Przekroczenie granic obrony koniecznej to kluczowa i zazwyczaj sporna kwestia w sprawach oskar\u017conych o przest\u0119pstwo z art. 157 kodeksu karnego. Tego typu zdarzenia cechuj\u0105 si\u0119 zazwyczaj bardzo du\u017c\u0105 dynamik\u0105 i maj\u0105 z\u0142o\u017cony i wielostopniowy przebieg. Je\u015bli ofiara jest w stanie si\u0119 broni\u0107, to cz\u0119sto dzia\u0142a instynktownie. W stanie wzburzenia nie ma zwykle czasu na ch\u0142odne kalkulacje. A st\u0105d ju\u017c ma\u0142y krok do przej\u0119cia inicjatywy i odwdzi\u0119czenia si\u0119 agresorowi z nawi\u0105zk\u0105. Prawid\u0142owa ocena takiego czynu wymaga zwykle bardzo wnikliwych analiz, gdzie nawet drobny element stanu faktycznego mo\u017ce rozstrzygn\u0105\u0107, jak b\u0119dzie ostateczny werdykt. <\/p>\n
Poni\u017cej om\u00f3wiony zostanie wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Legnicy z dnia 25 maja 2017 r., kt\u00f3ry zawiera szereg uniwersalnych tez przybli\u017caj\u0105cych praktyczny wymiar instytucji obrony koniecznej. Pozwala prze\u015bledzi\u0107 tok rozumowania s\u0105du i pokazuje, \u017ce tego typu sprawy nigdy nie powinny opiera\u0107 si\u0119 na prostych schematach my\u015blenia. Celowo tytu\u0142 niniejszego wpisu brzmi jak tytu\u0142 filmiku YT o osiedlowych gladiatorach. U\u017cyte narz\u0119dzie nie jest bowiem jedynym wyznacznikiem dla oceny obrony koniecznej, st\u0105d nie mo\u017cna jednoznacznie wyci\u0105ga\u0107 kluczowych wniosk\u00f3w z zestawienia rodzaju uzbrojenia, jakim dysponowa\u0142y strony konfliktu. Wa\u017cne jest tak\u017ce kto trzyma\u0142 dany przedmiot i jak si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0142.<\/p>\n
W opisywanym przypadku S\u0105d I instancji uzna\u0142 oskar\u017conego za winnego. Apelacja obro\u0144cy wskazywa\u0142a przede wszystkim na instytucj\u0119 obrony koniecznej i celowa\u0142a w wykazywanie, \u017ce w okoliczno\u015bciach sprawy zachowanie oskar\u017conego nie by\u0142o bezprawne.<\/p>\n
S\u0105d II instancji przyj\u0105\u0142 nast\u0119puj\u0105ce za\u0142o\u017cenia<\/p>\n
Oceniaj\u0105c czyn oskar\u017conego z punktu widzenia przepis\u00f3w prawa karnego, zachodzi zdaniem S\u0105du konieczno\u015b\u0107 rozwa\u017cenia trzech zasadniczych kwestii prawnych, kt\u00f3rych rozstrzygni\u0119cie jest niezb\u0119dne dla rozstrzygni\u0119cia sprawy: 1) kwalifikacja czynu oskar\u017conego jako spe\u0142niaj\u0105cego znamiona typu czynu zabronionego opisanego przez odpowiedni przepis cz\u0119\u015bci szczeg\u00f3lnej kodeksu karnego, 2) ocena, czy zachowanie oskar\u017conego mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane w ramach kontratypu obrony koniecznej, 3) ocena, czy oskar\u017cony nie przekroczy\u0142 granic tego kontratypu i ewentualnie w razie uznania, i\u017c oskar\u017cony przekroczy\u0142 granice obrony koniecznej, ocena, czy przekroczenie to powinno by\u0107 rozpatrywane w ramach art. 25 \u00a7 2 kk czy art. 25 \u00a7 3 kk.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
\u00a0<\/em>Oskar\u017cyciel posi\u0142kowy niew\u0105tpliwe zainicjowa\u0142 ca\u0142e zdarzenie<\/p>\n
Atak ze strony A. M. skierowany na zdrowie oskar\u017conego uprawnia\u0142 go do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 obronnych w ramach obrony koniecznej. Podkre\u015bli\u0107 bowiem trzeba, i\u017c A. M. bez \u017cadnego powodu napad\u0142 na oskar\u017conego na terenie jego w\u0142asnej posesji, zacz\u0105\u0142 ok\u0142ada\u0107 oskar\u017conego pi\u0119\u015bciami, rzuci\u0142 go na mask\u0119 samochodu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
S\u0105d por\u00f3wnywa\u0142 sprawno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 agresora i napadni\u0119tego oraz zapa\u0142 tego pierwszego<\/p>\n
Maj\u0105c na uwadze wyra\u017an\u0105 przewag\u0119 fizyczn\u0105 agresywnie zachowuj\u0105cego si\u0119 A. M. (oskar\u017cony ma 60 lat, ma niesprawne biodro, podczas gdy pokrzywdzony ma 40 lat i jest zdrowym, dobrze zbudowanym m\u0119\u017cczyzn\u0105, co mo\u017cna zaobserwowa\u0107 na nagraniach z przebiegu rozpraw przed S\u0105dem Rejonowym) nie dziwi w tym momencie postawa M. G., kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 napr\u0119dce znalezionym narz\u0119dziem w postaci pa\u0142ki teleskopowej. Uwag\u0119 zwraca w tym momencie zachowanie pokrzywdzonego, u kt\u00f3rego widoczna jest eskalacja agresji. Nadal atakowa\u0142 on przecie\u017c M. G., co wi\u0119cej stara si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 narz\u0119dziem w postaci rurki, czy pr\u0119ta znalezionego na posesji, a nast\u0119pnie kamienia. Zmusi\u0142o to oskar\u017conego do u\u017cycia pa\u0142ki teleskopowej i zadania ni\u0105 szeregu uderze\u0144 pokrzywdzonemu. Uwag\u0119 zwraca, \u017ce uderzenia te zosta\u0142y zadane g\u0142\u00f3wnie w przedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a pokrzywdzonego: w r\u0119ce i przedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 g\u0142owy, co wskazuje na to, \u017ce ju\u017c po podj\u0119ciu przez oskar\u017conego obrony, A. M. kontynuowa\u0142 atak.<\/em><\/p>\n
Zamach podj\u0119ty przez pokrzywdzonego by\u0142 te\u017c niew\u0105tpliwie zamachem bezpo\u015brednio zagra\u017caj\u0105cym zdrowiu oskar\u017conego. Podkre\u015bli\u0107 trzeba, \u017ce to pokrzywdzony zada\u0142 pierwsze ciosy, a wi\u0119c dobra prawne oskar\u017conego nie by\u0142y tylko zagro\u017cone, ale bezpo\u015brednio zaatakowane. Co wi\u0119cej, jak ustalono pokrzywdzony w tym momencie uzbroi\u0142 si\u0119 te\u017c w pr\u0119t (rurk\u0119), a nast\u0119pnie pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119gn\u0105\u0107 po kamie\u0144.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Kontekst sprawy r\u00f3wnie\u017c zazwyczaj wykracza poza ramy czasowe samego zdarzenia<\/p>\n
Rozwa\u017caj\u0105c z kolei zachowanie oskar\u017conego z punktu widzenia podmiotowego, a wi\u0119c d\u0105\u017c\u0105c do odtworzenia jego prze\u017cy\u0107 psychicznych i ustalenia, czym kierowa\u0142 si\u0119, bij\u0105c pokrzywdzonego pa\u0142k\u0105 teleskopow\u0105, S\u0105d doszed\u0142 do przekonania, i\u017c oskar\u017cony dzia\u0142a\u0142 z woli obrony, a stawianie tezy, i\u017c dzia\u0142a\u0142 z ch\u0119ci odwetu, zemsty czy samos\u0105du nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce dzie\u0144 wcze\u015bniej A. M. r\u00f3wnie\u017c zaatakowa\u0142 oskar\u017conego, grozi\u0142 mu wtedy spaleniem<\/em><\/p>\n
Powy\u017csze rozwa\u017cania maj\u0105 dodatkowo wsparcie w fakcie, i\u017c oskar\u017cony u\u017cy\u0142 pa\u0142ki teleskopowej nie od razu w momencie pojawienia si\u0119 pokrzywdzonego, lecz dopiero w czasie trwaj\u0105cego z jego strony, a nawet eskaluj\u0105cego nat\u0119\u017ceniem przemocy i zagro\u017cenia d\u00f3br prawnych oskar\u017conego, ataku. Tak wi\u0119c brak jest przes\u0142anek wskazuj\u0105cych na to, i\u017c oskar\u017cony kierowa\u0142 si\u0119 innymi pobudkami, ni\u017c wola obrony.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Dalej s\u0105d musia\u0142 rozwa\u017cy\u0107, czy jednak nie dosz\u0142o do ekscesu<\/p>\n
W przedmiotowej sprawie zar\u00f3wno atak, jak i czyn pope\u0142niony przez oskar\u017conego (obrona) nast\u0105pi\u0142y niemal r\u00f3wnocze\u015bnie, nie ma zdaniem S\u0105du mowy o ekscesie ekstensywnym. Oskar\u017cony podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania obronne ju\u017c po ataku ze strony pokrzywdzonego, a zako\u0144czy\u0142 je, gdy tylko pokrzywdzony wycofa\u0142 si\u0119 z jego posesji. Oskar\u017cyciel zreszt\u0105 nie formu\u0142owa\u0142 tezy, \u017ce oskar\u017cony kontynuowa\u0142 obron\u0119, gdy atak ju\u017c usta\u0142, a s\u0105d I instancji nie ustali\u0142, by do ekscesu ekstensywnego dosz\u0142o, a wobec wywiedzenia apelacji wy\u0142\u0105cznie na korzy\u015b\u0107 oskar\u017conego, dalsze rozwa\u017cania w tym przedmiocie wydaj\u0105 si\u0119 zb\u0119dne.<\/em><\/p>\n
Z kolei przy ocenie ekscesu intensywnego, nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce niebezpiecze\u0144stwo zamachu mierzone jest nie tylko intensywno\u015bci\u0105 i sposobem dzia\u0142ania napastnika i w\u0142a\u015bciwo\u015bciami u\u017cywanych przez niego \u015brodk\u00f3w, ale tak\u017ce warto\u015bci\u0105 zagro\u017conego dobra. Wynika z tego, \u017ce - po pierwsze z przekroczeniem obrony koniecznej mamy do czynienia, gdy broni\u0105cy przyj\u0105\u0142 nazbyt drastyczny spos\u00f3b obrony lub u\u017cy\u0142 nadmiernych \u015brodk\u00f3w obrony, gdy w danej sytuacji mo\u017cna by\u0142o odeprze\u0107 zamach za pomoc\u0105 r\u00f3wnie skutecznych, chocia\u017c mniej niebezpiecznych sposob\u00f3w czy \u015brodk\u00f3w obrony, po drugie, gdy broni\u0105cy si\u0119 ra\u017c\u0105co naruszy\u0142 dysproporcj\u0119 d\u00f3br, po\u015bwi\u0119caj\u0105c dla ratowania dobra o minimalnej warto\u015bci - dobra o niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119kszej donios\u0142o\u015bci.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
I poczyni\u0107 pewne za\u0142o\u017cenia w zakresie wst\u0119pu do analizy wsp\u00f3\u0142mierno\u015bci dzia\u0142a\u0144 oskar\u017conego<\/p>\n
Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce chc\u0105c wyrobi\u0107 sobie sensowny pogl\u0105d o wsp\u00f3\u0142mierno\u015bci (niewsp\u00f3\u0142mierno\u015bci) obrony do zamachu jego niebezpiecze\u0144stwo nale\u017cy ocenia\u0107 zawsze w chwili jego wyst\u0105pienia i w zwi\u0105zku z jego przebiegiem, tzn. ex ante, a nie ex post, tj. po ustaniu zamachu, gdy jego przebieg i nast\u0119pstwa s\u0105 ju\u017c dok\u0142adnie znane. W chwili wyst\u0105pienia zamachu podejmuj\u0105cy obron\u0119 nie ma mo\u017cliwo\u015bci \u015bcis\u0142ego oszacowania powstaj\u0105cego zagro\u017cenia, gdy\u017c zamach nie jest ze swej istoty czym\u015b statycznym, lecz przedstawia si\u0119 jako zdarzenie o zmieniaj\u0105cym si\u0119 przebiegu, maj\u0105cym swoje sekwencje i dynamik\u0119, przy kt\u00f3rej zachowanie napastnika, najcz\u0119\u015bciej pozostaj\u0105c nie do ko\u0144ca przewidywalne, nie zawsze pozwoli broni\u0105cemu przyj\u0105\u0107 od razu i z g\u00f3ry tak\u0105 tylko obron\u0119, kt\u00f3rej intensywno\u015b\u0107 nie przekracza\u0142aby niezb\u0119dnej potrzeby skutecznego odpierania zamach (tak te\u017c: Tomasz Kaczmarek, Z problematyki przekroczenia granic obrony koniecznej (ekspozycja problem\u00f3w spornych) [w:] Jerzy Skorupka, Rzetelny proces karny. Ksi\u0119ga jubileuszowa Profesor Zofii \u015awidy).<\/em><\/p>\n
Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do licznych w tej materii orzecze\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, i\u017c napadni\u0119ty nie ma obowi\u0105zku ani ucieczki, ani unikania napa\u015bci, ani te\u017c wdawania si\u0119 z napastnikiem w bijatyk\u0119 i wolno mu u\u017cy\u0107 takich \u015brodk\u00f3w obrony \u0142\u0105cznie z u\u017cyciem niebezpiecznego narz\u0119dzia, jakie s\u0105 niezb\u0119dne dla skuteczno\u015bci obrony. Napastnika za\u015b obci\u0105\u017ca ryzyko doznania szkody. Zar\u00f3wno w orzecznictwie, jak i w nauce prawa karnego zdecydowanie dominuje pogl\u0105d, \u017ce obrona konieczna nie ma charakteru subsydiarnego. Pogl\u0105d taki opiera si\u0119 m.in. na generalnym za\u0142o\u017ceniu, i\u017c prawo nie musi ust\u0119powa\u0107 przed bezprawiem. Oznacza to, \u017ce zaatakowany ma prawo odpiera\u0107 zamach kosztem dobra napastnika, nawet je\u015bli istnieje realna mo\u017cliwo\u015b\u0107 unikni\u0119cia zamachu w inny spos\u00f3b, czyli bez naruszenia tego dobra (np. dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci ucieczki). Wed\u0142ug tego pogl\u0105du osoba napadni\u0119ta nie ma obowi\u0105zku ani ratowania si\u0119 ucieczk\u0105, ani ukrywania si\u0119 przed napastnikiem lub znoszenia napa\u015bci ograniczaj\u0105cej jej swobod\u0119, lecz ma prawo odpiera\u0107 zamach wszelkimi dost\u0119pnymi \u015brodkami, kt\u00f3re s\u0105 konieczne do zmuszenia napastnika do odst\u0105pienia od kontynuowania zamachu [wyrok SN z dnia 4 lutego 1972 r., IV KR 337\/71, OSNKW 1972, z. 5, poz. 83; zob. tak\u017ce wyrok<\/em><\/p>\n
SN z dnia 19 kwietnia 1982 r., II KR 67\/82, OSNPG 1982, nr 11, poz. 143 oraz wyrok SN z dnia 14 maja 1984 r., II KR 93\/84, OSNPG 1985, nr 5, poz. 63, w kt\u00f3rym S\u0105d Najwy\u017cszy wprost potwierdzi\u0142 wcze\u015bniej deklarowane stanowisko, \u017ce przy obronie koniecznej nie obowi\u0105zuje zasada subsydiarno\u015bci; te\u017c: Jacek Giezek, Kodeks Karny. Cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lna. Komentarz, Zakamycze 2004].<\/em><\/p>\n
Dzia\u0142anie obronne sprawcy dzia\u0142aj\u0105cego w obronie koniecznej z istoty rzeczy, by by\u0142o skuteczne, musi swoj\u0105 intensywno\u015bci\u0105 przekracza\u0107 intensywno\u015b\u0107 zamachu. Stosowana obrona z jednej strony \u2013 musi wi\u0119c by\u0107 skuteczna, a z drugiej - umiarkowana, nie wyrz\u0105dzaj\u0105ca nadmiernej szkody, a wi\u0119c i wsp\u00f3\u0142mierna do niebezpiecze\u0144stwa zamachu. Niebezpiecze\u0144stwo zamachu z punktu widzenia zasady proporcjonalno\u015bci, czyli wsp\u00f3\u0142mierno\u015bci obrony, musi by\u0107 oceniane jako wypadkowa wielu czynnik\u00f3w, w tym intensywno\u015bci zamachu, nat\u0119\u017cenia dzia\u0142a\u0144 agresywnych i ich powtarzalno\u015bci, okoliczno\u015bci zaj\u015bcia, a tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci i cech atakuj\u0105cego i napadni\u0119tego. <\/em><\/p>\n
Przy takiej kompleksowej ocenie niebezpiecze\u0144stwa zamachu mo\u017cna dopiero dokonywa\u0107 oceny wsp\u00f3\u0142mierno\u015bci zastosowanego sposobu obrony.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Te wszystkie rozwa\u017cania przekona\u0142y ostatecznie S\u0105d Okr\u0119gowy o zasadno\u015bci apelacji<\/p>\n
S\u0105d Rejonowy za przekroczenie granic obrony koniecznej uzna\u0142 u\u017cycie przez oskar\u017conego pa\u0142ki teleskopowej. Ze stanowiskiem tym nie mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107. Zdaniem S\u0105du Okr\u0119gowego u\u017cycie przez oskar\u017conego pa\u0142ki teleskopowej nie stanowi\u0142o przekroczenia obrony koniecznej, zw\u0142aszcza, \u017ce jak ustali\u0142 S\u0105d Okr\u0119gowy, A. M. r\u00f3wnie\u017c by\u0142 uzbrojony w rurk\u0119 metalow\u0105 i kamie\u0144. Prawem osoby napadni\u0119tej jest bowiem stosowanie takich \u015brodk\u00f3w obrony, jakie b\u0119d\u0105 skuteczne, nie ma ona obowi\u0105zku stopniowania u\u017cywanych narz\u0119dzi do stanu \u201cuzbrojenia\u201d napastnik\u00f3w. Dopuszczalny jest przede wszystkim taki spos\u00f3b obrony, kt\u00f3ry daje broni\u0105cemu dobra przewag\u0119 nad napastnikiem.<\/em><\/p>\n
Aktualne jest w pe\u0142ni stanowisko S\u0105du Najwy\u017cszego stwierdzaj\u0105ce: \"Dzia\u0142aj\u0105cemu w obronie koniecznej wolno u\u017cy\u0107 takich \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do odparcia zamachu. U\u017cycie, zw\u0142aszcza z umiarem, niebezpiecznego narz\u0119dzia nie mo\u017ce by\u0107 uznane za przekroczenie granic obrony koniecznej, je\u017celi odpieraj\u0105cy zamach nie rozporz\u0105dza\u0142 w\u00f3wczas innym, mniej niebezpiecznym, ale r\u00f3wnie skutecznym \u015brodkiem obrony (...)\"- wyrok sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z 11 lipca 1974 r., VI KRN 34\/74, OSNKW 1974, z. 11, poz. 198. Trudno zreszt\u0105 od M. G. wymaga\u0107, by w dynamicznej i niebezpiecznej sytuacji, w jakiej si\u0119 znalaz\u0142, mia\u0142 poszukiwa\u0107 innego, mniej dolegliwego dla agresora narz\u0119dzia, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142oby mu odparcie ataku w spos\u00f3b mniej dotkliwy dla napastnika.<\/em><\/p>\n
Pokre\u015bli\u0107 trzeba, \u017ce u\u017cycie narz\u0119dzia przez oskar\u017conego nast\u0105pi\u0142o z umiarem \u2013 nie ustalono, by oskar\u017cony zadawa\u0142 uderzenia w stopniu wi\u0119kszym ni\u017c by\u0142o to potrzebne dla odparcia ataku. Jest wi\u0119c jasne, \u017ce u\u017cycie pa\u0142ki teleskopowej podj\u0119te by\u0142o zaledwie w stopniu wystarczaj\u0105cym do odparcia zamachu, bez ch\u0119ci powodowania u napastnika zbyt ci\u0119\u017ckich skutk\u00f3w.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Przy tak przedstawionym stanie faktycznym mo\u017cna zacz\u0105\u0107 zastanawia\u0107 si\u0119, jak w og\u00f3le mog\u0142o doj\u015b\u0107 do nieprawomocnego skazania. Dlaczego s\u0105d uzna\u0142, \u017ce \u201eumiarkowane\u201d spacyfikowanie pa\u0142k\u0105 teleskopow\u0105 agresywnej osoby, kt\u00f3ra rzuca si\u0119 na nas z metalowym pr\u0119tem na naszej w\u0142asnej posesji, nie stanowi obrony koniecznej ?<\/p>\n
C\u00f3\u017c, s\u0105d I instancji przyj\u0105\u0142 nieco inny przebieg zdarze\u0144, a zatem analizowa\u0142 inny stan faktyczny. W tamtych realiach s\u0105d nie da\u0142 wiary twierdzeniom, \u017ce napastnik dysponowa\u0142 metalow\u0105 pa\u0142k\u0105. Ta pa\u0142ka i kamie\u0144 nie by\u0142y opisane w protokole ogl\u0119dzin. \u00a0Organy \u015bcigania nie zainteresowa\u0142y si\u0119 tymi przedmiotami, mimo \u017ce \u2013 co zeznali policjanci \u2013 oskar\u017cony od razu wspomina\u0142 im o tym fakcie. Co wi\u0119cej - \u015bwiadkowie ci zeznali przed s\u0105dem, \u017ce to oskar\u017cony mia\u0142 u\u017cy\u0107 tego narz\u0119dzia, gdy wygi\u0119\u0142a si\u0119 pa\u0142ka teleskopowa. S\u0105d Okr\u0119gowy jednak zauwa\u017cy\u0142, \u017ce takie za\u0142o\u017cenie wymaga\u0142oby wszak r\u00f3wnie\u017c zabezpieczenia i opisania tych przedmiot\u00f3w, co jednak nie nast\u0105pi\u0142o. Oceniaj\u0105c przekrojowo zeznania wszystkich zaanga\u017cowanych w zdarzenie, s\u0105d II instancji uzna\u0142 za wiarygodne i konsekwentne zeznania oskar\u017conego. Inaczej oceni\u0142 materia\u0142 dowodowy.<\/p>\n
Powy\u017csze jedynie pokazuje, \u017ce nawet w sprawach uznawanych przez laik\u00f3w za oczywiste, nie mo\u017cna z g\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0107, jaki b\u0119dzie wynik sprawy. Udzia\u0142 profesjonalnego prawnika zdecydowanie zwi\u0119ksza szanse na podniesienie i wykazanie wszystkich okoliczno\u015bci korzystnych dla danej strony. Poza instytucjami bardziej rozpoznawalnymi w spo\u0142ecze\u0144stwie - takimi jak obrona konieczna \u2013 analizie prawnej musi wszak podlega\u0107 ogrom w\u0105tk\u00f3w ubocznych i posi\u0142kowych, a tak\u017ce ca\u0142a p\u0142aszczyzna proceduralna post\u0119powania na ka\u017cdym jego etapie. Zlecenie takiego zadania adwokatowi lub radcy prawnemu z pewno\u015bci\u0105 zapewnia po prostu wi\u0119kszy komfort dzia\u0142ania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przekroczenie granic obrony koniecznej to kluczowa i zazwyczaj sporna kwestia w sprawach oskar\u017conych o przest\u0119pstwo z art. 157 kodeksu karnego. Tego typu zdarzenia cechuj\u0105 si\u0119 zazwyczaj bardzo du\u017c\u0105 dynamik\u0105 i maj\u0105 z\u0142o\u017cony i wielostopniowy przebieg. Je\u015bli ofiara jest w stanie si\u0119 broni\u0107, to cz\u0119sto dzia\u0142a instynktownie. W stanie wzburzenia nie ma zwykle czasu na ch\u0142odne Czytaj dalej... \"Pa\u0142ka teleskopowa kontra rurka metalowa\"<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,5],"tags":[9,69,56,37],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/869"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=869"}],"version-history":[{"count":13,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":909,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/869\/revisions\/909"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.lubelskiekancelarie.pl\/prawo-w-praktyce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}