Ostatnia duża nowelizacja kpc wprowadziła kilka zmian, które będą musiały zmienić dotychczasowe nawyki profesjonalnych pełnomocników. Na pierwszy rzut oka niepozorne, sprowadzone do jednego lub dwóch dodanych zdań w poszczególnych artykułach, stanowią w rzeczywistości całkowite odejście od utartej praktyki. Przeoczenie ich wprowadzenia oraz opieranie się na rutynowym postępowaniu może obecnie budzić bardzo poważne reperkusje procesowe. Najważniejsze ze zmian – w kolejności odpowiadającej numeracji artykułów kodeksu, to :
1. Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony przeciwnej.
Komentarz: nowy wymóg, uprzednio nie był tak jednoznacznie wyartykułowany. W praktyce odpisu pełnomocnictwa nie trzeba było składać i nie był on wymagany przez sądy. Traktowano pełnomocnictwo nie jako załącznik do pisma, który wymagałby złożenia odpisu, ale jako dokument przeznaczony wyłącznie dla sądu – celem weryfikacji umocowania pełnomocnika.
2. Przewodniczący może zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie. W toku sprawy złożenie pism przygotowawczych następuje tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Odpowiedź na pozew lub pismo przygotowawcze złożone z naruszeniem przepisów powyższych podlega zwrotowi.Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.
Komentarz : przepisy powyższe wprowadzają kilka formalnych wymogów mających na celu koncentrację twierdzeń i wniosków niezbędnych do rozpoznania sprawy na możliwie najwcześniejszym jej etapie. Formalizm ten dotyczy w takim samym zakresie pełnomocników zawodowych co i stron działających bez pomocy prawnika. Ten rodzaj formalizmu – znany z postępowania gospodarczego, zagościł obecnie w całym procesie cywilnym. Zarządzenie złożenia odpowiedzi na pozew nie musi już dotyczyć tylko spraw zawiłych. Pojęcie pism przygotowawczych nie obejmuje załącznika do protokołu, co może spopularyzować ten niedoceniany obecnie instrument procesowy.
3.Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.
Komentarz: analogiczna zmiana dla sprzeciwu od wyroku zaocznego i nakazu zapłaty w postępowaniu uproszczonym. Względem postępowania uproszczonego jest to istotna zmiana, gdyż poprzednia regulacja nie była tak formalna.
4. Termin do wniesienia apelacji uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok.
Komentarz : wyeliminowano podstawę do zwrotu apelacji wywołaną skierowaniem jej bezpośrednio do sądu odwoławczego, który z reguły nie zdołał odesłać jej do sądu właściwego w terminie przewidzianym dla apelacji.
5. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Komentarz : interesująca zmiana dotyczy wprowadzenia możliwości kwestionowania tego niepopularnego wśród stron rozstrzygnięcia sądu odwoławczego. Brak kontroli ułatwiał nadużywanie tego instrumentu przez sąd II instancji i najwidoczniej analiza statystyki takich orzeczeń wymusiła omawiane zmiany.
6. Nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym nadaje się klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się.
Komentarz : dotychczas przepis ten dotyczył wszystkich nakazów zapłaty. Po zmianie nadawanie im – poza nakazem EPU – klauzuli wykonalności będzie wymagać wniosku wierzyciela.
7. Jeżeli egzekucja została skierowana do wynagrodzenia za pracę lub innych praw majątkowych, z którymi związane jest prawo dłużnika do świadczeń okresowych, sąd na wniosek dłużnika może określić kwotę, jaką dłużnik może pobierać w okresie zawieszenia postępowania w celu zaspokajania bieżących potrzeb. Na postanowienie sądu określające kwotę, którą dłużnik może pobierać w celu zaspokajania bieżących potrzeb, wierzycielowi służy zażalenie.
Komentarz : w dotychczasowym stanie prawnym zawieszenie egzekucji nie stanowiło oczekiwanej ulgi na dłużnika, gdyż utrzymanie zajęcia skutkowało dalszym pobieraniem wypłacanych kwot przez komornika, a jedynie nie były one przekazywane wierzycielowi. Obecnie możliwe jest bardziej elastyczne rozwiązanie tego problemu.
