu.<\/em><\/p>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 gwarancyjna ubezpieczyciela odnosi si\u0119 jedynie do cywilnej odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej sprawcy szkody, a nie do jego ewentualnej odpowiedzialno\u015bci karnej. Po drugie, nie ma uzasadnionych podstaw do twierdzenia, \u017ce umieszczenie w przepisach kodeksu karnego grupy \u015brodk\u00f3w karnych o silnie zarysowanych w nich cechach kompensacyjnych oznacza w istocie koncepcj\u0119 legislacyjn\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na ulokowaniu mechanizm\u00f3w w\u0142a\u015bciwych prawu cywilnemu w sferze odpowiedzialno\u015bci karnej w celu u\u0142atwienia poszkodowanemu uzyskania stosownego odszkodowania. Takie za\u0142o\u017cenie mo\u017ce, oczywi\u015bcie, przemawia\u0107 za podj\u0119ciem pr\u00f3by obrony stanowiska, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 gwarancyjna ubezpieczyciela - wynikaj\u0105ca z umowy ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych - powinna obejmowa\u0107 tak\u017ce obowi\u0105zek zap\u0142aty nawi\u0105zki na\u0142o\u017cony w wyroku karnym na sprawc\u0119 wypadku komunikacyjnego (ubezpieczonego). Tymczasem w literaturze prawa karnego eksponuje si\u0119 jedynie subsydiarne znaczenie unormowa\u0144 prawa cywilnego w zakresie instytucji prawa odszkodowawczego (np. samo okre\u015blenie szkody, sposobu jej naprawienia, zakresu obowi\u0105zku odszkodowawczego, przyczynie si\u0119 poszkodowanego). Dla okre\u015blenia prawnej natury i zasad funkcjonowania odszkodowawczych \u015brodk\u00f3w karnych, w tym nawi\u0105zki przewidzianej w art. 46 \u00a7 2 k.k., podstawowe znaczenie przypisuje si\u0119 natomiast regulacjom karnego prawa materialnego i procesowego. W rezultacie \u015brodki karne orzekane s\u0105 przez S\u0105d karny w ramach re\u017cimu prawnego odpowiedzialno\u015bci karnej sprawcy wypadku komunikacyjnego.<\/em><\/p>\n
W rezultacie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce nawi\u0105zka orzeczona przez S\u0105d karny na podstawie art. 46 \u00a7 2 i art. 48 k.k. nie jest obj\u0119ta ubezpieczeniem odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych i tym samym ubezpieczyciel nie odpowiada na podstawie umowy ubezpieczenia umowy odpowiedzialno\u015bci cywilnej tego posiadacza za zap\u0142at\u0119 nawi\u0105zki obci\u0105\u017caj\u0105cej ubezpieczonego posiadacza pojazdu. W konsekwencji sprawca wypadku komunikacyjnego, od kt\u00f3rego zas\u0105dzono nawi\u0105zk\u0119 na podstawie art. 46 \u00a7 2 i art. 48 k.k. nie mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 od ubezpieczyciela - na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialno\u015bci cywilnej posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych za szkody powsta\u0142e w zwi\u0105zku z ruchem tych pojazd\u00f3w - zwrotu nawi\u0105zki zap\u0142aconej pokrzywdzonemu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Post\u0119powanie karne poprzedza znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spraw cywilnych o odszkodowanie. Potwierdzenie winy w procesie karnym zamyka zazwyczaj temat odpowiedzialno\u015bci sprawcy, a wykorzystanie tryb\u00f3w procedury karnej jest wygodniejsze i ta\u0144sze dla pokrzywdzonego (poszkodowanego). Pewne dylematy prawne pojawiaj\u0105 si\u0119 natomiast w przypadku, gdy w wyroku karnym zostanie orzeczona nawi\u0105zka, a wyrok dotyczy sprawcy ubezpieczonego od odpowiedzialno\u015bci cywilnej w Czytaj dalej... \"Czy ubezpieczyciel zwraca zap\u0142acon\u0105 nawi\u0105zk\u0119\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[32,34,37,41,57],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t